{"book":"adl0799","page":221,"text":"٢١٤\n\nمرزا هنوز در مکتب بود که طبع موزونش بمیل طپغره کرد و نخستین نظمی که از قریحه سرشاراُ\nسرزد رباعی ذیل است در شأن یکی از همدرسان که اکثر قرنفل میجائید :\nیارم هرگاه در سخن می آید\nبوی عجبش از دهن می آید\nاین بوی قرنفل است یا نکهت گل\nیا رائحه مشک ختن می آید\nو از حداثت سن مرزا کس باور نمیکرد و اینجهته مدتی شعر میگفت و بکس نشان نمیداد\nو بتدوینش هم نمی پرداخت و بعضی را هیچ نمی نوشت تا سن بیست بعد ها بتکلیف\nاحباب بتدوین آثار خود توجه برگماشته و بعد از این رباعی از درس ظاهر دست کشید\nدر چار عنصر می نویسد :\nهمانسا لنسخه اکتساب ؛ در رق اشغال ظاهر بر گرداند و مطالعه اسرار دل\nپس زانوی تفکر بنشاند. در این احوال هرگاه اندیشه ببرنگی پرواز ؛ بعروج اهتزاز\nمی پیوست و شوق بی نشانی آهنگ ؛ در پرده تخیل کیفیتی نقش می بست ؛ بیخواست\nمصرعی چون هلال از اوج طبیعت جلوه میفرمود و بی تأمل معنی چون قوس قزح آبروی\nرنگینی مینمود و چون شغل بی تعلقی با طبع حیرت اکتساب ؛ تعلقی تمام داشت مدت ده\nسال بر توجه ترتیب آن تغافل میگماشت . اکثری در عالم خیال جلوه ها کرد اما سرموئی شوخی\nاظهار بر نیاورد و اگر بعضی برجاده بیان نیز گذشت ؛ موصول سرمنزل تحریر نگشت","chars":1027,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0799/00221.jpg","first_page":1,"last_page":243,"title":"Adabīyāt ادبيات","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0799/221","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0799/canvas/221","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0799/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0799_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}