{"book":"adl0797","page":202,"text":"۱۸۳\n\nاولاً آن عدد را مرقوم باید داشت که مجهول از جنس اوست چنانکه\nدرین سوال روز، و عدد آن پانزده است، بعد ازان فکر کنید،\nکه سوال من مقتضی زیاد است یا از کم، اگر مقتضی زیاد بود در عدد\nزیاد ضرب نموده، بر کم تقسیم نمایند، و هر گاه مقتضی کم بود عکس\nمعمول دارند، چنانکه درینجا مقتضی کم است، زیرا کاریرا که هشت نفر\nبه پانزده روز کنند چهل نفر کمتر ازان بتوانند، لهذا چون پانزده را مضروب\nهشت نموده مقسوم چهل نمودیم خارج شد جواب سه، این چنین\nنفر : روز :: نفر : روز = ۱۵×۸ / ۴۰ جواب و در حقیقت\nهمان اربعه است، مگر معکوس گشته، نسبت هر جنس بجنس خودش\nگرفته شد اینچنین نفر : نفر :: روز : روز = ۸×۱۵ / ۴۰ = ۳\nو عمل خطائین چون بدل الجیره است، و در ظرف یکساعت نشان\nداده میشود، اگرچه در پروغرام نیامده، اما معلم قابل اگر بمبتدیان خود\nبیاموزاند البته سزاوار تحسین باشد، و اگرچه کسور عامه و اعشاریه از کتاب\nسراج الحساب کارکرده میشود، مگر چون استعمال اعشاریه در وطن\nعزیز ما کمتر است، سازان سبب چیزی ازان، درینجا نیز میگویم و بآن","chars":906,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0797/00202.jpg","first_page":1,"last_page":291,"title":"Asās-i pansālah-i Amānīyah اساس پنساله امانية","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0797/202","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0797/canvas/202","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0797/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0797_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}