{"book":"adl0789","page":854,"text":"قسمت علمی\n\nمغز انسان\n\nمغز انسان چيزي عجيبي بوده ، وهمه\nكس ميدانند كه مقدرت ما بسته به تشکیل\nو ترکیب آن است .\nقليلا سعادت وبختياري اهالي يك مملكت\nباوصاف مواد مغزي اهالی آن منوط و محدود\nمیباشد .\nبزرگترین قوه که در عالم ما موجود است،\nیعنی قوه متخيله ، مربوط بحيات مواد عصبی\nاست و این قوه چنان قدرت و استطاعت\nخارق العاده را داراست که لا ینقطع چیز\nهاي جديد ايجاد مینماید .\nواز پر تو همین قوه (انرژي) است که ما\nاز حالت انسانهای عصر حجري تفوق وبرتري\nحاصل نموده ايم ، وتمدن ما را بدرجه\nاعتلا ، رسانیده است . ونیز همین قوه است\nکه باعث بر بادي این (تمدن) خواهد گردید.\n* * *\nمغز از يك مواد سفید مانند ملائم ونازك\nساخته شده است . واگر بدست فشرده شود ،\nپارچه پارچه می گردد.\nازین رو براي حرکت دادن مغز ، طوريكه\nبرهم نخورد ، جراح باید در حین عملیات\nمنتهی احتیاط و نزاکت بکار برد .\nترکیب مغز انقدر غامض است که ابداً\nفكر ما قادر بفهم آن نیست . چه في الحقیقت\nمغز انسان داراي ١٢ میلیارد سلول میباشد ،\n\n( شماره ٤٧ ٤٦ )\n\nوهم سلول هاي مذکور توده سارقي را\nتشکیل نمیدهد :\nیعنی سلول ها بيك طريق متناسب و لطيف\nذريعه الياف فيبر اهاي كوچك باهم ديگر مربوط\nبوده ومجتمع میباشند ، و با باقی بدن و عالم\nخارجي آن ربط داشته عضلات واعضا را اجازه\nعمل میدهند .\nالیاف (فيبر)هاي مذکور داراي شرائین متعدده\nبوده ، وانتحاي آنها با بدن و سلول هاي ديگر\nبدن تماس پیدا شده باشند .\nتمام سلول با هم موافقت ندارند ، یعنی\nمتحد الشکل نیستند . و پیشتر به حیوانات\nكوچك مختلف الجنس شباهت دارند. لاکن\nخاصيت مشترک دارند ، يعني بذريعه رشته\nهاي طويل و باريک امتداد می یابند .\nونيز میدانیم که سلول ها در وقت حیات\nزیاد نه می شوند . ليكن اگر تعداد آنها\nزیاد نه می شود ، بمرور زمان و هر\nقدر یکه سن پخته میشود ، ساختمان آن\nتکمیل می شود .\nشرائین اعصاب متدرجاً اضافه میگردند\nبا ينقسم که سلول ها کم و بیش کامل با هم\nجمع می شوند وطبعاً ملیون ها ملیارد\nارتباط مختلف سلولی موجود میباشد .\nازین رو است که مغز در عالم ما پیچیده و\nدشوار ترین سیستم را تشکیل میدهد .\n* * *\nصفت توصیف فکر تنها به تشکیل و\nساختمان مغز متعلق نیست ، فعالیت سلول\nهای عصبی مانند فعالیت تمام سلول های\n\nمجله پنجم\n\nجسم مربوط حالتی است که سلول های\nمذکور در انجا مفروق می با شند .\nازین رو مغز تحت اثر ونفوذ اعضائی\nاست که سمیت خود ها را در خون داخل\nمی کنند و میکروب ها و مواد شمیعی که از\nاز عالم خارج می آند میباشند : هم چنین\nاست که عقل و زکای نوابغ بزرگت ،\nبمقابل كمى الكحل مقاومت کرده نه\nمی تواند .\nدر صورت فقدان مواد جنسی یا (تیر دوی\nایں) قوه در غی هم موجود نمی داشته باشد\nو از طرف دیگر ، وجود مکروب سفلیس\n(سپی روشه) در مغز ، دني ترين اشخاص\nرا خوش با ور می سازد یعنی آنها خود را\nناپلیون ویا ( رود شيلد) تصور می نمایند\nشجاعت ، قضاوت ، زکاوت و قوه\nمعنوی و اخلاقی وتصورات در نزد آنها همیشه\nبروز نه می کند مگر در صورتیکه حالت\nطبیعی و اعضای آن اجازه بدهد .\nانسان در حقیقت سیستمی است که تمام\nحصه های آن باهم دیگر مربوط و محکم\nمیباشند .\n* * *\nگویا عظمت علمی ، معنوي وسري انسان\nوابسته به خوبی انساج(تيسو)ها وموادعصبی آن\nاست . وهر كدام ما در حالت موزونى يك\nتعداد مختلف سلول هاي مغزي داشته\nمیباشیم . واز همین سبب است که غیر متساوي\nخلق شده ایم .\nولي اصلاح این غیر برابري وتربيه سيرت","chars":2868,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0789/00854.jpg","first_page":1,"last_page":897,"title":"Anīs انيس","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0789/854","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0789/canvas/854","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0789/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0789_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}