{"book":"adl0789","page":853,"text":"معارف محقق دورهٔ درخشان نادر شاهی\nرا که انوار درخشندهٔ آن پرده های اوهام\nرا از هم دریده بچشمان شان تجلی میکند\nشناخته و فهمیده اند که ترقی و تمدن\nشرافت و افتخار : سعادت و استراحت\nو الحاصل هر گونه فضائل و رجحانیت\nيك ملتی که باوج تکامل ارتقا مینماید\nاز طریق معارف و منحصر به معارف است\nبا ذوق و شوق مفرط و سر شاری در\nادخال طفلهای خود بمکاتب يك بر دیگر\nسبقت جسته و همچنان متعلمین بر خلاف\nسابق که در رفتن بمکتب بی میل و متنفر\nبودند فیض معارف را درك نموده با يك\nعشق و ذوق معنوی مکتب را حسن تلقی\nمینمایند ، و جان طور سایر تربیه جسمی\nو روحی را در نصاب تعیلمیم بر اصول و\nقواعد صحیحه مقرر فرموده است . اما\nدیگر افراد ملی را از فضلا و دانشمندان\nمحیط ما واجب و فریضه ذمه است که\nایقاظ نموده از اهمیت و نتایج کثیر المنافع\nتربیه بدنی که اولین وسیقهٔ در سلاسل\nاحتیاجات فردی و اجتماعی است متبقبه\nساخته و تشویق بدهند تا باین مهم با نظر\nسطحی و بی مبالات ندیده بفرض اینکه\nجسم و دماغ را برای هر کاری تقویه کرده\nمستعد بسازند ، خود را با يك نوع تربيه\nو ورزشی مثل پیاده گردی و غیره ریاضت\nهای بدنی کهمربده معتاد نمایند ، تا قوت\nو نیروی بازو و افکار صحیح و سالم\nبتوانند وظایف وجدانی خود را اجرا\nو حوائج خویشتن را تأمین کرده باشند\nگفتیم وظایف وجدانی خود را اجرا\n\nتحصیل وتکمیل علم متعسر و دشوار\nاست ، بقوام همدیگر نوع کارهای که\nطبعاً متقاضی قوه است از دشوار دشوارتر\nاست ، چه بدیهست اگر وجود صحیح\nوقوی نیست اشخاصیکه ضعیف البنيه\nوعليل مزاج و نحيفند اولاً به نسبت\nایند که اجراء تحمل آنرا مافوق اقتدار\nوتوان خویش تصور می کنند قدم\nنمیگذارند ، فرضاً قدام نمایند با العاقبه\nنمیتوانند از عهدهٔ آن بر آمده باشند\nدرین صورت بداهتاً از تهیه حوائج\nمعيشت مايوس و در انتظام امور حیاتی\nشان اختلال حادث شده اسیر پنجهٔ\nکابوس و هیولای بد بختی میشوند\nما نسبت به متعلمین مکاتب خویش از\nتوجهاتهٔ حکومت صحیح ومعارف پرور\nخود که یگانه آرزو ونقط غایهٔ نظریات\nواقصای آمالش جز ترقی وتعالی مملکت\nو تربیه مادی ومعنوی ما ملت نیست\nمطمئنیم طور یکه اساس معارف را\nدر مبانی صحیحه تأسیس و استوار نموده\nنصاب دروس وتعالیم اطفال مارا بر روی\nناموس وشعایر مذهبی طرح ریخته\nاست چنانچه بدوره های ساق نظر\nباینکه معارف آنوقت بر مبنای صحیح\nو شعائر دینی تشیید نگردیده جز تقلید\nبی ثمر ولا یعنی فاده وانتاجی نداشت\nافراد ملت معارف را یک نوع بدعت\nپنداشته دخول فرزند و طفال خود را\nدر مکاتب ماشهد نفرت و استکراه تلقی\nنموده اباً میورزیدند ، واينك که مزایای\n\nشماره ٤٥و٤٦\n\nصحيفه ٦\n\nنمایند ، بلی : زیرا چون حقیقت نوع\nشریف انسان و حیات وی طبعاً اجتماعی\nو هم از انجا که احتیاجات و لوازم\nحیاتی انسان زیاد بوده هر یکی نمیتوانست\nبا الشخصه تمام آن احتیاجات خود را\nتهیه بنماید لهذا هر فردی از افراد جامعه\nبشری به معاونت همدیگر مکلفیت و هر\nشخصی از هیئت اجتماعیه ديناً و وجداناً\nبالذات مامور شد که خدمتی را اشغال\nو بتأمين حصهٔ و بقا یکدیگر و تکمیل\nموجبات و وسائل رفاه و آسایش هم تعاون\nنماید ، چنانکه در قرآن پاک صاحب لولاك\nاین آیه شريفه ، ليس لا انسان لا ما سعی ،\nفرموده شده برای ما مسلما نان بهترین\nدلیلی است که خداوند عظم الشأن به\nمقتضای حکمت بالغه خویش انسان را\nبکار کردن و سعی که مفہومش همان خدمت\nاجتماعیه میباشد مکلف ساخته ، خود\nکسی ازین امر پهلو تهی و شانه خالی\nکرده و جود خود را بار دوش سائرین\nنموده از حاصل رنج و زحمت دیگران\nتعیش کند نه تنها بهمین کفایت میتواند\nکه او را بی حمیت و بی ننگ و غیرت\nبنامیم بلكه در ایضاء وظایف جامعه\nخائن گفته میشود . البته برای اینکه\nانسان وظیفه ایمانی و وجدانی خودش\nرا ایفا کرده انسان حقیقی باشد قوهٔ\nجسمی و دماغی لازم بوده و جهته اینکه\nجسم و دماغ را پرورش داره مستعد\nبساود از تربیه بدنی نا گزیر است .\nسید احمد شاه ( بوزارت عدليه )\n\nمجله پنجم","chars":3282,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0789/00853.jpg","first_page":1,"last_page":897,"title":"Anīs انيس","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0789/853","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0789/canvas/853","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0789/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0789_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}