{"book":"adl0789","page":678,"text":"شماره ٢٦ مجله پنجم\n\nبقلم آقای غلام جیلانی خان خطیب؟ در وجود انسان موجود است . لای وجدان خود همانا ننگریسته ، او\nاقتباس از مجله کابل : ولی چون از فرط عادات روی و مشق مقابل لوازم آن يك نوع دلایل\nاخلاق رذایل يك نوع تسلط قاهرانه در اخلاق ترشی، فتاوی غیر معقول قامه ؟ و با\n- ٣ - و عواطف کرده ، و رفته رفته ضمیر قناع وجدان خویش می کوشند .\nاعتیاد به ملکات عالیه : را زنگ آلود و قلب را قسی میگرداند گویا آنها عمداً خود را در گرداب\nپس اگر تصمیمی در قبول و ارادات البته در چنین انسانی فعالیت وجدانی غرق جهل و بدبختی پرتاب کرده ، ومیل\nباطنی خود کرده ، و آنرا به مقاصد مخنق شده ، تا ثیراتش روح را خوب تر دارند دیده روشن بطن خویش را\nاعمال مستحسن معتاد بنماید البته تا لم یا انبساط داده نمی تواند ؟ چنانچه کور کرده و پرتگاه نی عدم را نادیده\nارادات و اعمال ظاهری از حدود صحت چشم های علیل و تاریک از منظر شدن لایقنا استقبال نمایند .\nو اعتدال تجاوز کرده نمی تواند . پارسا کمتر محفوظ یا متالم می شوند . همت بلند و نیروی عقل و استعداد عالی\nبرای اینکه انسان از عادات خوب هر گاه انسان در میدان پر از تکالیف و قابل انسانی ، در قبول و انقیاد بملکات\nو ملکات فاضله خویش يك حظ روحی نوعیت و مبارزه در حیات حاضر شده و فاضله و خصال حمیده خیلی قوی و زائد\nبرده و به عکس آن يك انقباض و تاثری میل باشد ؛ طریق پر پیچ تاب ژلده از کفایت است ؛ چه، وقتا که انسان\nدر روح پیدا شود ، يك قوه ممیز را کنائی را بدون مخاطره و مغالطه مشی عظمت مقام عقلانی وقوه بزرگ اراده\nخداوند متعال در باطن انسان خلق کرد بین ارومگاه، ولوله و آشوب مفقود وتصمیمات خویش را در کارهای سایر. ،\nکه آنرا « وجدان » می نامند . و از لنگند ، یعنی از حدود تکالیف و امر از قبیل اختراعات وكشفيات وغيره\nخصایص اعمال وجدانی این است که فرق و تو هی وجدانی خارج نشود ، لا بد است بسنجد يك قدر ملكات وخصال خوب\nبین اعمال خوب و بد گذاشته ، در صورت بروز موقع ارتکاب عمدی یا تصادق به یکی تمیم گرفتن و فکر خیالات خود را\nاعمال صالحه و خوب انسان در روح خود از اعمال خلاف اخلاق سرزنش باین بنیاد مجذوب و مونس بسازد .\nيك مسرت و انبساط و بارتکاب اعمال و تحقیرات وجدانی را تماما بردن نهاده عادت يك عامل بزرگ موثر است که\nسوء و بد و خسته مقابل نفس خوديك نفس خود را مذنب و مستحق دلكومش جلو ارادات انسانی را بهر طرفی که میل\nخجالت و سرزنش باطنی احساس می نماید بداند و نادم باشد اینتی سرزنش و داشته باشد می کشاند ، وقتا که انسان\nهمین احساسات خوب و نا خوب باطنی اعمال تو بیخ و جدانی را تا ملت محال وقت خصال خوب را و شایسته انقیاد و مشق\nو فعاليت وجدانی انسان را ظاهر نموده و در نفس انسانی تولید اضطراب مینماید . می نماید ، این عادت حمیده ارادت و\nگفته می شود که واقعاً قوه شریفه بنام وجدان اگر انسان مطیعانه آنرا تلقی میکند، اعمال او را بطرف خوبی سوق میکند ،\nالبته آنی خودش را از تکرار اعمال ولی در اولی وحله عادت را به مقاصد\nدم المودتي غصان الهموم نهت ،\nچونکه وحشی عقدار در فهم نیست سوء حفظ و بری پرهیز گاری و تقوی میلو داری اعمال صالحه وملكات فاصله\nزان سبب اورم کند از هر چه است ، قوی باطنی خویش را مستعد کرده جز بعزم وتصميم تسخیر کردن ممکن نه\nعفو باید کرد وحشی هر که هست ، خواهد بود . می شود ، یعنی شخص معتاد بافیون که\nدم مکن با این خصال بی رفق اشخاصیکه بر خلاف این سر زنش تقلیل آنرا میل باشد با تصمیم ایکند\nتا که هر فردی ترا باشد شفیق و تادیب وجدانی ، بالجاجت و پیمبا که از مقدار گذشته کمتر باید استعمال","chars":3002,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0789/00678.jpg","first_page":1,"last_page":897,"title":"Anīs انيس","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0789/678","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0789/canvas/678","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0789/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0789_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}