{"book":"adl0789","page":66,"text":"صفحه ۷ ( شماره ٤ ) مجلد پنجم\n\nیا انتقادی بنویسند ولی انتقاد نکردن در تألیفات و نگارشات خاصه نگارشات ادبی و تاریخی مضر است زیرا انسان بر نیک و بد نوشته های خود واقف نمی گردد . بنده بکمال میل و شعف از تمام همکاران بلکه از دوست عزیز خود فاضل محترم حافظ نور محمد خان دار التحریر شاهی که نظریات و اطلاعات شان را درین موضوع کامل تر و دقیق تر میدانم خواهشمندم هر خوب و بد یا خشک و تری که درین تکتار شات تاریخی من بنظر شان برسد مورد انتقاد قرار داده تا من هم به عیوب خود دانسته و هم احوال شعرای نامدار و فراموش شده این وطن قرین صحت و اصلاح گردد علاوه برین از خامه سیال و فکر دقیق شان توقع می رود که بنوبه خود اندوخته های تاریخی و ادبی خود را در معرض نمایش در آورده از وجود شعرا و رجال نامی و آثار برگزیده ایشان که این اقلیم بخود دیده و بدنیا داده و اکنون از خاطره ها فراموشند اطلاعات پایدار و قیمت دار خود را دریغ نفرمایند .\n١٦ - دیوان افغان اثر میر هتک خان افغان که یکی از رجال بزرگ و تاریخی افغانستان است و در عهد اعلیحضرت تیمور شاه با میر زا عاجز و میرزا خان و عزت و جایز و غیره که شعرای هم عصر و هم روزند مشاعره و مکابره داشته است حتی باواقف و شیدای هند مراسلات شعری و مکاتبات ادبی داشته سبک سدیگر را در زمینه های روی وقافیه\nهای شعری استقبال میکنند . افغان دیوان مکمل و مرتبی دارد قیمت دار ترین آثار او قصا یدیست که رزیم در بارهای شاهان سدوزائی و مخصوصاً وقایع حوزه های حکومتی آن را نشان میدهد و از باريك ترين نکات آن اغفال نمی ورزد . دیوان افغان با قصاید و قطعات ادبی و تاریخی او بخط خود آن مرحوم بكتاب خانه نائب السلطنه مرحوم موجود بوده و خیلی ها به آثار این شاعر شهیر محبت و علاقه نشان میداد ولی تاکنون معلوم نیست که دست تطاول روزگارآن دیوان را چه کرد اما نقل همان دیوان موجود و تنافی دارد بميرزا محمد شفیع خان پسر میرزا محمد ابراهیم خان حکیم مرحوم .\nبه تخلص این افغان يك افغان دیگرهم از شعرای نامی و مبارز وطن ما بوده است و بنده در شماره دوم « نسیم سحر » ٤ سال قبل برین شرح حال وتمام نكات دل آویز و دقیق حیات او را نوشتم اما از داشتن دیوان او اشاره نرفته بود صرف بد و غزلی که از نمونه ادبیات تاجيك و تذکره تحفته الاحباب نقل نموده بودم اکتفا کردم اکنون باز با شاد همان تحفته الاحباب که می نویسد : دیوانی دارد بسیار مقبول ، معانی اش دلبند الفاظ و عباراتش بلند اشعارش قریب به ۲۰ هزار رسیده این نکته را نیز علاوه میکند که بعد از شغل سپاهیگری بترتیب دیوان خود پرداخته است .\n۱۷ - دیوان عاجز، در قسمت سابق نگارش خوداشتباهاً تخلص بدورا به پسر ندادیم شاید کسانیکه اطلاعات ادبی دارند، درین نگارش بنده اعتراض کنند حق هم دارند اکنون خودم اصلاح لغزش خود را به اطلاع موثوقی که از جناب مرزا عبد النبی خان حکیم که از متأخران بزرگان است گرفته ام می نمایم . عاجز تخلص شعری میرزا لعل محمد خان حکیم که بدو میرزا عبد الواسع خان مرحوم است بوده و میرزا عبد الواسع خان فقط به واسع شهرت ادبی داشته اند ـ عاجز ز من تیمور شاه شاه شجاع و شاه زمن را بخوبی یافته است و مخصوصاً دیوان مرتب خود را که دارای غزلیات و قصاید عصری و مدایح دودمان سلطنتی وتهانی مولود شهزادگان و شهزاده بیگمان و موگیری ها و عروسی های شاهی و تهانی اعیاد و جشن های در باری واحیاناً مراثی خانواده شاهی است در سالهای آخرین سلطنت شاه شجاع بپایان رسانیده است و يك قطعه تاریخی این شاعر توانا تا اکنون بر لوح مزار جهان اوا دختر هفت ساله شاه زمن منقور است با آنکه تصاریف زمن و تحولات گیتی و اثرات باد و باران مغشوشش کرده است باز هم حقیقت تاریخی آن را این سنگ صامت و جامد و در عین حال باوفا در سینه خود حفظ کرده و نگاه داشته است از اشعار او که بهترین تذکره و خوبترین آینه حقیقت نمای اوست معلوم می شود که نسبت به تمام همکاران و هم قطاران خود","chars":3274,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0789/00066.jpg","first_page":1,"last_page":897,"title":"Anīs انيس","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0789/66","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0789/canvas/66","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0789/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0789_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}