{"book":"adl0789","page":653,"text":"(شماره ٣٤)\nمجلة پنجم\n\nاز قلم آقای غلام جیلانی خان اعظمی\nنقل از مجله کابل\n\nاخلاق\n\nبنای تمام مذاهب وادیان باساس اخلاق استوار بوده وهر پیشوائی به پیروان خویش این هدیهٔ بزرگ را بارمغان آورده است .\n\nدین مقدس اسلام که وسیعترین و کامل ترین ادیان بوده ونمی شود بهتر ازان دین و آئینی بشریات نسبت محو وقایع حیاتی خویش جستجو نمایند موضوع عام بزرگ اخلاق را باخوبترین وانفع ترین اسلوبی\n\nشونده گان قوم مذکور در کپرها علاوه بر تفری قومی که سابقاً با فرقه مشر آنجا قرار گذاشته بودند درین روز ها يك كيدك ديگر هم بطور كندك قومی مستقلاً قراردار گردید و تفری آنهم جوقه جوقه وارد جلال آباد گردیدند .\n\nانفلونزا :\n\nاز قرار اطلاع واعذار جریده شریفه اتحاد مشرقی هویداست که ناخوشی انفلونزا در جلال آباد بکثرت شیوع دارد .\n\nتبدیل وتقرر :\n\nسید امیر خان قوماندان کوتوالی مشرقی بقوماندانی مزار شریف تبدیل ومحمد جانخان سابق حاکم بمتوار بعوض مشار الیه بقومندانی کوتوالی مشرقی مقرر گردیدند .\n\nدارا وانها مسلمین توضیح وسفارش مینماید .\nاخلاقیات در جنب دیگر تکالیف دینیهٔ ما يك قسمت بزرگی قرار گرفته که ما مسلمین نسبت بسائر اقوام جهان می توانیم آنرا از پهلوی دیانت حقه بیشتر استفاده کنیم .\nفضایل وامنيت زندگانی و پیشرفت های اسلاف مسلمان ، دراعصار گذشته نظر بعدم ترتيب یافتن قوانین موضوعه اجتماع با ترقى واصلاحات علوم معاشرتی باندرجات عالیه و پیمانه های وسیعه که خروج یافته وتاريخ رقم متذکر است فقط درسایه اخلاق بوده است وبس .\n\nزیرا ازجمله صفات اخلاقی که میگویند اخلاق بانسان فضیلت نفس ، سعی وعمل اتفاق ومحبت می آموزد شك نيست كه این فضایل چه در گذشته چه در موقع حیاتی امروزه بزرگترين عوامل ترقى و پیشرفت اجتماعات بشری بوده است و بعكس آن طبعاً قوام بطرف ذلت و پستی سیر قهقرائی می نمایند .\nابرز ترين علل ضعف و پس ماندگی که نوئی اسلام سوای ضعف امور اخلاقی آنها چیز واعلت ثانی نمی توان شمرد.\nیکی از سیاحین عاقل امریکا ئی میگوید برای اینکه قبل از اجرای سیاحت در بلاد عالم و غيره دن بمقدار عقل و ترقیات آنها کافی است که اگر یکی یا چندی از اهلی آن مملکت را ملاقات کرده و اندزه اخلاق و تهذیب آنها را بدانیم !\nاخلاق در اصلاح امور عقلانی ومدنی و تربیهٔ اجتماعات بشری آن اندازه علاقه\n\nمهمی دارد که فقط به تحصیل و استقرار آن بقا و ترقيات ملل و قوام جهان را می توان یقیین نموده و بالعكس با شهادت تاريخ و مشاهدات وقت حاضره میتوان علت بموجودیت و حيات استقلالی يك ملت مطمئن شد\nو حاصل از مهم ترین فضائلی که نوع انسان را نسبت بسائر مخلوق بکلی عالی و متمایز می گرداند همیتهٔ اخلاق و امتیاز داشتن وی بصفت اخلاقیه و است .\nاگر چه اساس امتيازات انسانی نسبت بدیگر حیوان که علما آنرا تعیین نموده اند عبارت از فضایل سه گانه عقل و حیات و ناطقه روی است ولی معلوم است اگر این فضایل عالیهٔ انسانی متحلی باخلاق نبوده و در حدود مقررات امور اخلاقی معمول نباشد لیتر نمی شود انسان ازین فضایل خویش حسن استفاده کند در صورت سوء استعمال آنها فرق بین حیوانات ضاره و انسان نخواهد بود .\nدر پیشگاه مشاهدات و محسوسات بشر عادتاً مر سوم و معمول است که باندوسه به عضوی ضعیف وذلّت كه يك دزد رهزن يك شخص جانی ويك ظالم متجا سر می بیند باین قدرت و رفعت به بیند ی بعضی حیوانات نمی بینند .\nنوع شریف انسان که فطرتاً از جنبه های مختلف حیوانی وعفوی سر وشته و تکوین یافته است البته این دو قوا در وجود وی امیخته شده وهر کدام تقاضی و پیشرفت نفوذ خود است ولی از آنجا که مقتضیات طبع حیوانی متفاوت نامده است و طبعاً در مبادی حال انسان ( بقيه دارد )","chars":3048,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0789/00653.jpg","first_page":1,"last_page":897,"title":"Anīs انيس","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0789/653","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0789/canvas/653","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0789/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0789_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}