{"book":"adl0789","page":213,"text":"( شماره ١٠ )\nو تقلید ) نام نهند و در عرف مانند این خیلی بکثرت موجود بوده مانند اخبار (عقلاء المجانین) تالیف حسان ابن حبیب مفسر و دیگر کتبی که درین زمینه نگارش یافته و تاریخ سراغ داده خیلی شباهت داشته بنو لهای امروزه اروپا وعرض از وضع همه حکایات در قرون اولی تلقین فکر یا بث دعوت یا احداث مشغله بوده از بهر عوام تا بزحمت و تفتیش در امور مبرمه دولت نیاویزند . خلاصه در افسانه و خرافات کتب بسیاری تصنیف و برخی هم از زبان فارسی وهند و روم و بابل بعربی ترجمه شد . برخی هم از فکر سلیقه کار چیز نوایان نویجاد شد . روایات غرامیه و افسانه های عشقیه عهد جاهلیت را نوشته و تاکنون که قبیله اعراب را معمور داشتند ( الف لیله و قصه سند باد بحری و الظاهر وتغريبة بنی هلال و غیره کتب که در ادبیات عالی شمار نمی شوند همه آثار متاخرین و از بهر عوام رقم پذیرفته و چیز نویسان خاص آنرا ننوشته :\nو نیز از قدامت کنندگان این قرن ضیاءالدین ابن اثیر است و ( مثل السائر ) ریخته كلك او كاتب مسجع نیکو و مبدع بوده و ان الجديد میدانی بر او گرفت ونقدها میکنند و تنقید خود را جمع و ترتیب داده و به ( الفلك الدائر على المثل السائر ) موسوم ساخته شیخ و رئیس نگارندگان این قرن قاضی فاضل وزیر صلاح الدین است وحقيقة او را حجة المنشاين میتوان گفت کسی بپایه فضل او نرسیده اگر رسائل او جمع میگشت مجلداتی از ان ساخته می شد ولی افسوس که بغیر از يك حصه اندك از رسائل او را که صاحب ( روضتین ) و (صبح الاعشی ) اقتباس کرده اند باقی همه آن باطومار مرور روز گار در هم پیچیده . و در تلو مرتبه او عماد الدین کاتب اصفهانی است وسالك به مسلك او ولی دعوای تفوقش بر دیگران مانند بصاحب ( امثال السائر » است چه دعوی اگر چه راست هم باشد رونق و بهای علم را می برد. وهر دو کتاب ( الفتح القسى و ( بدة النصرة ) او نمونه است از فضل و ادب و سجع و ترسل او كاتب هزلی که نامش وهرانی ركن الدين ابو عبد الله محمد است نیز در عهد این دو فاضل ظهور نموده ( ٥٧٥ ) صاحب مقامت ورسائل مشهوره است .\nهنگامی که از جزائر بشام هجرت نمود دید بضاعتش با وجود قاضی فاضل و عماد کاتب روز بازار نیاید بروایت ابن خلکان بطريق هزل پیموده و دران رشته سودایش نمود .\nبعد این منقذ است و كتاب الاعتبار واضع بقصص شجاعتی که در بین او و امیرانش اصحاب قلعه شیزر رو داده ازو ست درین کتاب عادات واخبار وشجاعت اهل صلیب را بيك اسلوب غریب وبیان عجیب و شکل مدهشی نشان میدهد . بعد یحیی ابن زیاده شیبانی است و در امور کتابت بصیرتی بتمام داشته ازان ببعد ابن صیر فی است صاحب ( الاشارة الى من نالوزارة ) و ( قانون دیوان الرسائل قرن ششم :- درین قرن از نوابغ قائل ذکر سراغ نداریم .\nقرن هفتم : - از ظهور کنندگان این قرن محی الدین ابن عبد لظاهر است در ( در من کتابت خطی ها ماهر وروش فاضلانه داشته است: سرش فتح الدین نیز از چیز نویسان مجود و این پدر و پسر از واضعین نظام انشا در قرن خود و دو قرن بعد بقلم میروند . اما صاحب صبح الاعشى ابن عبد القاهر را از قاضی فاضل وعماد و دیگر قدما پشت تر داند و از اشخاصی که درین قرن براعت در تصویر بلدان داشته عبد اللطيف فيلسوف بغدادیست ( ٦٢٩ ) در تصویر مناظر و آثار بلدان کارشان محير العقولی نشان و كتاب لادب و الاعتبار او شاهدی میدهد که مشار الیه از بلغای خبیر است در عصر خودش . عبد المحسن ابن حموى وزیر ( ٦٤٣ ) و بهاء الدين او بلی و کمال ابن عديم نیز از ظهور کنندگان این قرنند .\nاز سیا حین این قرن که از بهر کشفیات و حقائق جغرافی سیاحت نموده اند ابن جبیر کنانی اندلسی است در ( ٦١٤ ) كتاب ( رحله الى الشرق ) او از ادبیات عالی و در ان وصف بلدان را طوری نموده که از متقدمین مانند ابن بطلان و ابن فضلان و از متأخرين مانند عبدری ( ٦٨٨ ) و بلوی ( ٧٤٠ ) و ابن بطوطه ( ٧٧٩ ) و دو کشی (٧٩٤) ( با قیدارد )","chars":3215,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0789/00213.jpg","first_page":1,"last_page":897,"title":"Anīs انيس","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0789/213","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0789/canvas/213","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0789/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0789_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}