{"book":"adl0789","page":202,"text":"( فتوحات حضرت عمر ( رضی الله عنه )\nدر بين النهرين و اكاديا ، وایران ، شکست\nرومی ها ؛ فتح سوریه وفلسطين در عهد\nاین خلیفه نامدار حضرت رسول برحق\n( ص ) وهم چنان فتوحات شاندار او در\nمصر شاید نخوفی این مسئله را برای ما ثابت\nومدلل می سازد . مگر پس از انکه در\nسنه ٦١ بعد الهجرت اولین مرتبه اساس\nظلم و استبداد در اسلام مانده ، اصول\nاجماع امت و جمهوریت اسلامی پا مال اغراض\nنفس پرستانه ، وشهوت رانی غیر مشروع\nگردید تا با مروز زمام سلطنت ممالک اسلامی\nبدست افراد مانده ، زمام مقتدر اسلامی\nبدست اشخاص مخصوص افتاده در نتیجه\nيك سيلاب خیلی مدهش تباهی و بر بادی\nخانه سعادت و اقبال ، جا وحشمت ،\nشهرت واعتبار مسلمين را از بن و بیخ\nبر کنده و مقاصد صحيح وأمل مشروع\nیامال اغراض ناجائز و امیال قبیحه گشت .\nجای عدل و دادو طالم واعتساف ومقام عطوفت\nو نصرت اسلامی را جبر و تشدد و استبداد\nدیگانه کی گرفت .\nمفهوم شاه و ملت رفته رفته در بین\nمسلمين از هم يك فرق و مغایرت زیادی\nپیدا کرد . وامر وسلاطين مستبد ممالك\nاسلامی در نتیجه از طرف چاپلوس ها و\nمتملقين مقصدیپرست احاطه شده معنی\nحقیقی شاهی و حکومت از بین برداشته شد .\nبرای حرکت استبدادی مقوله هایی\nادنی وشعرهای را شریدند و گفتند : -- و کاهی\nبسلامی رنجید و گاهی بدشمیانی ملاحظات\nکشته ، ، وچه و چه . این بیچاره ها\n\nپای در موزه اش و از کاه در بطط همکانی\nبه خوبی خجلت و انفعال مارا اثبات نموده\nمی تواند نکه شهم ... با اینهمه ترقی و تفاوت\nکه مانند اینان نتوانسته است به صمیمیت\nوصداقتی که لازم است ، و باین الایشی\nو پاکدامنی که مطلوب است ، اولی\nپیش روان ترقی بشر پای گرفتکان و\nرجال بزرکت و تواریخ اسلامی خود را\nاطاعت و از ان تاسيه نامع کند . و از همین\nجهت و به همین سبب است که بجای\nآن همه شان وعزت آمهصه وقرو اعتبار\nآنهمه علوت ومكانه ، عجز ، انکسار ،\nمغلوبیت ، ترس وخوف ومسكوبت قائم\nکردیده است . و روز بروز در مقابل\nترقیات خارق العاده اوروپا که بحارت از\nخوشه چینی خرمن ارشادات وهدايات\nدین حنیف اسلام است پست شده میرویم\nو هر چه میخواهد با ما می کند . وما هم\nبا دست های خالی و کیسه های نهی و با\nمحرومیت کامل از لوازم دفاع حیات ،\nواسباب مقاومت مزاحم زندگی مجبوریم\nدر مقابل مطامع ومقتضيات شان کردان تهم\nوسر انقیاد و فرمان برداری فرود آوریم .\nاگر بتاريخ كذشته اسلام نظری\nمدققانه فکنده شود ، خواهم دید\nکه تار منیکه بنای سلطنت اسلامی بر\nمشورت و استشاره و بر رای و فکر عمومی\nبود، در همه جا آفتاب ترقی و عظمت\nاسلام ومسلمين تابان و در هر نقطه معتایه\nدایار وعدهیت وصلابت پیروان دین\nمحمدی (ص) در غرس بوه.\n\nکاها من می بینم که بد آن نیل کرد )\nایوای ما اخود ما از تعالیم روحا بیایت\nخیلی در حینه و بر کردۀ دیانت متین\nورشراعت اسلام ، و از تلقینات واقعهات\nمفید اخلاقی و مدنی اسلاف کبار وبنی\nوایان دینی خود غافل و بی خبر مانده ایم\nکه باین همه مصائب کونا کون کرفتاریم\nو هر حرکتی که میکنیم انقدر بی\nخردانه ، و بدون يك اساس صحیح وثابته\nو مقصود معین می باشد که در نتیجه بجز\nپریشانی و اندوه بجز حسرت و ياس\nبجز ندامت و افسوس بالاخره بجز\nذلت و شرمساری ثمره دیگری ازان نه می\nبر داریم و طرف دیگری بر نمی بندیم .\nهر چه کرده ایم خود به خود کرده\nایم . و هر مصیبتی که گرفتاریم محرك\nوسبب مولد و موجب آن خود ما گفته\nایم . هر کجا مات خورده و در مانده واز\nاسباب تمدنی غاری برائیم . هر کجا ذلت\nغلامی وفره رسیده ومظلوم به نظرها وخورد\nدر حان حاکمه علمت را ایاد ماروازان\nشان خاری می یابیم و آیا این مات بی چیز\nوتحقیر این ملت پس مانده و فاقداز این بود؟\nمظلوم مفتوت الحقوق پیروهمان عقیده\nوفكر همان ازعان وايهان همان قوانین\nبزرکت دنی و دنیوی است که چندی قبل\nپرچم نصرت ورايت فتح واقبال پیروان\nو کروید کان آن از چین تا به هسپانیه ، در\nهر نقطه که با عقل انسان برخورد میداج\nملل وغالبيت ميزد .\nبلی همان است اما با در قسوس و با\nباید بکویم خجالت و شر ساری و","chars":3321,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0789/00202.jpg","first_page":1,"last_page":897,"title":"Anīs انيس","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0789/202","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0789/canvas/202","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0789/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0789_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}