{"book":"adl0789","page":169,"text":"صفحه ۱۰\nشماره ۹\nجلد پنجم\n\nمرواریدیست که بر گردن شاهد سخن اوی از این بلغا بصفحهٔ روز کار نمانده طوریکه آغاز فراموش گردد . خلاصه\nبسته يتييمة الدهر ترجمه کلیله دمنه و سایر واگر مانده هم اندکی است که بدان جاحظ بنگارشهای او بعقول بازی میدهد نماند\nرسائل او بهترین نمونه فصاحت و بشه کار نمیتوان حکمی بنا کرد، در پی از این مقفع ولی سحر حلال . نگاه کن یکتا بهای او\nهای ادبی اوست اگر ستارهٔ عمرش واحمد ابن یوسف وصولی آثاری باقی است که تا مانه در دفتر خاطرات خویش بطور\nبزودی اقول نمیکرد امثلهٔ بیان خیلی برای ابو اسحاق کاتب یعنی ابراهیم ابن محمد افتخار گذاشته و سر مایه فخر عرب ساخته\nما میگذاشت .\nمخبره وزیر معتمد علی الله نیز از مخرران و ملا حظه نما قناني و ابداع كاري او را که\nولی فسوس که به ( ۳۶ ) رسیده در بحبوحه این قرن و ( النظم الرائق والنثر الفائق ) چگونه معانی غلام او والفاظ جزل بار\nشباب فکر دنیای علم و ادب را بدرود و ( الرسالة العذراء فى موازين البلاغة ) شافت خود منقاد او گشته . بلی جزالت\nگفت . سهل ابن هارون نیز از نوابع وادوات الكتابة ، تخته كلك اوست .\nرا با شرین پایه آن بالا برده هزلیات\nاین عصر است و از بعض رسائلش معلوم قرن سوم : این قرن بظهور جاحظ\nمیگردد که در نکتانی لصنعت میکرد که میتوان استاد بديع كويا نش گفت و نوا در را احیانا بطروف ظریف الفاظ\nبوی منسوب میداشت تاروآء قبول عامه امتاز تمام یافته ظهور او در سنه ٢٥٥ جامیدهد که خواننده ذوق نموده ازان\nیافته متداول روز کار گردد . نگارش رو داده ( كتاب الحيوان و البيان ) ملال نگیرد . رسائل فوق او بهترین\nاو سهل ممتنع و از ابتذال وگمان وحشه و و ( التبيين ) و ( البخلاء ) و ( المحاسن شاهدی است برای مدعای ما .\nاستعارات مبشنعه مبرا بود . از خطبای والاصداد ) و ( الحاسد و المحسود ) پس از جاحظ ابو حنيفه دینوری است\nاین قرن داود ابن علی وشبیب ابن شبيه از تالیفات اوست و نیز چندین رسائل و کتاب ( اخبار الطوال ) از مصنفات\nواز چیز نویسان اسما عیل ابن صبیح مطبوعه داشته که هر صفحهٔ آن مفید تر اوست طرزبیان او خیلی شیرین وروان\nكاتب رشید و عمر ابن مطرف است واز از مجلدیست . کسی نتوانست مانند او و سبک نگارشش موافق زمان . ابو حیان\nكاتب منصور ومهدی وهادی ورشيد بموضوعات مختلفه را در همچه قالب فتان توحیدی گوید : — اگر جاحظ وابو حنیفه\nبوده ونیز صالح ابن نجاح صاحب كتاب جلوه گری بخشد و باحوهٔ آن از تعسف\n( ادب والمروة ) از طیور کنند گان این وتکلف دوری گزیند . کلامش هر قدر و ابو زید را جن وانس مدح وفضائل ایشانرا\nقرن و کلامش دارای رشافت ورافت و حکمت مکرر گردد قند مکرر نماید ، در رقت بیان کنند هنوز با ستحقاق آنها نرسیده\nاست .\nمعانی ومتانة ترکیب وهماننداری زیر لغت همانطور وصف شان نا گفته خواهد ماند .\nگوینده بلعنای خردم ده نفراند : — واستعمال کلمات رنگین در جاهای مناسب پس این قرن بواسطه ظهور کنندگان\nعبدالله ابن مقفع وعماره ابن حمزه وخالد حیرت بخش عقل خرده بین است با نه ونوابغ ممتاز ترین قرون واعصار است\nابن يزيد وحجر ابن محمد وانس ابن ابی الفاظ عامیانه را در رشتهٔ کلام جا داده افکار را و درین قرن است که علوم اولین و آخرین\nشيخ وسالم ابن عبدالله و ميمند ومرثد و بحالت خود نقل دهد . در چیز نویسان یونانی وسریانی وفارسي وهندي بعربي ترجمه\nعبد الجبار ابن عدى واحمد ابن يوسف . عصر شخصی مانند او نیست که خوب را در شد وبه اسالیب وتراكيب لسان عرب\nصاحب فهرست گوید : — ابراهیم ابن لباس بد و بد را در لباس خوب جلوه در آمد وزبان عرب حلا وه بر فصاحت\nعباس صولی وحسن ابن وهب وسعید ابن دهد با آغاز کلامش طوری باشد که وعظمتی که داشت یک زبان علمي وصناعي\nعبد الملك نيز از بلغا بشمار آیند همينکه مطالعه کننده از طالعه مستغنی و خاتمه در بارهای آسیا گردید .\n( بقیه دارد )","chars":3195,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0789/00169.jpg","first_page":1,"last_page":897,"title":"Anīs انيس","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0789/169","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0789/canvas/169","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0789/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0789_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}