{"book":"adl0789","page":168,"text":"( صفحه ۹ ) ( شماره ۹ ) ( مجلد پنجم )\n\nمترجم سرور گویا :\nنگارش و نگارندگان\n( ترجمه از اشهر مشاهیر ادبای شرق )\nاگر بخواهیم در موضوع نگارش و نگارندگان ادب چیزی بگویم و درین قضیه حکمیت محققانه نمایم و از صدر اسلام آغاز کنیم ( ۱ ) امیرالمومنین علی ابن ابی طالب را ( کرم الله وجهه ) سر حلقه بلغا و واضع بنیان بیان عربی می یابیم چه عارفین اسلوب کلام عرب سخنان او را کرم الله وجهه بعد از کلام خدا و رسول ابلغ کلام دانند . و برخی از کلام جامعه او را شریف رضی جمع نموده و نهج البلاغه نام داشته و ابن ابی الحدید شرحی بر آن افزوده و کتاب الدهر الخالد نام نهاده و اکثری از صحابه در کتابة و خطابة از نوابغ بشمار میروند چنانچه در ( العجاز ) بقلانی و ( اتقان ) و مزهر سیوطی مسطور است .\nاین قرن بامیرالمومنین عمر ابن عبدالعزیز خاتمه می پذیرد و او در بلاغت و ادب\n\n(۱) آنچه از رسائل و خطب و سائر مولفات بما رسیده همه از آقا صدر اسلام است چه نگارش ادبی در آغاز قرن دوم شروع یافته و ممدوش قرون و اعصار سیر تدریجی و تکاملی نموده هر چند زمان جاهلیت نیز میدان هرج و مرج و عرصه جولان ادب است ولی به تحریر دیوان آن نپرداخته اند ازینجهته چندان خطب و رسائلی از عصر جاهلی باقی نمانده\n\nآیتی کبری بوده رسالهای موجز و خطبه های غرای او را که ابن سعد در طبقات کبیر و ابن جوزی در مناقب خود نقل میکنند سر مشق از بلاغت بوده و همه حسن و دل پسندیهای ادبیات عرب را داراست بر علاوه رسائل و خطب اداری و سیاسی او با آنکه خیلی اندکست ملکه انشا و اطلاع را بر اصول اداره عربی در شخص تربیه کند .\nزیاد ابن ابیه و حجاج ابن یوسف و قطری ابن فجاءة و عمران ابن حطان نیز از بلغای این عصرند همتنکه در تن اخیر از خوار جند بلی جز مهمی از ( کامل ) مبرد مشتمل است بر اخبار خوارج نهروان و بدین اخبار مثال می آورد از بلاغت قوصویین و شبوعیبن .\nقرن دوم : ــ رئیس بلغا و امام فصحای این قرن عبد الحمید ابن یحیای کاتب است خطترسل و افکار او بحوصله تسخیر از بهر مردم درآورد ازان ببعد عبد الله ابن مقفع ظهور نمود سلاست نگارش طراوت الفاظ جزا لت معانی و روابم رفته جملات با شکوه او عقد\n\nو هر چه بوده در خزانه حافظة ایشان جا داشته افکار و کلام ادبای خود را بروایات مساسلی یاد داشتند . رفاعی گوید : ــ نثر جید عرب بیشتر ست از نظم جید او همینکه از نثر بقدر ده هم باقی نمانده و ده یک از نظم هم ضایع نگشته و اکثر بقایای ادب عرب که دست حوادث بدان نرسیده در خزانه محفوظ بوده و بطبع نرسیده و بیشترش در جامعه ها و کتابخانه های اورپا محفوظ است .\n\nشب گشت ومن ازست خبر از شب و روز\nروز است شبم ز روی آن روز افزون\nای شب شب از آنکه از وی خبری\nای روز بروز او روز آموز\n\nدر انجمنی نشسته دیدم دو بتش\nنتوانستم گرفت در آغوشش\nرخ را به بهانه بر رخش بنهاده\nیعنی که حدیث میکنم در گوشش\n\nعاشق گردد بگرد اطلان و ربوع\nزاهد گردد بگرد تسبیح و رکوع\nبر آب تنه آن و این دگر بر لب نان\nکفن را عطش آمده است و این راغم جوع\n\nتلگرا فات\nسواد تلگرام تبریکیه اعلحضرت غازی بعنوان اعلحضرت شاه جارج .\nبمناسبت جشن ولادت آن اعلیحضرت تبریکات صمیمانه خود را اظهار و صحت مندی اعلیحضرت و فامیل شاهی شان را مسألت مینمایم .\n( محل امضای اعلیحضرت همایونی )\nسواد تلگرام جوابیه اعلیحضرت شاه جارج بعنوان اعلیحضرت همایونی .\nاعلیحضرت پاد شاه افغانسان ـ کابل\nپیغام تهایت صمیمانه و مهربانانه اعلیحضرت را بتقریب روز ولادت خود گرفته تشکر می نمایم .\n( جارج آر آی )","chars":2927,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0789/00168.jpg","first_page":1,"last_page":897,"title":"Anīs انيس","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0789/168","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0789/canvas/168","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0789/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0789_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}