{"book":"adl0789","page":129,"text":"صفحه ۱۰\n(شماره ۷)\nمجله پيمان\n\nاخلاق ومفهوم حقيقي شعر باشناختري نباشد فقط واصل است که در خلال گمان خود جلوه میکنند و در عین حال افکار و اقتدار خود را هم از ان قرون وامنی هزار سال قبل رهای بخشیده وازان بنفاس های خشك وتكلفات عاری از حقیقت جلو گیری نموده خواسته است خود را بصور عواطف و افکار بدیع شاعرانه خویش قرار دهد و در واقعه قوانین عصری نیز اشعاری مهارتی به هم رسانیده حقیقتاً او را با این مبالغه ها واغراق های خیال آلود شاعرانه نکرده است از قراریکه همکار محترم ما آقای اعظمی اطلاع دارند – گویا واصل طرز حیات ولزوم در بار وحوصله سلحمتی امیر شیر علیخان مرحوم را باشرح حال وزرا، ورجال كابينة ان عصر يكجايك تصور کرده است واز دقایق و نزاکت و راز های ان در بار شوط قلب وميزانی که نمونه اخلاص داشته عبض نه کرده است این اثر نفیس وجهت نی قیمت او را همکار فاضل ما آقای اعظمی بفرزند آقای سلیمی داده اند – دیوان واصل با وسایل ثروتائش که دزان از وقایع دربار امير ضياء الرحمن خان تذکار رفته بخط خود یاد گارا به جد بزرگوارم اعتماد الدوله مرحوم اهدا کرده بود و اكنون هم حاضر است.\n٤٠ – ديوان فاضل اثر پسر واصل که در شیوه شاعری و سبك نگارش ارث از پدر برده است دیوان فاضل موجود وتعلق دارد بخود نگارنده.\n٤١ – ديوان حبيب اثر سردار عبد الحبیب خان مرحوم که از ادبای خوب ما واشنابروش عصر ومحیط ماست سردار مرحوم علاوه بر طبع شاعری از علوم و فنون امروزه عصری مطلع و با خبر بوده لسان انگلیسی را کماحقه تحصیل نموده کتب مفیدی ازین لسان ترجمه کرده اند و در عین حال تراق مرئی را با تمام قواعد وضوا بطان موجعه در نوحه های خود اقتدار خویش را درین لسان اظهار می نمودند دیوان حبیب که بهترین نمونه اشعار عصری ماست با سایر نگارشات شان چه مولفه ومترجمه تعلق دارد به پسر ایشان و بنده همت میدارم که این اشعار نفیس و مفید همین طور في سر وصدا مانده طبع وانتشار نشود.\n٤٢ – ديوان تائب اثر میرزا محمد علیخان خوش نویس که در شعر تائب تخلص داشت و اكثر کتاب های منتخبه نایب السلطنه مرحوم را تبیض می نمود دیوان غزلیات حضرت بیدل که اشعار تازه ونوين ان به برابر کلیات مطبوع است و به حضور يك انجمنی از ادبا و شعرا بصحت رسانیده اند بكمال دقت و توجه این دیوان قیمتی و بها دار را تبیض وتسطير نموده از خود بیاد گار گذاشته اند دیوان تائب که داری غزلیات روان و مضامین رنگین است با دیوان حضرت بیدل که بهترین نمونه خوش نویسی آن مرحوم است تعلق دارد بسردار عزيز الله خان.\n٤٣ – ديوان مجذوب اثر حضرت حافظ جی نور محمد مشهور به حافظ مجذوب\nکه از مجذوبان حقیقت براه سلوک وعشق بوده از دنیا وما فيها ترك تعلق کرده قلندرانه زیست می نمودند و با يك روح لاقيد واحياتاً محزون و اندکیائی فی الایش و پارشایانه خود را خاتمه دادند حافظ جی صاحب بكمال آزادی را در اطوار وحرکات خود را لك بود حتي به بزرگترین صدمت حیاتی هم متاثر نمی شد عشقی بکل بلبل اب روان نفعه تازه شعر خوب، منظر لطیف و جمال جمیل اینهرش موجود در قلب سوزان او چنان اشیانه و منزل کرده بود که بقول ابن عربی دربارا يك پارچه حسن و جمال میدید هرچند هوس شعر کوئی نداشت اما قلبی که از تاريك ترين اسرار جلال وجمال ولطيف ترين دقايق محبت وعشق به صانع وخالق مملو شود کجا میتواند مكتوم و سر بسته بماند در عالم احس س صرف همین الفاط بود که از دل سوزان و روح پرتمان او خبر میداد مثلاً :\nبي-صورت در تماشا گناه بگذار بیدت\nصبح مجذوب تو باشاد غریبان اشنا است.\nمیگویند در غیاب حافظ جی صاحب بعضی اشخاص بد کوئی شان را می نمودند و يك نفر قسم شوخی به دیوان واقف که دران مجمع حاضر بوده تفاول کرده است که مجذوب خوب است باید این فرد بجواب او برامده است :\nبيران طلب این دل دیوانه ضرور است\nمجذوب اللمی است حقارت نکشیدش.\nاشعار پراکنده و متفرق او ( نرو)","chars":3208,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0789/00129.jpg","first_page":1,"last_page":897,"title":"Anīs انيس","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0789/129","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0789/canvas/129","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0789/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0789_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}