{"book":"adl0749","page":8,"text":"(٥)\n\nعقد شده باشد از اعتبار ساقط است مستخدمین خارجی از این امر مستثنی بوده و به آنها مطابق قرار دادیکه مستقلا عقد میگردد رفتار میشود.\n١١٣- حق الزحمۀ کار گران و مستخدم بایستی در ماه يك دفعه تادیه گردد. واگر کدام کار گر و یا مستخدم به نسبت ضرورت خویش معاش پانزده روزۀ خود را خواهش کند، کار فرما در صورت امکان نباید مضایقه نماید.\n١١٤- کارفرمایان مجازند که برای کار گران و مستخدمین مربوطۀ خود در مؤسسات صناعتی خویش طعام خانه ها بوجود بیاورند مشروط بر اینکه ترتیب ذیل را مدنظر داشته باشند.\nالف:- کار فرما حق ندارد که کار گران و مستخدمین موسسات متعلقۀ خویش را در طعام خانه ها مجاناً و یا با معاش بکار بگمارد.\nب:- فروش خوراکه باب به قیمت تمام شده بوده و کار فرما مفادی از ان بر نخواهد داشت.\nج :- طعام خانه ها تحت کنترل هیئتی خواهد بود که اقلا سوم حصۀ آن از کار گر و مستخدم موسسه تشکیل شده باشد.\n١١٥- حق الزحمۀ کار گر و مستخدم بشخص خود کار گر و مستخدم تادیه گردیده و کار فرما حق ندارد که قرضداران آنها را اعتبار داده و حق الزحمۀ شانرا باینطور اشخاص بدهد، اگر حکم کدام محکمه موجود باشد کار فرما می تواند كه يك حصۀ معاش کار گر را به قرضداران بدهد.\n١١٦- کار فرما اگر بالای کار گران و مستخدمین قروضی داشته باشد در موعد شش ماه الی یکسال از حق الزحمۀ آنها وضع نماید.\n\nکوم قرارداد هم شوی وی هغه داعتبار څخه ساقط دی خارجی مستخدمين له دي امر څخه مستثنی دی اود هغو سره دهغه قرارداد په مطابق چه مستقلا ترل کیږی رفتار کاوه شی.\n١١٣- د کار ګر او مستخدم حق الزحمه باید په میاشت کی یوه پلا تادیه شی او که کوم کار ګر او یا مستخدم دخپل پوضرورت په نسبت خپل پنځلس ورځنی معاش وغواړی، دامکان په صورت کی باید کارفرما یونکی مضایقه ورسره ونکړی.\n١١٤- کا رفرمایو نکو ته دا مجاز دی چه پخپلو صناعتی موسسو کی د خپلو مربوطه مستخد مینو او کار ګرو دپا ره دډو ډۍ خونی جوړی کړي، په دي شرط چه لا ندی ترتیب په نظر کی ونیول شی:\nالف:- کار فرما یونکی حق نلری چه دخپلو متعلقه مؤ سسو مستخد مین او کار ګران دډوډۍ په خونو کی مجا نا او یا په معاش سره کار ته و ګما ری.\nب :- دځورو دشیانو خر څول په هغه قیمت چه تمام شوی وی، دی، او کار فرما یونکی به دهغه څخه مفاد نه اخلی.\nج :- دډوډۍ خونی به دیوه هیئت تر کنترل لاندی وی چه لږ تر لږه به ددي هیئت دریمه برخه د مؤسسی د کار ګر او مستخدم څخه تشکیله شوي وي.\n١١٥- د کار ګر او مستخدم حق الزحمه به پخپله کار ګر او مستخدم ته ور کوله کیږی او کار فرمایونکی حق نلری چه د دوی پورو ړوته اعتبار ورکړی او حق الزحمه ئې داسی اشخا صوته ور کړی، که دکومی محکمی حکم موجودوی کار فرما یونکی کولای شی چه د کار ګر د معاش یوه برخه پوروړوته ور کړی.\n١١٦- که کار فرمایونکی پر کار ګرو او مستخدمینو پورونه ولری دشپږو میاشتو په موعد تر یو کاله پوری دی ددوی دحق الزحمه څخه وضع کړی.","chars":2439,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0749/00008.jpg","first_page":1,"last_page":43,"title":"Uṣūlnāmah-ʼi kār va kārgarān-i muʼassisāt-i ṣināʻatī-i millī-i Afghānistān اصولنامۀ کار و کارگران مؤسسات صناعتى ملى افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0749/8","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0749/canvas/8","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0749/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0749_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}