{"book":"adl0710","page":36,"text":"افغانستان چهارم طبعیه\n۳۳\nدریای پنجه : از درۀ وخ جیر (Wakh Jir) می\nبر آید ـ پنج دریا که از الحاق آن پنجه یاد می گردد ـ موسوم به\nپنجه ـ پامیر ـ اکسو ـ شخ و غند است (Shakh Ghund)\nاکثر این دریا ها زاید از دو نام دارند و این را نسبت به اقوام\nمختلف که بر کنار آن آباد اند یاد می کنند (اقوام مختلف\nافغان ـ چینی ها ـ تاجیک ـ کدغنی) چنانچه ذکر رفت آمون دریا\nدر اصل پنجه را می گویند و تا مقام گنبزد (Gumbaz)\nموسوم به همین نام است. رفتار ابتدائے پنجه بسے تیز است\nدر ۷۵ کلومیتر یعنی از منبع اش تا مقام سر حد ۴۲۷ میتر\nدر بلندی آن فرق واقع می شود ـ و ازین معلوم کرده می\nتوانیم که رفتار آن چه قدر تیز خواهد بود، چون بگنید بوزئی\n(Bozai) و متصل وادئی واخان (Wakhan)\nمیرسد رفتار آن کم می گرددـ بعد از گذشتن مقام عشق کاشم\n(Ishkashim) بار دیگر رفتارش تیز می شود متصل وادی\nواخان از جانب راست دریای پامیر بآن می ریزد ـ از\nجهیل وکتوریا یا مزارتپ (Mazartipe) در جائے که\nخرگوش بآن ملحق می گردد ـ دریار پامیر در ۴۰ کلومیتر ۲۸۰\nمیتر پائین می آید ـ و از مزار تیپ تا لنگر گشت که بآب پنجه\nیک جا می شود یعنی در مسافت همین ۶۰ کلومیتر تنزل ۸۳۱ میتر\n\nرافشئیکای پامیر است","chars":1036,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0710/00036.jpg","first_page":1,"last_page":169,"title":"Afghānistān : muṭābiq-i prūghrām-i chahārum-i rushdīyah wa dār al-muʻallimīn / bi-taḥrīr-i Muḥammad ʻAlī Khān va taṣvīb-i Fayz̤ Muḥammad Khān افغانستان :افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0710/36","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0710/canvas/36","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0710/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0710_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}