{"book":"adl0710","page":122,"text":"۱۱۹\nافغانستان چهارم ابتدائیه\nقمی ازین نهر ها را برائے آبیاری زمین ها و باغ ها -\nبجوئے ہائے متعدد تقسیم نموده با تمام میرسانند.\nرود مرغاب :- بعد از سیراب نمودن اراضی بشمال\nغرب افغانستان داخل ملک روسیه می شود - و بسوی جھیل\nآرال جاری میگردد - و در بیابان ہاء قارا قورم ناپدید می\nگردد - از رود جدول ها بشمار کشیده اند که زمین ها بسیاری\nرا آبیاری می کند - و درمیان دشت ریگی جلگه هاء زرخیز\nرا ایجاد می نماید - مگر در بعض ایام سالھا آب این رودها\nکم می گردد و بعض اوقات تماماً خشک می شود.\nآمو دریا :- این رود که نام قدیم آن جیحون بوده\n( Oxus ) بمنزله رگ حیات ترکستان است و از میانه\nآن جاریست - منبع خود را از کوه ہندو کش می گیرد - و\nبطرف راست و چپ از خود خیلی شاخها و شعبه ها دارد.\nزمین ہا ء بسیاری را آبیاری نموده دشت ها و بیابان ہائے\nزیادی را آباد می گرداند - و بالاخره به بحر آرال میریزد\nاین رود خیلی سریع الجریان است - بقدر ۲۵۰۰ چا قریم\nطول دارد - حصۀ بالای آن را پنجه می نامند - سپس\nبوی رود ہاء واخشو - کافیر - سورخان پیوسته بزرگ می شود\nو چون بحد آمو رسیده به آن شامل می شود بعده بنام","chars":981,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0710/00122.jpg","first_page":1,"last_page":169,"title":"Afghānistān : muṭābiq-i prūghrām-i chahārum-i rushdīyah wa dār al-muʻallimīn / bi-taḥrīr-i Muḥammad ʻAlī Khān va taṣvīb-i Fayz̤ Muḥammad Khān افغانستان :افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0710/122","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0710/canvas/122","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0710/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0710_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}