{"book":"adl0616","page":975,"text":"شماره ٨ سال چهارم صحیفه ٦\n\nمدار عشرت دنیا بعلم است مدار راحت عقبی بعلم است بهر حرفش همی گویند احسنت بهر لفظش همی خوانند صدقت\nمدار عزت و دولت بعلم است مدار ثروت و شوکت بعلم است زهر گوشه صدا آید سمعنا بود بر هر زبان انا اطعنا\nبعلم آمد مدار کامرانی بخشد علم لطف زندگانی همان قومی که در علمش قدم پیش بود میدان برد از دشمن خویش\nکسی کو فارس میدان علم است دلش را بهره از فیضان علم است دیارش را بود کورنقه کم بود کیفش دو صدره پیش از کم\nبود بر مسند عزت مقامش زنندش سکۀ دولت بنامش بعلم و حکمت و تدبیر لاریب کند کاری که گوئی آمد از غیب\nپهر محفل که باشد صدر باشد بهر مجلس رود با قدر باشد برآرد سد روئین راز پایش بحکمت آفرین بر حسن رایش\nقدم را رنجه فرماید بهر جا زدیده فرش راه سازند او را بحکمت می زند تیغ قلم را برد از مدعی تاج و علم را\nفشانندش بحرمت بر سر و چشم برندش ناز و بردارند روختم بحکمت زان چنان کاری برآید که از صد لشکر جرار ناید\nپهر راهی که بنماید پیوند بصدق دل رضایش را بجویند بحکمت کوهی از کان می برآید بحکمت در ز عمان می برآید\nکمر بندند بهر خدمت او به تعظیم و ادب در حضرت او بحکمت سنك كرده آبگینه زمان آید برون گنج دفینه\nچو از تقریر افشاند درر را به بندد از بیان سلك گهر را بدین فی الحال در دور زمانه که تیر حکمت آمد پر نشانه\n\nعبدالرحمن خان\nاز محرران ادارة سراج الاخبار افغانیه\nکه در مکتب حبیبه اکمال تحصیل کرده است\n\nعبدالهادی خان\nاز محرران اداره سراج الاخبار افغانیه\nکه در مکتب حبیبیه اکمال تحصیل کرده است\n\nستیم و برق و گیس ایجاد علم است در دنات و کروز رداد علم است شعاع ایکس ریز انداخت بر تن شد احوال روان جسم روشن\nو علم اندر هوا طیاره ها شد در آن طیارها خمارها شد به تشریح بدن چون شد رجوعش اصولش کرد قائم بالفروعش\nبيك ساعت شود طی راه یکروز سفر کوتاه شود بی محنت و سوز جو هر عضو بدن را کرد تشریح ز اجمال آمد امراضش به تصریح\nعجب اسپی که کاه و جو نخواهد نگردد لاغر و در تن نکاهد بعلم طب چنان تنقید کرده که جالینوس را تردید کرده\nزعم این آدم خاکی چها کرد ز خاك اندر هوا پروازها کرد امکانی را که مشکل بود در حل بحاش طی شده جمله مراحل\nبه بحر علم و حکمت چون شنا کرد از ایجادات طوفانی بپا کرد پی از عقدهای پیچ در پیچ نماند اشکال در وا کردنش هیچ\nیکی کشتی و موتورا بنا کرد یکی طیاره را اندر هوا کرد طبیبان این زمان معجز علاج اند ز بقراط و ارسطو بر دماغ اند\nکروزر تارپید و سب مرائن همه درهای حکمت را خزائن ز امراضی که سابق لا دوا بود مریضان را شود حاصل شفا زود","chars":2152,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00975.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/975","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/975","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}