{"book":"adl0616","page":974,"text":"شماره ۸ سال چهارم ۵\n\nسراج دین و ملت باد شاهی\nکه باشد دین و ملت را پناهی\nشه عالى كبر والا مناقب\nرفعه الله الى اعلى المراتب\nمحب اهل علم و علم پرور\nد اهل فضل و دانش یار و یاور\nجو بگرفتی بکف شمع هدایت\nيكن شرط هدایت را رعایت\nز علم و فن و حكمت نغمه سرکن\nهمه افراد ملت را خبر کن\nبعلم أهل وطن را راهبر باش\nپیام علم را پیغامبر باش\nزمن این پند پیرانه نیوشند\nپی تحصیل علم از جان بکوشند\nکه این دور است دور علم و حکمت\nبحكمت تکیه دارد ملک و دولت\nبعلم و فن مسلمان بود بانی\nنبودش کی عدیل و مثل و ثانی\nچرا این راهبر کردید گمراه\nچرا در پوزه گرشد این شهنشاه\nچرا تا کرد شد استاد عالم\nچرا خود صید شد صیاد عالم\n\n( جناب شاه ولیخان و کتاب باشی حضور همایونی )\n\nرواج علم باید عام باشد بهر کس جرعه زین جام باشد\nمسلمانان چرا کشتند مدبر مسیحان را شده اقبال پاور\nبود لازم که در دار الامارت شود قایم عظیم الشان عمارت\nچرا کفار در جامه جلال الله مسلمانان زنکیت باعمال الله\nبى تعليم هر علم و کمالی حبيبه بود روشن مثالی\nخران را طوق زرین زیب کردن زبانان کشته مجروح اسیدا من\nبامصار و قرا و هم بديهات شود تعلیم و تدریس کمالات\nچرا بلبل بكل نغمه سرایست چرا طوطی بگلشن در نوانیست\nبود تعلیم بر وفق طبائع زعلم و حکمت و فن و صنائع\nچرا شد آشیان ویران همارا چرا باز است بوم بدلقا را\nپهر شاه و گدا باید نصیبی رسد از حسن تعلیم و ادبی\nچرا در سفته من با صدر محفل شریفان را شده بانا به منزل\nکه تا هر کس ز اشراف و ارازل کنند از علم و فن طى منازل\nچرا تیک دری را نیست رفتار چرا داغ سیه نازد بکوهسار\nرزیل از علم می باید شرافت بدل کرده کثافت بالطاقت\nچرا کفار را بهره زید است چرا حال مسلمانان بعسر است\nبداند هر کس از احکام داور حقوق بنده و هم بنده پرور\nچرا کفار را شهد است در جام چرا پس تلخکام اند اهل اسلام\nبداند نفع خود را هم ضرر را تواند امتیاز خیرو شر را\nمسلمان را چرا در کیسه زر نیست چرا بر سفره اش مشتی شکر نیست\nشناسد دوست را از دشمن خویش تواند کرد فرق توش از نیش\nچرا در کنج کافر زر بانبار پر است و شکرش باشد بخروار\nعدورا نشمرد عجاره و خوار باقوّتش نکردد غره زنهار\nمسیحی را چرا صید است در دام مسلما را چرا آهو نشد رام\nترقيات عالم را بداند قدم از سعی در میدان بماند\nز وصل یار مسلم ماند نا کام مسیحی راست اندر بردلارام\nبچیند اسپ همت را براند بکام خویش تا منزل رساند\nعدو الله زیبایش لباس است محب الله قیمتش از پلاس است\nبداند چیست اسباب تنزل شد چرا جای ترقی\nچرا بر اوج عزت رفت جاپان چرا در فقر و ذلت شد خراسان\nچرا اسلام در هر جا غریب است چرا مسلم ز دولت بی نصیب است\nچرا از غیر مستغنی است جاپان چرا محتاج غیر آمد خراسان\nارازل را در مقصد بدامان چرا اشراف در پاس اند و حرمان\nچرا قصر مسیحی از رخام است مسلما را سرا از خشت خام است\nچرا بی بهره اند از اختراعات مسلمانان زایجادات و صنعات\nبخوان دشمنان مرغ منقجن ندارد دوست غیر ازنان ارزن","chars":2473,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00974.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/974","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/974","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}