{"book":"adl0616","page":917,"text":"سال چهارم\nشماره ۵\n\nآیا آن وظیفه کدام است ؟ آن وظیفه این است که صورت مدافعه مملکت را دروقت حضر -- دروقت صلح -- اندیشه و تصور کنند . یعنی بسیار پیشتر از انکه جنگ آغاز کنند، کرده و هیولای تند و پلان دفع کردن دشمن را از مملکت ، ترتیب و تنظیم کرده باشند . ) نقشه این اندیشه و تصور را ، لائحة حركات حربيه ، ميگويند . نه تعرض ، بشرطیکه اجر آت و عملیات آن ممکن باشد، بهترین اصول ، مدافعه ، شمرده میشود. یعنی ، تعرض ، يك مدافعه تشبثکارانه وفعالانه است. وه مدافعه ، يك مقاومت اطاعت کارانه ایست که بمقابل ضرب اجرا شود. تعرض الملها بفرانس وروس، ماهیت يك مدافعة متعدیه را در بر دارد . [ شرح : - لائحة حركات حرب ، يك نوشته ایست که يك امور و ترتیبی را که در باب حرکات حربه بخاطر آمده باشد پیش از واقع شدن و قبول شدن آن در قید تحریر بیاید . - تعرض ، حمله بردن ، هجوم کردن تجاوز او دست که یعنی پیش از دشمن، اول بجنگ آغاز کنند. و مدافعه ، دفع مری است، دور کردن رو کردن، یعنی دشمن چون بقهر هجوم کنند آنها دفع و هجوم داده کنند و بگرداد - مدافعه متحده» یعنی مدافعه کردنی که هجوم و حمله بودن را در بر گرفته باشد ] این لائحة حربيه که گفتیم، چنان نیست که همه احوالی را که تا به آخر حرب جریان کنند بیک کرامت کاهنانه مناقشه و موضوع بحث کرده بتواند . زیرا بعد از مصادمه نخستینی که با اردوی دشمن بشود، نظر به نتیجه غیر معلومه که از احوال آن مصادمه بوقوع می آید لائحة مذکوره متبدل میشود اما کسانیکه عسکر نباشند چنان گمان میکنند که اینچنین لائحه قابل ترتیب خواهد بود حالا نکه اینچنین لائحه از احوالیکه تا به مصادمه نخستین با اردوی اصل دشمن ۱ بوقوع میآید . وعلى الخصوص از تجمع سفر حرب اردو تحت و بیان میکنند . [ شرح : - یعنی لائحة حربيه كه پيش از وقوع جنان از طرف سران بزرگ ارکان حرب نوشته میشود و آنرا شبيه با پلان هم میگویند که بعد از ان پیش آمد نیست یکایک بیان کرده بتواند چرا که هیئت این چیزیست که هر دم به احوال دیگری پیش می آرد. و آن پیشینگو را که در لائحه شده باشد تبدیل میدهد اما بازهم نوشتن لائحه ضرور است که با یه آغاز جنگ احوال جمع آوري لشكر و غيره را ذا معلوم سازد . ] لائحة حركات حربية تقريباً به ترتيب و سياق ذيل علم گرفته میشود لیکن نظر بحال مملکت و مقصدی که مدنظر باشد متبدل میشود یعنی بيك شكل معینی ندارد .\n۱ - مناقشه در خصوص وضعیت سیاسیه .\n۲ - حساب کردن قوتهای خود را و دشمنرا با تعیین مدتهای اجتماع .\n۳ - معلوم کردن استقامتهای تعرض دشمن .\n۴ - ترتيبات مدافعه .\n۵ - ترتیبات استقامتهای تعرض بردشمن ، اما بشرطیکه مدافعه اختیار نشده باشد. بانها در نجاشده باشد. و نیز ترتیبات مدافعه .\nاین است که تقریباً برای این گونه چيزها لائحه یعنی نقشه و پلان ساخته میشود که هر یکی از ان تفصیلات و شرح وبسط زیادی میخواهد، و این لائحه یعنی پلان ازاد از عسکر به شمرده میشود ، افشا کنندگان این اسرار به اعدام محکوم میشوند . - یعنی حکم کشتن برو اجرا میشود، بنابرين اين يك بخاطر وخيال ما هم نمیگذرد که در نجا بگویم که برای اینچیزهایی که در فوق مذکور گردید. آیا چه رنگ لائحه و پلان برای افغانستان تنظیم کرده میشود ؟ مقصد ما در نجا این است که در باب صورت تنظیم لائحه يك روشنی فکر حاصل شود ، ( باقی دارد )\nخبر الدین خلوصی\n\nمنظوم منمقام کار — راول پندی\nای مبارك هد هد فرخ پی و فرخنده پر\nدر حضور حضرت محمود این مکتوب بر\nآن نکو محضر که طرزش هست محمود و پسند\nدر ره تهذیب آمد قوم خود را راهبر\nرهنمون ملت است و ناصح قوم خود است\nروز و شب تنبیه کنان اهل وطن را از خطر\nمدح خواند بر ملا وقدح كويد برعان\nشیوه اش دم ستمگر هست و مدح داد گر\nکرو را میخوانم لسان الملك میر سید از آنکه\nمیکند ساکت زبان مدعى لايه كر\nمدعی هرزه کورا فصل در آتش کند\nخواه انكلشمين باشد خواه باشد پاینر\nدشمنان دین و ملت را بسازد تلخکام\nاز مقالاتی که شیرین است چون شهد و شکر\nغازی میدان فرطناس است با تیغ و قلم\nيكقلم برد زبان طعنه هر خيره سر\nطرزی ما را خدا با عاقبت محمود باد\nهر نهال آر زوی وی دهد شیرین ثمر\nای مکرم قوم را کن رهنمونی با سراج\nبا چنین شمع هدایت قوم را شورا هیر\nقوم را آگاه کن از من به بند سود مند\nبه که نویسند این بند مرا با آب زر\nاز خدا یاری بخواه ای قوم وكن صبر و ثبات\nثبت اقدامی بکو يارينا شام و سحر\nزين بيان حاشا وکلا شاعری مقصود نیست\nمخلصانه عرض دارم چند بند مختصر","chars":3703,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00917.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/917","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/917","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}