{"book":"adl0616","page":916,"text":"صفحه ۷ سال چهارم شمارهٔ ۵\n\nعالم عسكرى\n\nبرادران نظامی ما بدقت مطالعه کنند در سالهای اول « سراج الاخبار افغانیه » از عالم عسکری گاه گاهی بعضی بحثهای میراند که مقصد خالصانه از ان محض استفاده خوانندگان گرام صنف نظامی ما بود ، ولى كثرت تحرير ، و عدم تشويق و تحريك مرا بر صرف نظر نمودن از ان مجبور ساخت ، حالا نکه از عالم عسکری بحث راندن و مقالات عسكريه نوشتن برای سراج الاخبار افغانیه ضروری شمرده میشود، زیرا اکثر مشتركين كرام ما از صنف جلیلهٔ عسکریه میباشند ، و چون مقالات عسکریه را در صحایف سراج الاخبار افغانیه به بینند هم موجب استفاده شان میشود ، و هم چون از مسلک خودشان سخنی بشنوند يك شوق و رغبت افزونتری برای شان حاصل میشود ، اما مقالات عسکری را طبعاً عسکر باید بنویسد . در اول که باب بحث عسکری را باز کرده بودیم چنان امید میکردیم که افسران با کمال نظامی وطن عزيزما البته مقالات فنون عسکریه برای ما نوشته خواهند فرستاد ، و ما هم درج کرده از عهده وظیفه مبحث ( عالم عسکری ) خواهیم بر آمد ، اما هزار افسوس که در ین ق در مدت هیچ کسی هیچ چیزی برای ما ننوشت . این است که در توقف این وظیفهٔ نوشتن مقالات عسکریه را رئیس باشی ارکان حربيه عالیقدر محترم ( خيرالدين خلوصى ) بيك كه معلم فنون حربه در مکتب فیوضات مکتب حربیهٔ دارالسلطنه کابل میباشند در عهده گرفتند .\n\nاین است که سر ازین شماره به ترجمة يك مقالة عسكرية بسيار بلند مشارالیه ابتدا میورزیم . این مقاله چنانچه گفتیم بسیار بلند است ، و مخصوص صنوف عالیه ارکان حربیه است که سیاسیات دولیه نیز دران مدنظر گرفته شده است . اما بعد ازین انشاءالله از هر رقم مقالات نافعهٔ آسانتر ازین بحث خواهیم راند بعضی اصطلاحات فن عسکریه را در قوسهای متعرضه گرفته شرح میدهیم . ومن الله التوفيق .\n\n( كيفيت )\n( حاضر شدن دولتهای متمدنه )\nبرای جنگ\n\nاردوهای دو دولت متمدن با یکدیگر دشمن که از روی قیمت عسکری یا عدد با هم مساوی باشند یا بسیار با هم فرق داشته باشند علیه یکی بر دیگرشان به این ممکن میشود که در خصوص حاضری حرب پیش قدمی بکنند . یعنی هر طرفی که بدار الحركات در کم مدت و بسیارتر قوت جمع آورده بتواند ، و بر دشمن مقابل خود يك ضربهٔ چَکَری فروآرد طبعاً همانطرف میدانرا میبرد .\n[ شرح : - «اردو» در اصطلاح مملکت عزیز ما اگر چه عسکر در آن باشد هم يك قطعهٔ ارك سرکاری را میگویند ، اما در اصطلاح عسکری صرف اردوی عسکری را میگویند . «قیمت عسکری» عبارت از علم ، تربیهٔ قواعد دانی ، خوب اسلحه ، و نظام و انتظام آنست . «دار الحركات» همان جای و موضع و زمینی را میگویند که جنگ در آن بوقوع می آید . ]\n\nسرعت – یعنی چابکی – در حاضر شدن حرب آنقدر فایده ها و منفعتها دارد که گاهی تفاوت و فرق عددی را نیز تلافی میکند . بکدولت بزرك و جسيم . . در يك دار الحرکاتی که از مملکت آن دولت بسیار دور باشد . نسبت بیکدولت کوچکی که بدار الحركات مذكور نزديك باشد ، دیرتر عسکر جمع آورده میتواند که به این حساب ، قوت ان دولت بزرگ دور ، با برابر قوت دولت كوچك نزديك میشود ، با ضعیفتر از ان میگردد . چنانچه در حرب روس و ژاپان شد .\n[ شرح : - مثلاً در حرب مذكور دار الحركات قطعهٔ « مانچوری » بود . دولت روس که از دولت ژاپان خیلی بزرگتر بود ، بسبب اینکه مملکتش خیلی دور از دار الحرکت واقع شده بود ، و دولت ژاپان که کوچکتر بود و مملکتش نزدیکتر بدارالحرکات بود از آن سبب زودتر عسکر بدارالحرکات رسانیده توانست با قوت دشمن قوت خود را برابر کرده توانست ، بلکه در « پورت ارتر » قوت روس ضعیفتر گردید . ]\n\nحکومتهای کوچک ، یا میانه که با دول معظمه همسایه و همجوار باشند مسئلهٔ یگانهٔ حیاتیهٔ شان این است که «سرعت» نام عنصر طبیعی را ، بجای افزونی و بسیاری عسکر قایم بسازند . حاضری حرب به آن درجه دور اندیشانه اجرا باید بشود که بعد از اعلان سفر جنگ ، هر چیزی و هر کاری مانند ساعت منتظماً جریان بگیرد .\n\nبعضی شرطهائیست که برای ظفر و غالبیت از لوازم غیر مفارق آن شمرده میشود : مثلاً تعلیم و تربیهٔ بسیار مکمل ، مجهز و مسلح بودن با همه واسطه هائیکه امروزه روز فن حرب آنرا بعالم عسکری بخش و احسان نموده است ، مالك بودن به شبكه های خطهای راه آهن و امثال اینگونه چیزها ، اما غیر ازین چیزها که بیان شد ، يك قسم وظیفهٔ حاضریهای دیگری هم هست که هیئت عالیهٔ قوماندان به آن وظیفه مکلف میباشند .\n[ شرح : - «لوازم غیر مفارق» چیزهائیست که جدائی نداشته باشد . «واسطه های فن حرب» طوپها ، تفنگها ، و دیگر همه رقم یراق و اسلحهٔ طرز جدیده که در اینوقت دول متمدن به آن مسلح میباشند و کشتیهای هر رقم جنگی ، و طیاره ها ، و تاپونها ، و تلگرافها هم دران داخلست . «هیئت قوماندان» افسرهای بزرگی که امر و نهی عسکری به آنها راجعست . «وظیفه» به اصطلاح مملکت ما دعوا خوانده است . اما در حقیقت وظیفه همان کاریست که انسان به تصور از آن باشد . و به هر حال بر اجرای آن مکلف باشد . و وظیفه را در بهاء فرض منصبی هم میگویند . ]","chars":4168,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00916.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/916","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/916","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}