{"book":"adl0616","page":883,"text":"صحیفه ١٤ سال چهارم شماره ۳\n\nداد . این خبر در میان مردمان اینجا همهمه های عجیبی بر انگیخته بسیاری را فکر برین است که این از ترس و بیم روس است بعضی این را يك شآمت و بدفالی میگیرند . زیرا در پطر سغرقها ضرب المثل است که یکی دیگر میگوید اگر این کار همچنین شد (نام مرا بگردان) و این نام گشتاندن در مقام حقارت و استهزا مستعمل است .\n\nلهستان\n\nدر پولیند - لهستان - اگرچه روسیها اعلان خود مختاری آنرا کرده اند ولی شنیده میشود که يك قيام و بلوای بزرگی بر علیه روسها در ان قایم گردیده است .\n\nبك آلهٔ جديد الاختراع جرمن\n\nدولت المان - جرمن - درین محاربه يك آلهٔ بسیار مدهشهٔ بسیار عجیب و غریبی استعمال کرده و میکنند که تابحال دیگر دولتها ازان بیخبر بودند ، و اكثر فتوحات خود را بواسطهٔ همین آله پیش برده اند . و آن عبارت از موتر کارهای آتشفشانست . اینهم معلوم است که در فنون حربیه و تعلیم عسکریه هیچ دولتی را پرو همسر جرمنی نیست . يك كام عسكر جرمن برابر يك و نيم ، دو كام ، عساكر دیگر است . وقتی که فتح کردن يك قلعه يا شکست دادن يك فرقهٔ دشمن را عزم بالجزم نمایند از تلفات و ضایعات كثيره هیچ اندیشه و پروا نمیکند . و چنان هجوم سخت و شدتنال میبرند که بجز کامیابی دیگر چیزی نتیجه نمی بخشد . و همینکه عسکر دشمن را شکست دادند موتر کارهای آتشفشان از روی زمین ، و طیاره ها از روی هوا چنان آشیاری شدیدی در تعقیب آنها بکار میبرند که بجز محو و هلاك و يا اسير و بالتسليم شدن دشمن دیگر هیچ ثمره نمیدهد . در محاربه که با فرانس در اول نموده بود هم تفنگهای جدید الاختراعی ساخته و پنهان کرده بود . که فرانس و دیگر دولتها از آن محروم و بیخبر بودند ، و جرمن دفعةً با آن اسلحه بر فرانس اعلان حرب کرده مغلوبش ساخت . این است که در بینار نیز با این موتر کارهای آتشفشان خود کامیابی های عجیب و غریب حاصل کرده است .\n\nرأیها در خصوص تبدیل پایتخت فرانس\n\nمعلوم است که دولت فرانس ، پایتخت نازنین خود پاریس را به جرمن ترك كرده دارالحکومهٔ خود را به شهر (بوردو) که بسمت جنوب غربی پاریس بر قریب سواحل بحر محیط اطلس واقعست نقل داد . درینطرفها در خصوص بس رأی زینها میشود . آشنایان فن حرب میگویند که فرانس فراخی و وسعت دادن میدان جنگ را منظور داشته میخواهد که اردوی جرمن را از حد (اینورپ) تا به (بوردو) پیت کنند . و چون از یکطرف تنها جرمن و از یکطرف دو سه دولت بمقابل اوست بلکه پریشانی برای جرمن داده بتوانند . اما از قراریکه شنیده میشود جرمن نیز بمجرديكه نقل و حرکت پارلیمنت فرانس را به طرف بورد و دید هماندم مانند عقابی که در پی شکار خود بیفتد خط حرکت رفتار خود را به آنطرف دراز نمود . بعضی را رأی این است که به این حرکت خود فرانس خیلی غلط کاری کرد . چرا که اولا پاریس که پایتخت بسیار عالی دنیا شمرده میشد برای فتح آن بدست جزمتها آسانی پیش آمد . دیگر اینکه برای تمام عسکر و ملت فرانس ازین حركت يك بيدلى و نا امیدی پیدا شد ، وقوهٔ معنويهٔ عسکریه را سراسر شکست اند . بعضی میگویند که فرانس از انسب به پوردو رفته که اگر زور بر سرشان بیاید بزودی پارلیمنت و دفاتر حکومت را در کشتیها انداخته به بحر محيط بخشند . اما بعضی شوخ مشربها میگویند که شراب بوردو مشهور ترین شرابهای دنیاست از انسب پایتخت به آنجا نقل داده شده ! ! ! ...\n\nاجمال احوال\n\nچنانچه دولتها در مابین همدیگر بجنگ و جدال در آمیخته اند و تا بحال غالب از مغلوب معلوم نیست خبرهای اخبار ها هم همچنین است . و هيچ يك خبر صحیحی که دل را مطمئن سازد پدیدار نیست از هر دهن يك سخنی میراید هم خبرهای که از منبعهای انگلیس ، روس ، فرانس ترشح میکند از کامیابیهای خودشان ، و نکبت و فلاکت اوستريا و المان بحث میدانند . ذاتاً از طرف مقابل نه راست و نه دروغ هیچ خبری به اینطرفها نمیرسد . از کدام راه و کدام طرف پرسد ؟ مگر هر چه کامیابیهای انگلیس و فرانس را بر المان که میشنویم در خاك فرانس و بلژيك میشنویم . یعنی المان در خانهٔ بازيك و فرانس هستند اما کامیابی بطرف انگلیسها و فرانسویها و بلژیکیها ... چنین نیست که فرانسویها و انگلیسها در خاك المان هستند و کامیابی بطرف المانهاست ! عجب معها ! وقایع حربیه اسرار آلود است . در خبرها شتر گربه های عجیبی دیده میشود . افراطها و تفریطها بدرجه ایست که بر هیچیکی از انها باور کردن انسان جرأت نمیتواند کرد . مثلا یکبار میشنویم که روس اوستریا را چنان شکست فاحشی داد که ده لك لشكر آرا اسیر گرفت . آن همه عسکر اوستريا ده لك نخواهد بود چون ده لك اسیر گرفته باشد آبا کشته و زخمی آن چقدر خواهد بود ؟ و چون ده لك اسیر گرفته باشد ممکن است که بجز یکچند نفر ژاندارمه دیگر عسکری در تمام ملکش نمانده باشد . پس روسها چرا صربیه کرده اند . و تابحال چرا در و یانه قرار گاه عمومی خود را نیاورده اند ؟ باز میشنویم که المانها پاریس را فتح کردند . آیا در پاریس چیست که المانها آنرا فتح کنند ؟ پایتخت به بوردو نقل یافت ازینکه تلفات و ضایعات بیشماری داده، پاریس را فتح کنند . چرا در باب فتح بوردو حرکات عسکریه را جاری نکنند ؟ باز میشنویم که يك جنك های بسیار شدید و خونریزی بعمل آمد، و مدت ده روز دوام ورزید ، و بشکست خوردن المان نتیجه پذیر گردید .","chars":4352,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00883.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/883","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/883","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}