{"book":"adl0616","page":872,"text":"شماره ۳ سال چهارم صحیفه ۳\n\nدرین هفته در حین نظامی امتحان عساکر طویجی و بطاریه های طوب گرفته شد که انشاء الله در شماره آینده از تفصیلات آن با بعضی لوح های تصاویر آن تزئین صحایف اخبار خواهیم نمود از درگاه خالق متعال جل و علی ترقی روز افزون دولت متبوعه مقدسه ، وظفر و نصرت عساكر ظفر ماثر شاهانه را در زیر ظل ظليل عواطف دليل بادشاء محبوب القلوب مقدس خودمان نیاز و استرحام میکنیم .\n\nعنایت مکتوب\n\nمورخه شنبه ۲۲ رمضان المبارك ۱۳۳۲\nجناب مستطاب فاضل معظم وذى كمال محترم مدیر روشن ضمیر سراج الاخبار مبارکه افغانیه را السلام عليكم ورحمة الله وبركاته، ودام اشفاقه — اکنون که جناب محترم نه ليل و نهار زحمت از حد افزون را بخود گوارا نموده اید، و در بن ترقى وتعالى دولت و ملت اسلامية خود بكمال خلوص نیت عظيم للجزم داشته پویان می باشید . بنده جناب ادیب شما را مژده میرسانم و بشارت میدهم که در ماه صفر المظفر سه گذشته او دی ئیل از طریق چکنی تحت جناب مستطاب ناظم صاحب حضور حاکم کلان سمت جنوبی در خوست میرفتم و در خوست که وارد شدم بكدانه سنك از رقم الماس نماء بسیار شفاف در نزد یکنفر به نظر بی چاره ام برخورد معاینه کرده جویا شدم، چنان استنباط گردید که در حدود جگنی دستیاب کرده بود، بعده عرض آن جد و جهد کرده از برای ملافضل الدین نام ساکن جاجى وملك محمد شاه خان ساكن حصارک چمکنی که از اشناء و شناخته كان بنده بودند بجهه شان ارقام داشتم و تاکید نوشته بودم که بهر صورت میشود همین رقم سنگ را برای بنده دستیاب کرده بذريعة دال و یا ملازم خود در خوست ارسال دارید همان بود که هر دو نفر مذکوران از رقم حجر مذکور چندانه میده قسم نگينه و يكعدد سنگ که بقدر سه پاو تخمیناً می شد از حصارك جکی دستیاب کرده در سال نمودن زمانیکه اصل حجر مذکور را ملاحظه نموده دو قسم سنگ سیاق مرمر سفید که در روی آن از قسم بلور بسیار اعلی و در جوف حجر مذکور که شکستانده شود از قسم الماس نماء بسیار شفاف خارج می شود، و معدن مذکور را قابل مفتوح دانسته تاریخ یوم چهار شنبه ۱۲ رمضان المبارك بحضور فيض ظهور مبارك جناب فخامت و سعادت مآب حضرت شهزاده جوان بخت معظم و حضرت عالی متعالى افخم ( معين السلطنه ) صاحب دام اقباله وطول عمره تقديم نمودم و حضرت عالی مکرم بكمال مرحمت منظور نظر عاطفت ظهور مبارک خویش فرمودند و هجرهای مذکور را تحویل عالیجاه شیر جانخان مرحمت نمودند و زبانی امرو اجازه عنایت کردند که انشاء الله تعالى بك كان شناس درست مقرر کرده فرستاده می شود . بنابران بنده بی چاره به جناب معارف خواه شما مطلع نموده تحریر نمودم که تا جناب ترقی خواه شما مسرور گردیده رقیمه ناچیزه هذا ر ا داخل سراج الاخبار فوايد نثار افغانیه نموده که تماما فیه برادران دین واهل وطن مقدس عزيز ما که در اطراف و اکناف وطن مالوف خویش به امورات مختلف المامور و موظف می باشند یادآوری شان گردیده حتی المقدور بقدر وسع بشریه خودها مهربانی کرده تجسس و تفحص نمایند باسکه خداوند عالم جل سبحانه يك وسيله خبر سازد که برای دولت و ملت اسلاميه مالك نتيجه استفاده ترقى بعمل و روی کار آید...... ثانی از زبان حضرت قبله گاه صاحبم که درسته لوی تیل ماضی سر رشته دار هزاره جات و ارزگان بود اظهار میدارد که یعنی در ارزگان معدن توانگر ( صرب ) نیز موجود است و در آن هنگام افتتاح گردیده بود. حالا نمیدانم که حاصل آن باید بدولت اسلامیه می شود یا خیر ؟ ای غمخوار ملت اسلام بنده بعقل قاصری خویش می پندارم که بزرگ ترین معدنیات دنیا، در مملکت مقدسة عزيز ما امکان پذیر خواهد بود. زیرا در اکثریه خیالات اوطان مقدس ماهر رقم سنك وخاك كونا كون اسود واصفر ، وابيض ، واحمر و آبهای هر رقم خوش طعم - بوقلمون و آب تله و یکه و شور وز سخت تجيبه عجیبه غریبه آب ها موجود است مگر تجربه و زحمت میخواهد که انسان در ماهیت آن عارف گردد . حالا ازین نوشته ناچيزه يك چيزی وارد خاطر من بی چاره گردیده. مجبورم که خلاصه بنگارم. آیا اهالی اروپا که در ابتدا عمل معدن شناسی را عارف نبودند و در ثانی معارف حاصل کردند آیا خود سر بدون تجربه حاصل کرده باشند. یا از روی تجربه استخراج این چنین اسرار را کرده باشند ؟ هرگاه از روی تجربه استنباط معدنیات را کرده باشند بفکر قاصری بنده - تجربه اشکال نخواهد داشت و هر گاه بدون تجربه بوجود آمده باشد فن و عقل از مستحیلات شمرده می شود ؟ زیاده از حضرت حق جل و علا سلامتی وجود ذی جود ذات بابرکات قدسيات صفات پدر حقیق و ترقی خواه تحقیقی ما اعلیحضرت ) سراج الملة والدين ) معه دودمان شاهی مبارکشان را بخشوع و خضوع نیاز و تضرع دارم که تا سال های بی شمار سایه هما پایه بادشاه عدالت مدار خیر و خدیو نامدار مارا كم و كوتا نگرداند، و جناب ادیب لبیب ما را نیز صحبت با عافیت نصیب داراد که تا سال های در از در وظیفه فريضه خویش که مدعا از ایقاظ ملت و ترقی دولت با سعادت اسلامیه است بکمال مسرت اجرا دارند والسلام کمینه، نجم الدين .\n\n( مکتوب از کوتوالی دار السلطنه کابل )\nعالیجاه عزت همراه اخوی محبت بنيان محمود بيك خان مدير و سر محرر سراج الاخبار را معزز میخواهم در قیل دوم ماه شوال المکرم حال عمل دوازده بچه از طرف مطبخ دیوان جواهر ستانه هم سایه","chars":4330,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00872.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/872","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/872","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}