{"book":"adl0616","page":859,"text":"الحبله ۱۰\nسال چهارم\nشماره ۲\n\nحروب مذهبی و مالی در آنها وقوع یافته که بعضی از آنها تا یکصر ( یعنی صد ساله ) هم پایداری کرده اند. چنان که در ذیل اجمالاً از بعضی جنگهای قدیم و مشهود اروپا بحث مینماییم:\n\nاول ( سلسله خانه جنگها نیست ) که مابین دو قوم پررویی به سببیکه یک قانون مانع و اصول جامع در اروپا نبود در عصر های اوسط بغرض اخذ انتقام از همدیگر تا چند پشت بطول انجامید و تا عصر جهاد دهم عیسوی قطعه زمین مابین جرمن و فرانس از خون انسانیت رنگین گشت. اگرچه، شارلامان، در دوران سلطنت خود برای دفع این جنگها و رفع این خونریزیها یکباره اندیشید اما در مقصد خود ناکام شده، لویس، یک قانون حکمی تاسیس کرد که از روی آن تا انقضای مدت ۴۰ روز از قابل قصاص و انتقام هیچکس حاصل نمیتوانست.\n\nدوم ( جنگ دو فرقهٔ مذهبه ) این بکعرصه وسیعه را از ۱۶۱۸ سال تا سال ۱۶۴۸ مالکیت ابتداء این حرب مابین فریق اجرای کیتولک و فریق امرای اصلاح جرمنی قایم شد و سبب حقیقی آن این بود که فردیناند، ثانی جمع قوانینی را که منبع آزادی مذهب بوهیمیا، بود منسوخ ساخت فریدک خامس که سانی بزرگ، مذهب پروتستانت، بود از همه اول در مخالفت استاده شد و از سال ۱۶۱۹ تا ۱۶۲۳ ع بازار کار زار گرم شد بالآخر فرقهٔ روتستانت، مهزوم گردیده و قوت فریدک تاب گشت پس از ان پادشاه دمارکه در معاملات جرمن مداخلت ورزیده و نیز از سال ۱۶۲۳ تا سال ۱۶۲۹ جنگ قایم ماند و بالآخر، کرسچیان راج، شاه داینمرک هم آب مقاومت نیاورده در کوپنک، بصلح کردن مجبور شد. پس ازین از سال ۱۶۳۰ع تا سال ۱۶۳۵ع عرصهٔ کار زار باز یکرونق گرفت و « شاه اسویج » بر « شاه جرمن » در سال ۱۶۳۱ و ۱۶۳۲ فیروزی یافت اما افسوس که در معرکهٔ اخیر کشته شد، فرقهٔ پروتستانت، بعد از فتح و مظهریت خود مکرراً مغلوب گشت. اخیراً « شاه کاردینل ریشیو » به سالاری فوج را بر عهدهٔ خود گرفته در حمایت « مذهب پروتستانت » علم جهاد کرد اگرچه تا یکحدی در ارادهٔ خود کامیاب شد مگر در معرکه های اخیر او را یک عهد نامه نوشتن لازم شد که در سال ۱۶۴۸ تحریر یافت و بران این ( جنگ سی ساله ) اختتام پذیرفت.\n\nسوم ( حرب هسپانیه ) که از سال ۱۷۰۱ ع تا سال ۱۷۱۳ع امتداد یافت، و یک خاندان اوستریا که مدعی تخت هسپانیا بود این حرب را برپا ساخت چنانچه اوستریا، انگلیس، هالند، روسیا و پرتگال و خلاف فرانس درین جنگ با هم اتحاد کردند. اگرچه در ابتدا میدان به دست فرانس بود لیکن چندی نگذشت که در ایطالیا و جرمن شکست خورده، مضمحل و متزلزل گشت. اما در هسپانیا دوباره تهیهٔ حرب نمود، و معاهدهٔ سال ۱۷۱۳ ع این جنگ را انجام داد.\n\nچهارم ( حرب هفت ساله ) این جنگ از سال ۱۷۵۶ ع تا سال ۱۷۶۳ ع دوام ورزید. این حرب بر دو شعبه منظم است. در قسم اول آن جنگ « فریدک ثانی » با پادشاه پروشیا برین بنا که انگلیس تائید روس و فرانس و استریا نموده بود شامل است مگر با وجود حسن تدبیر خود بالاخر، فریدک، شکست خورد، و اگر بر جای دشمن او ( ملکهٔ الیزابت )، « بطرس ثالث » بر تخت روس جلوس نمی نمود در سال ۱۷۶۲ ع حال فلاکت اشتمال او قریب بهلاکت رسیده بود. قسم دوم این جنگ است که انگلیس در مقابل فرانس و هسپانیا قایم کرده بود، و خاتمهٔ این ( حرب هفت ساله ) بذریعهٔ معاهدهٔ سال ۱۷۶۳ که در پاریس تحریر یافت کرده شد.\n\nپنجم ( حرب صد ساله ) این جنگ متصلاً تا یکعصر مابین انگلیس و فرانس نهری از خون را جاری ساخت و سبب امتداد مدت و طول زمان خود یک یادگار دوران سلطنت پادشاهان متعدد فرانس و انگلیس است و این همه حروب دور و دراز از نتایج بد شگون و محنت انسانها بود.\n\nاینست که بر نظم اروپا باز اخلال و واقعات مادی را استقبال کرده است. انگلیس با روس و فرانس معاون و متحد گردیده تنها با المان ( جرمن ) آویخته اند و هر یک جداگانه برای منافع عسکری و تجارتی خودشان جهد دارند، و تا کنون هم از صورت واقعات چنان معلوم میشود که مظاهریت و فیروزی از آنِ آنها است. و از حال استقبال کسی واقف نیست که چه خواهد شد، آیا فتح و نصرت تا اخیر نصیب آنان خواهد ماند یا به متحدین روس، فرانس، انگلیس انتقال خواهد یافت؟ و آیا این حرب چند مدت دوام خواهد ورزید. اینست که این مسئله ها پیش از انکه بوقوع بیایند در اشکال و عدم انحلال خواهند بود زیرا که اخیر مقابله کردن و فیروزی یافتن یک دولت بر سه دولت بزرگترین دنیا هم چندان سهل نیست و بر خلاف آن مطیع و منقاد ساختن یک ملت واحد مترقی مانند المان آنهم در خانهٔ خودش نیز عدیم الامکان می نماید محتمل که این جنگ هم مانند حروب قدیم اروپا بطول انجامد. والله اعلم بعواقب الامور . . .\nعبدالرحمن\n\n( رای یک کپتان یک جهاز اسیر شده جرمن )\nاز اخبار وکیل\nبوجهٔ ظهور جنگ مابین جرمن و انگلستان بسی از جهاز های جرمن که در بندر کلکته بودند گرفتار کرده شدند. از جملهٔ این جهازها یکجهاز « کارل » نام دارد. مارین کپتان این جهاز و نماینده گان بعضی اخبارها در خصوص واقعات حالات گفتگو شد. که از ان اندازه حسیات و جذبات اهل جرمن بخوبی درک کرده میشود. کپتان مذکور گفت که جنگیدن جرمن با روس، فرانس، انگلستان لازم شده است. و حالا هیچ قوت در دنیا او را از اراده های خودش باز داشته نمیتواند، عسکر جرمن از عسکر های","chars":4319,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00859.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/859","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/859","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}