{"book":"adl0616","page":778,"text":"سال دوم شماره ۲۳\n\nشریف سعادت امال تفصیلات مکمله داده بودیم این است که امسال باز این مراسم شریف در همان چمن اطریف از قرار تفصیلات ذیل اجرا گردید : ساعت پنج روز یکشنبه ۲۹ شعبان المعظم ذات شوكتسبات پادشاه دیانت آگاه معظم مقدس ما اعلیحضرت سراج الملة والدين مدالله ظله في العالمين با همه شهزادگان عظام و اعیان و ارکان دولت و صاحب منصبان نظامی و ملکی، و اشراف و وجوه مملکت که بلباسهای فراکیت رسمی ملبس بودند، در صحن صفا پیرامن حضوری که اوصاف آن بار بار مذکور گردیده تشریف شرکت ردیف همایونی را ارزانی فرموده بودند و بهزاران افراد ملت با دیانت نیز در اطراف چمن و جامع نورالامع عیدگاه تمام آن احاطه را پر و کلو نموده بودند .\n\nخیمه گاه همایونی بقرار سنوات گذشته بکمال دیدبه و احتشام برپا گردیده و میزهای سفره های طعام بقرار سابق حاضر ومهیا شده بود . در هر طرف یک جوش شادمانی ، يك انتظار ایمانی دیده میشد . قبل از غروب همه دیده های دیده داران بسوی سما متوجه شده برای دیدن هلال یک آرزوی عجیب و يك شوق غریبی در دلها مستولی شده بود. ولی انتظار همه گان را یکان رفته برای جمع آمدن فردا جمعیت استقبالیه امروز پراکنده گردید .\n\nروز دوشنبه ۳۰ ماه شعبان المعظم باز به ترتیب روز گذشته همه اعيان و اشراف ورعايا و برايا با پادشاه دیانت همراه مقدس خود برای استقبال رویت هلال و بجا آوردن اوامر ایزد متعال در چمن مذكور تجمع نمودند. اما امروز ماننده پریروز جهت مأيوسی سال بوقوع نیامده نظرها را وصال هلال ماه مبارك فرخنده کی مثال احبا فرمود. تقریباً نیمساعت بشام مانده هلال غرة رمضان فيوضات احسان باشاره ابروی محبوبی نموی خود از رسیدن آوان فرمان خالق كون ومكان برای قرینه صیام سعادت اقتران مسلمانان را ارشاد کرده به بشارت این اشارت بر قدسیت هماندم از طویخانه سلطنت سنيه اسلامیه افغانیه به انداخت ۳۱ فیر طوب اظهار شادمانی، و تبلیغ امر فردا روزه داشتن عالم اسلامی اعلان گردید.\n\nابتدا از همین شب اول ماه مبارك يختم قرآن مجید حضرت خالق وحيد در جامع فيوضات لامع کبیر عیدگاه که متصل چمن حضوری میباشد بصلوة تراویح آغاز گردید، و در ده شب تا به اول ماه مبارک بيك صورت پرفیض برکتی بانجام رسید. در چمن موصوف باز بقرار سال گذشته در پنج موضع سفره های خوان نعمت ارزان پادشاهی گسترده شده بود . اول سفره ميز حضور ذات اعلیحضرت شاهانه است که بوجود مقدس خود ذات پادشاهی و شهزادگان عظام و دیگر نفری معززی که به ( نفری اهل میز حضور ) معنون اند تزئین یافته ، دوم سفره میز امراء واشراف و علما و ارباب مناصب و مامورین ملکی و عسکریت ، سوم سفره میز خدمه چهارم مایده بزرگیست که برای سه چهار هزار نفوس اهالی برزمین چمن صفا پیرا منبسط و گسترده شده ، پنجم نيز يك مایده بزرگیست که برای عساکر ظفر مآثر همایونی مخصوص است. و غیر ازین ها در خارج احاطه نيز يک دایره وسیعی برای غربا و مساكين و ابناء السبيل تخصيص شده که در انجا وان بیکسان بی خانمان از خوان نعمت بادشاه تمیم الاحسان طعام فراوان بذل و احسان میشد .\n\nاز ابتدای سلخ ماه شعبان المعظم تا به آخر ده روز اول ماه مبارك رمضان از شش بعد شام همه صحن چمن صفوت و أمن و سرور و گرما و اطراف جامع کبیر با هزاران مردمان شهر و اطراف پرو مالامال میشد. ارباب مناصب ملکی و عسكري وعلما واعزه و خوانين درباری و غیر هم با لباسهای فراکیت مزین خود شان صحن احاطه آن را رشك كلشن مینمودند .\n\nبه نماز شام تقریباً ده دقیقه مانده خرما و یا نقل افطار برحاضرين تقسیم کردیده همه مردمان خاص و عام در نماز گاهی که در خارج احاطه حاضر شده بود برای ادای صلوة مغرب جمع می آمدند و صفوف جماعت مسلمین نمونه بنیان مرصوص را بمنظر جلوه گر میساخت. مجرد انداختن طوب افطار ، و بانک آذان سیدالابرار علیه صلوات الله من مالك الجبار هركس بيك چيزى روزه خود را افطار کرده بین جماعت عظیمه که مرکب از هزاران افراد مسلمان است نماز مغرب ادا میگردند. بعد از ادای نماز ، فرقه اهالی از طرف دروازه شرقی ، وصنف ارباب مناصب و اشراف و اعیان از دروازه جنوبی در احاطه داخل شده هرکی در موضعهای مخصوصه خود شان برسفره میزهای خوان نعمتهای الطاف و احسان پادشاه معظم مهربان وولینعمت ذى شفقت كثير الاحسان خود به تناول طعام آغاز مینمودند . و بعد از تناول فوج فوج ، گروه گروه ، انبوه انبوه خلایق بسوی جامع کبیر عیدگاه برای ادای عبادت یزدان عظیم الشان وختم قرآن خالق كون ومكان بايك پادشاه ذي شوكت وشان اسلامیان جریان میگرفت که حقیقتاً در پوشش عظمت و شوکت و جلال این احوال سعادت آمال دلها مستغرق شكران بپایان نعمتهای ذات اقدس خلاق ذوالجلال میگردید .\n\nاین است که به اینصورت و این کیفیت در ده روز اول ماه مبارک رمضان ختم قرآن کریم ایزد منان بکمال سعادت و سرور به انجام رسید. در شب دهم که شب ختم شریف بود شیرینی ختم شریف در دستمالهای حریر برحاضرین تقسیم گردید ، ويك آتشبازی بسیار عجیب و غریبی برای تفریح قلوب أهالى و انوار نشانی نمود. وجوه اهالی که از خوان نعمت بیدریغ حضرت پادشاه در پاتوق در این ده شب مبارك انعام شده بودند بواسطه ايشيك آقای ملکی جناب علی احمد خان که مأمور این ضیافات عظيمة سنیه پادشاهی بودند بحضور همایون برای ایفای اوامر و عرض تشکر تقدیم کردیده مظهر التفات جهان در بیانات شاهانه شدند .","chars":4421,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00778.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/778","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/778","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}