{"book":"adl0616","page":768,"text":"صحیفه ۱۳\n\nبهر صورت : چون کیفیت قتل این وزیر اعظم يك فاجعه درد انگیزی شمرده میشود از اخبار های ترکی ترجمه کوایف آنرا برای اطلاع قارئین کرام خود خالی از فائده ندیدیم اولا این را باید بدانم که :\n\nمحمود شوکت پاشا که بود )\nبغدادي الاصل بود که پدرش سلیمان بيك نام داشت و در يك وقتی متصرف یعنی حاکم ولایت بصره بود. بعد از تحصیل ابتدایی که در بغداد کرده بتاریخ ۱۲۸۹ به استانبول آمده در مکتب اعدادی عسکری داخل شده است. در سنهٔ ۱۲۹۸ بمنصب یوز باشی یعنی سلمشری ارکان حرب از مکتب حربیه برآمده در فرقهٔ عسکری که در جزیرهٔ گرید برای رفتن مصر جمع آوری شده بود مأمور گردید و بعد از چند ماه پس به استانبول آمده در مکتب حربیه به معلمی علم جبر، وهندسهٔ حليه مأمور گردید. و چون ( فون در مواج ) پاشای جرمنی در مکتب حربیه مقرر شد محمود شوکت پاشا را به معلمی فن اسلحه مامور ساخت . و بقدر یکسال زیر دست او کار کرد. بعد از ان در سنهٔ ۱۳۰۳ ه برای معاینهٔ تفنگهای ماوزر به جرمن رفته بقدر ده سال در بسیاری از مانوره های عسکری ، و تجربه های خوب کارخانهٔ گروپ ، و دیگر کارخانه ها و بی تجربه ها در برلین و پاریس بسر آورده است. در سنهٔ ۱۳۱۷ بعمليات خط تلگراف در مابین حرمین شریفین مأمور گردیده است . در سنهٔ ۱۳۲۱ بمنصب فریق تقریباً نائب سالار بوالبكرى ولایت قوصوه مأمور شده است و تا زمان مشروطیت در آنجا مانده است. بعد از اعلان مشروطیت پسر افسری اردوی سوم سامور و با اردوی حرکت به استانبول آمده در خلع سلطان فعالیت عظیمه نشان داده است. بعد از ان ناظر حربيه، و بعد از سقوط کابینهٔ سعید پاشا از نظارت حربیه دست بردار شده است. تا آنکه درین اواخر بعد از سقوط کابینهٔ کامل پاشا و قتل ناظم پاشا بنا بر ابرام و اصرار رفقایش مسند صدارت را قبول کرده است .\n\nمحمود شوکت پاشا غیر از زبانهای ترکی و عربی که زبان مادر زادش بود زبان فرانسوی و جرمی را نیز بصورت بسیار مکمل میدانست در فنون عسکری بسیار اثرهای مکمل نیز نوشته است. حالا به بینیم که این چنين يك وزیر اعظم و سرافسر مفخم مانند :\n\nمحمود شوکت پاشا\n( جان بحق رسید )\nدر ۹ ماه رجب صدر اعظم و ناظر حربية جناب محمود شوكت پاشا بقرار عادت معروفهٔ خود صبح به نظارت حربیه که در جوار مسجد سلطان بایزید بنام ( باب والای سر عسکری ) معروفست رفته، بعد از فراغت کار خود از امور حربیه به سواری عرابهٔ\n\nشماره ۲۲\nسال دوم\n\nموثر بسوی ( باب عالی ) می آمد در اثنایی که عرابهٔ موترش از میدان بایزید بسوی جادهٔ دیوان یولی دور میخورد از طرف ديوان يولى يك جنازه بايك حجم عظیمی می آمد رفت و آمد ترام ریلها و خرابه ها و موترها در موقع بسیار و راه هم تنك بود. يك عرابهٔ موتر دیگر نیز در یک بغل ایستاده بود ، موتر وان محمود شوکت پاشا مجبور به توقف دادن و بر گردید . توقف همان و چند تیر از طرفهای مختلف همان بود. هفت گله بر وجود پاشای مشار الیه خورده بود که سه گلهٔ آن بشقیقه ها و عمود فقری تصادف نموده چار گلهٔ دیگر در دیگر جا های وجودش خورده است. جسد مجروح محمود شوكت باشا را به نظارت حربیه بردند اگرچه بسیاری از اطبا بمعالجه کوشیدند هیچ ثمرهٔ حاصل نشده و بعد از انکه بقدر یکساعت تنها حركت دانش مشاهده میشد آنهم معطل مانده رحلت دار بقا نمود ...\n\nوزیر نامدار و سر افسر با اقتدار مرحوم ( محمود شوکت پاشا )\n\nو قاتلها که بود ؟\nقاتلهای یک بارگی فرقهٔ بزرگی بود که بعضی از آنها گرفتار آمده اند. و بعضی در يك خانه متحصن شده و بعد از جنك و قتل و قتال گرفتار آمدند، بعضی فرار نمودند ، یعنی پنهان شدند . از جمله اینها بعضی بدار کشیده شدند . بعضی بجزاهای قید عمری و بعضی به نفی و اخراج، و بعضى غياباً محکوم گردیدند. در میان اینها قمارباز ها، زنا کار ها، اوباشها، افسر ها، ژاندرمه ها، از افسری مطرودها، مأمور ها، پاشاها وزیرها ، سلطانه زاده ها شوهر سلطانه ها وغیره موجود هستند. داماد صالح پاشا با دوازده نفر دیگر بدار شدند، سلطانه زاده پرنس صباح الدین فرار نموده و غياباً محکوم شده، شریف پاشا رشید پاشا اولاد و تعلقات کامل پاشا","chars":3396,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00768.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/768","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/768","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}