{"book":"adl0616","page":738,"text":"سال دوم\nشماره ۲۱\n\nکابل تاقندهار بسنجد و معلوم کنند که این کار بچه قیمت تمام میشود . مالت يك سياهه ساخته قیمت سیم تلگراف مذکور را شش لك روپيه نشان داد. چون این کار یک عملیات مهمی شمرده میشد با دیگر کمپنی ها نیز حرف زده شد. يک کمپنی دیگر عملیات مذکور مرا کمتر از سه لك روسیه در عهده گرفته طبعاً به او محول گردید . با وجود این هم از انجا که مراحم ذات شاهانه و همه خدمتکاران دولت عليه شان بدون تفريق مذهب و جنسیت رایگان و شایگانت برای مأیوس نشدن او خدمت تأسیس دادن تلگراف بی سیم را در ما بین بعضی نقاط مملکت فرمان نموده بمبلغ پنجاه هزار روپیه کلدار آلات و ادوات تلگراف بیسیم و غیره را از و طلب فرمودند که رفته اشیای مذکوره را خریداری نموده بیارد. بعد از انکه آن ناسپاس حق ناشناس از دار السلطنه کابل مبالغ را گرفته برفت پیش از انکه اشیای سفارش شده را بیارد هنوز مال نرسیده از هندوستان استعفا نامه خود را روانه کرد. و علاوه بران در اخبارها نیز متقابل آنهمه لطفها و احسانها این تقوهات نالایق و ناسزا و این هزبانهای با در هوا را نشر نمود. هر كاه مال دو نيم لك روپيه بشش لك روپيه كه او گفته بود بواسطة او خریده میشد و مبلغ سه و نیم صد هزار روپیه در کیسه حرص و طمعش میدرامد در انوقت از افغانستان بهتر ملکی در عالم نمیبود، و بادشاه افغانستان بهترین پادشاهان عالم میبود، وقتیکه بگفته دروغ او عمل نشد، وسنك در كاسه طمع او خورده شکست هوای افغانستان، ملک افغانستان، کوه افغانستان، مردم افغانستان، پادشاه افغانستان جملة بنظر بی بصرش خراب آمد. قارئین کرام و همدردان اسلام ما حالا خود ملاحظه و محاکمه کنند که اقوال اینچنین شخص نفس پرست طماع را چه قدر و قیمتی خواهد بود دولت متبوعة مقدمة ما بقدر لازمه كار خود به استخدام ملازمین یوروپی مجبور است. گاهی که کار بیشتر باشد نفری هم بیشتر میشود چون کار کمتر باشد نفری هم کمتر می شود. و اصل مقصد از استخدام یوروپین در افغانستان این است که مردم افغانستان از آنها تعلیم کار طرز جدید را بیاموزند. و سبب بیشتر بودن مردم یوروپ در اوایل، و کمبودی شان در اواخر ازین است که در اول از خود مردم افغانستان کاریگران و صنعتگران کمتر بود و حالا بساية ترقيوايه اعلیحضرت بادشاهی چون افغانان پیشه ور بیشتر است و يوماً فيوم بیشتر شده میروند از انرو اگر تعداد یوروپین نیز کمتر شده باشد چه عیبی خواهد داشت ، افسوس است که گاهی در بین این یوروپین اینچنین اشخاص فضول كونه بین نیز پیدا میشود . لكن صد شکر که همه یکسان نیست . مثل مشهور است که : پنج انگشت برادر است اما برابر نیست و مانند داکتر (والتر سایز) آدمان با هوش و حقیقت بینی نیز از یورو بین به افغانستان آمده موجود است که هر چیزی را بنظر حکمت و دور بین راست کوی حقیقت دیده و نوشته است حالا قارئین کرام ما بکندری از داکتر والتر سایز بشنوند که او در باب افغانستان و پادشاه افغانستان چه میگوید :\n\n( از اخبار تایمس )\n\n(ترقی و تعالی افغانستان)\n\nداکتر ( والترسانز ) یکی از اعضای جمعیت آسیاست که در لندن تشکیل یافته است اخیراً به ( افغانستان ) يك سیاحتی اجرا کرده و پارسال در باب سیاحت خود در جمعیت مذکوره يك قونفرانسی داده در ان قونفرانس چنین گفته است :\n\nافغانستان را هر کس یک مملکت عادتی شرق میداند و آن مملکت را در زیر اداره یکی از امرای شرق میشناسد پیش از انکه به افغانستان سیاحت کنم من هم آنچنان میدانستم و بهمان فکر بودم . اما وقتیکه به افغانستان رفته احوال آنجا را برای العین مشاهده کردم چنان مناسب دیدم که برای تصحیح و توسیع کردن حسیات و معلومات هموطنان خود را در باب افغانستان این قونفرانس را ترتیب و وعظ نمایم :\n\nای هموطنان : افغانستان همان افغانستان قدیم نیست ، شمارا تامین میکنم که سر اسر تبدیل یافته است و اگر آنجاها را بچشمهای خودتان ببینید هیچ باور نخواهید کرد که این يك مملکت شرق باشد .\n\nدر افغانستان هر چیزی موجود است . اعلیحضرت امیر سابق مرحوم عبد الرحمن خان چاره های فایده برداشتن را از مدنیت حقیقیه او روپا اندیشیده و تهداب های ترقی و تعالی افغانستانرا وضع کرده بود .\n\nمشار الیه در اینجاب به آخر درجه جهد و غیرت کرده است . درین خصوص شب و روز کوشیده است . خواب و راحت ، و صحت عافیت خود را برای حصول این مقصد فدا کرده است .\n\nاعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان مرحوم در وقتی که میخواست ثمره های این مساعی خود را بردارد وفات یافت و وارث بزرگ شان اعلیحضرت امیر حبیب الله خان چون بعد از وفات آن امیر عالی خیال بر تخت سلطنت جلوس نمود به اثر پدر مرحوم خودشان اقتدا و اقتفا کرده مملکت خودشانرا احیا نمودند. امروزه روز در افغانستان کارخانه های طوب، وتفك ، و كار طوس و سازمه حربيه موجود است . عسکر افغانستان کاملا منتظم و مجهز، و با اونیفورمه های ملیس میباشند :\n\nدر حالیکه پیش از بیست سال یکوجب راه شوسه یعنی سرك در افغانستان نبود امروزه روز شوسه ها مانند شبکه خانه جولا هر هر طرف را فرا گرفته است. ملت افغانستان که در اول با یغما گری ، و چپاولی مشغول بودند امروزه روز زراع تاجر ، کاسب شده اند . در افغانستان حرف و صنایع خیلی ترقی کرده است. مکاتب ابتدائیه بسیار است در کابل سراز نو یکچند مکتب اعدادی ويك دو دار الفنون تأسیس شده است ، افغانها در حالتیکه از يك اروپایی","chars":4420,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00738.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/738","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/738","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}