{"book":"adl0616","page":729,"text":"صحيفه ١٦\n\nباد شاه من سراج ملت و دین نام اوست\nکز رقبا گرفته دولت او شان روم\nدر نگهبانی ملك و دولت و ناموس ما\nروز و شب ساعتی هم دلسوز بر اخوان روم\nبروجود امجدش ای مومنان شکری کنید\nکو سراج ملت و دین است و از اعوان روم\nمگسلید از دامنش يك لحظه دست اتفاق\nگر نفاق افتاد چندین فتنه در دوران روم\nگر خدا خواهد قلیل ما کثیری را زند\nنص قرآنی است ظاهر بر خردمندان روم\nطول شد ایدل کلامت بایدش کن مختصر\nدر دعای شاه خویش و همت اخوان روم\nیارب این آفت اگرچه از شرور نفس ماست\nزانکه شاید جرم ما بیش است و هم عصیان روم\nليك چون بخشایشت بر کفر و اسلام است و عام\nجرم ما را بخش با جرم گنهکاران روم\nرومیان پامال گردیدند و کس غمخوار نیست\nروح پاك مصطفى را ساز پشتیبان روم\nنصرت ایشان عطا فرمای و توفیق هدی\nکا فران را ساز مغلوب مسلمانان روم\nدولت افغانستان را از خلل محفوظ دار\nوز وقوع آنچنان شوری که شد مهمان روم\nاز پریشان حالی جمعیت اخوان روم\nدیده ( شیر احمد مخلص ) شده گریان روم\n\nناموران جهان\n( ما بعد از شمارۀ ( ۱۹ ) سال دوم )\nخلاصه ابیات اول چنین است که : چشمم گریست ، وحق دارد بگریستن بران صاحب سیاحت که حیا در خلقتش بود ، وطبيعتش نازك وشريف المنش، وكريم الخصله ونيك نيت بود . لفظ (شيبه) را ازین سبب ذکر کرده که بر سر جناب عبدالمطلب از وقت ولادت یکچند موی سفیدی موجود بود ، و ازین سبب (شیبه) نام و یا لقب شان شده است . در دیگر بیتها نیز اوصاف و محامد آنها را تعداد نموده است . نظر بیکی از روایتها گویا این مرثیه را صاحب ترجمه در زنده گی پدر خود عبدالمطلب بنظم آورده است . زیرا عبدالمطلب در مرض موت خود شان دختران خود را که یکی همین اروی ، وام حکیم ، وامیمه ، وبره ، وصفیه ، وعاتکه بودند در نزد خود خواسته گفت که میدانم بعد از سر من مرثیهٔ مرا خواهید گفت . چرا که صاحبهٔ طبع شعر هستید،\n\nسال دوم\nشماره ٢٠\n\nلهذا میخواهم که پیش از مرگ خود آن مرثیه ها را بشنوم . و آنها نیز مرثیه های خود را بنظم آورده اند که مرثیهٔ فوق از انجمله است . و انشاء الله در حرف هر نام دیگرها نیز بیان خواهد شد .\nباقی دار\n\nعلم ثروت ملل\n( ما بعد از شمارۀ ( ۱۹ ) سال دوم )\nو به اینصورت از حال سرمایه گی برون میشود . و نیز پیسهٔ نقدی که برای مزد مزدور کاران سرمایه شده است . چون یکبار بر مزدوران صرف گردد ، دوباره باز بر همان کار صرف نمیگردد . اگرچه کتانی که از نخ ساخته میشود در دست جامه ساز چون بیفتد باز سرمایه شمرده میشود ، و یا آنکه پیسه که به مزد مزدور کاران بینند باز برای خود آنها سرمایه اعتبار میشود . لکن به اینصورت آن قماش ، یا آن پیسه يك سرمایهٔ نوی میگردد که این گونه اشیا را ( سرمایهٔ متداول ) مینامند .\n( سرمایهٔ ثابت ) آنست که کم و بیش دوام و بقا داشته باشد . مثلا بنای فابريك ، و آلات ، و ماشینها و امثال آنگونه چیزها سرمایهٔ ثابته گفته میشوند که با وجود استعمال آنها در راه استحصال ثروت حال سرمایه گری خود را غائب نمیکنند ، و هنوز در بسیار معاملات استحصالیه استعمال شده میتوانند . كذلك بکار انداختن یک معدن ، و باز کردن يك كانال ، و یا کشیدن يك راه ، و یا نهر و بکار انداختن ریل ، و موتر ، وغیره نیز جمله از سرمایهٔ ثابت رقم میرود که در استعمال ثروت استعمال میشوند و صفت سرمایه بودن شان ضایع نمیگردد .\n( آدام اسمیت ) که ازو بهرهٔ علمای علم ثروت است ثروات عمومیهٔ هر ملت را از قرار ذیل تقسیم کرده است :\nاولا : آن ثروتی که راه براه در راه معیشت عموم ملت استهلاك میشود — یعنی بخرج ، میرسد ، و هیچ مداخلی و ایرادی حاصل نمیکنند . مثلا ذخیره ، و ارزاق ، وما كولات ، ومشروبات و مفروشات و اقامت گاه ، و نقود ، و مداخل آن که بر اسباب آسایش مردمان آن ملت خرج میرسد .\nثانياً : سرمایهٔ ثابته که بی تبدل و نرسیدن يك ايراد ، و يك منتفع تمتع حاصل میکنند . و نخستین بر چهار قسم اشیا تقسیم میگردد :\nباقی دارد\n\nهمه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر یافته\nمحمود طرزی\nدر چاپ خانهٔ حروفی دار السلطنهٔ کابل طبع گردید","chars":3374,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00729.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/729","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/729","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}