{"book":"adl0616","page":707,"text":"صحیفه ١٦ سال دوم شماره ١٩\n\nادبیات\n\nبوصف حضرت شاعر مستغنی\nمرحبا حضرت سالار سخن مستغنی مرحبا بلبل گلزار وطن مستغنی\nدر جهان چون تو شناسای سخن نیست دگر نتوان وصف تو کردن بسخن مستغنی\nجمله منقاد و مطیع تو بود در گفتار شاد باش از اثر طبع حسن مستغنی\nهست در دولت افغان چه ادیب کامل کیت آن کیست بگویم بتو من مستغنی\nوصفت ای ناظم اعظم نتوانم که کنم ای سخنهای خوشت در عدن مستغنی\nآب از شرم سخنهای نکویت گوهر طبع رنگین تو شد رشك چمن مستغنى\nطوطی چون تو ندارد شکرستان سخن کی شود مثل تو این زاغ و زغن مستغنی\nای نوبختای زمان از اثر طبع بلند همزبان تو نباشد بر من مستغنی\nمن عاجز نتوانم که کنم وصف خوشت کر شود سوده چو کلکم همه تن مستغنی\nنتوان وصف تو گفتن زبانی که مر است چون زبان تو ندارم بدهن مستغنی\nسیزده سال بود عمر من امروز يقين سیزده ساله چه و حرف زدن مستغنی\nالسلام ای سرو سالار سخن مستغنی مرحبا بلبل گلزار وطن مستغنى\nاسلامبول در یک ترکی محمد نور الدین افغانی این شیخ ولی محمد افغانی\n\nعلى القياض شبيبة ذى المعالى ابيك الكبير ليس له كفاء\nطويل الباع املس شيظمي اغر كان غربه ضياء\nاقب الكشح اروع ذي فضول له المجد المقدم والثاء\nابي الضيم ابلج هبرزي قديم المجد ليس له خفاء\nو معقل مالك و ربيع قهر وفاضلها اذا التمس القضاء\nوكان هو الفتى كرماً وجودا ويا ساحين تنسكب الدماء\nاذاهاب الكماة الموت حتى كأن قلوب اكثر هم هواء\nمضى قدما بدي رأى حسيب عليه حين تبصره البهاء\nباقی دارد\n\nعلم ثروت ملل\n( ما بعد از شمارۀ ( ۱۸ ) سال دوم )\nخدمت سرمایه در بدست آوردن توانگری این است که اجزای اصلیه را - یعنی مصالح هائیکه در اصل اشیای کار آمدی که در صنایع بکار آید، مانند بنای کار خانه ها ، و آلات و ادوات ماشینها وغیره را تدارک کند، و مدار گذران و معیشت عمله و کاریگران گردد که اصل خدمت سرمایه و مقصد و مدعا ازان همین است. ولی آن پیسه که در راه خوراك ، و پوشاك وفرش و ديگر كونه زینتهای خانه ها صرف و خرج شود، و برای بدست آوردن توانگری خرج نشود آن پیسه سرمایه شمرده نمیشود. و پیسه هایی که عموم اهالی، و صنعت کاران بر معیشت و گذران اخود شان خرج کنند نیز سرمایه گفته نمیشود. بناء علیه اگر سر از نو برای حاصل کردن دیگر ثروت استعمال شود و یا ثروت برای آن مقصد حفظ شود سرمایه است . واگر برای حوایج ضروریه صرف گردد سرمایه نیست . سرمایه بر دو قسم تقسیم میشود: یکی ( سرمایه ثابت ) دوم ( سرمايه متداول ) است . سرمایه متداول آنست که هر انقدر برای حاصل کردن ثروت صرف گردد از حال سرمایه گی بیرون میآید. یعنی باز بمقام سرمایه در همان کار استعمال نمیشود که همه مواد اصلیه ازین قبیل است. مثلا چرم که برای ساختن بوت بمقام سرمایه میباشد، چون یکبار بر بوت صرف شود باز برای بوت ساختن صرف نمیشود. و یا نخ که برای ساختن سامان سرمایه میباشد، چون یکبار بر سامان سازی صرف گردد، دو باره بر سامان سازی صرف نمیشود .\nباقی دارد.\n\nناموران جهان\n( ما بعد از شماره ( ۱۸ ) سال دوم )\nاروى بنت عبد المطلب : خاله حضرت نبی اکرم صلى الله علیه وسلم ، و دختر جدشان حضرت عبد المطلب است که صاحبه طبیعت شعر به يك خاتون با فضیلت عرب است . این چند شعر ذیل از مرثیه ایست که در حق پدر خود نظم و انشاد کرده اند :\nبكت عينى و حق لها بكاء على سمح سجيته الحياء\nعلى سبيل الخليفة ابطحي كريم الخيم بنيته العلاء\n\nهمه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر یافته\n\nمحمود طرزی\n\nدر چاپ خانهٔ حروفی دار السلطنه کابل طبع گردید","chars":2932,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00707.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/707","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/707","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}