{"book":"adl0616","page":653,"text":"صحیفه ۲\nسال دوم\nباره ۱۷\nعدالت پروریهای اعلیحضرت همایونی\nهمان باریست که هر دو طرف آن برابر باشد که یکمال آسانی\nمنزل میرسد .\n( عدالت ) ، چه کلمه مقدس ! هر انقدر که در تعریف\nشاهین ترازوی عدالت هرمات و جمعیت بادشاه آن ملت و جمعیت\nو توصیف آن سخن گفته شود باز هم سخن ناتمام میماند . از وقتیکه\nاست. چنانچه تراز و بدون شاهین آن از نشان دادن برابری\nدنیا خلق شده، و همانقدر علما و حکماتی که بدنیا آمده\nوزنها عاجز است همچنان ملتها وجمعيتها على الخصوص ملتها و جماعتهای\nهمه شان درین باب به جلدها کتابها نوشته و مخروارها سیاهیها\nاسلامیه بدون وجود بادشاه از عدالت محروم میاند .\nصرف کرده اند. لکن هیهات به آنرا بحق آن تعریف کرده توانستند\nمار است وقت شکر و ثنا پیش کرد کار\nو نه توصیف آرا به انجام رسانیده توانستند لاجرم این محرر عاجز\nیکبار تی هزار بصدها هزار بار\nبا وجود این همه بی بضاعه كي در يك مقاله مختصره چسان در باب تعریف\nخلاق ذو الجلال عنایت ما نمود\nو توصیف آن خامه جنبان جرأت شده خواهد توانست ؟\nيك بادشاء عاقل بافيض وعدل وجود\nآنانی که بهزارها از نفوس بی بشر را بزنجیرها بسته عرابه های\nروز جلوس او پسر تخت سلطنت\nخودشان را بردوش شان کشیدند نیز از عدل و حق بحث را ندند\nشد روز اول شرف و تخت مملکت\n(۱) : آنانی که به لكنها بنی نوع انسانی را قتل عام کردند باز هم\nالحق که شرف، سعادت، عدالت، ترقى تعالى ، ملت افغان\nعدل و حق گفتند (۲) : آنانی که بی زنان مرد آنرا در آتش\nو مملکت افغانستان از روز فیروز جلوس ميا من مأنوس ذات\nانداخته خاکستر ساختند باز هم از عدل وحق دم زدند (۳) : آنانی که\nقدسیت صفات پادشاه با دانش و دین ما اعليحضرت ( سراج المئة\nهزارها نوع اشکنجه ها و عذابها برای تعذیبات انسانی\nوالدین ) آغاز نموده است . از ان روز فیروز سعادت اندوزا بواب\nاختراع کرده عالمی را به آن محو ساختند باز هم آنرا نام حق و صواب\nمرحمت و احسان ، و شهراه عدالت و عرفان بروی ملک و ملت\nنهادند (٤) : آنانی که عملیونها نفوس را اسیر ساخته از حقوق\nافغان باز کردید که ما بعضی از ان عدالت پروزیها را درین شماره\nآزادی شان محروم کردند باز هم زمزمه عدل و انصاف سرودند\nخود سرلوحه افتخار مينائم :\n(٥)\nاولا این را عرض کنیم که زمان سعد اقتران اعلیحضرت پادشاه\nیکی در اوج عزت، یکی در حضیض مذلت ، يكي مالك مليارها\nبزرك ذي شوكت و شان خانان جنت مکان اعليحضرت ( ضياء المله\nثروت یکی سرگردان، يك لقمه نان معیشت ، یکی مشغول هوا\nوالدین امیر عبد الرحمن خان ) رحمة الله عليه بجنان يك وقت پرشورش\nوهوسات ، يكى محكوم تازیانه جفا وتشددات ، يكي مستغرق لذات\nو اختلالی تصادف نموده بود که اهالی افغانستان سرا سرار دایره\nوتنعمات، يكي مجبور احضار آن سفاهات، یکی در کلش ، یکی در کاخن\nنظم و نسق بیرون برآمده و همه مملکت در يك هرج و مرج\nیکی در گلزار ، یکی در بیکار! همه عدل ، همه داد، همه حق جمله\nطفیان سرکشی عظیمی در آمده بود اقوام و قبائل مختلفة\nانصاف ! ... بغیر ازین چه گفته شود. بجز همین چه نوشته شود.\nافغانستان بانواع خودسری ها و بی احجامها عادت گرفته در هر هر طرف\n.... حالا ازین گونه محاكمات محير العقول ، وانجنين حكميات معجز\nخانی ها ، و دره بیکی ها خود مختار انه تشکیل یافته بود که تا بوقت\nالفحول صرف نظر نموده از قدسیت و عظمت ( عدالت) چیزی\nآوردن آنها را در زیر دایره قانون و نظام ، وانقياد و اطاعت تمام\nبنگاریم :\nبه استعمال شدت وحدت مجبور شدند . و بمجازات بسیار شدیده\nعدل ، داد ، حق ، انصاف ، خوبی ، نیکونی ، احسان .\nکونا کوئی سرکشان و باغيان و عاصياترا بر جاده راستی و استقامت\nشرع ، قانون جمله کی عبارت از اصلاح و درستی می بذر است .\nبراه آوردند و به اینصورت رفته رفت، چنان يك امن و اماني ،\nعدل ، عبارت از يك حال و يك نظامیست که زندگانی جمعیت انسانهار\nو چنان بك آسایش تمامی در ملک شاهانه شان قایم فرمودند\nدر يك قوام وانتظام تمامی در آورده شیرازه جمعیت بشربه را از بی\nکه در هیچ طرف نام دزد و رهزن و باغی و عاصی را کسی نمی شنید .\nانتظامی شهر و ضرر وقايه و محافظه مینماید. و انسانها را در عقب\nوقتا كه ذات مراحم صفات اعلیحضرت بادشاء حقایق آگاه\nخيرها ونكوئی ها میدواند . عدل برابریست که ظلم ضد آنست ظلم\nعدالت آئین ) سراج الملت والدين حضرت امير حبيب الله خان )\nچیزیست که برابری دران نباشد و هر چیزیکه در غیر موضع\nایده الله بالنصر الى مديد الزمان تخت عالی بخت سلطنت سنيه افغانستانرا\nآن وضع شود ظلم گفته میشود . عدل خیر و احسان است ، ظلم\nبوجود قدسیت آمود معدلت نمود همایونی شاهانه شرف اندوز\nدر و خسران ظلم بارکج است که هیچوقت بمنزل نمیرسد . عدل\nعزو مباهات فرمودند ابواب رحمت و عدالت را باز فرموده و تجلی\nجلال را بجمال تبدیل داده عدل رحم ، عفو ، كرم ، رأفت .\nشفقت را پیش نهاد مسلک همایونی فرمودند .\n(۱) فرعونهای مصر ویز انسیها و غیره (۲) آئیلاها چنگیز ها هلاکوها\nتمور ها بلغارها و غیره (۳) بادشاهان ببود و رومانيهاء (1) انگیز یونها .\n(۰) انگیزها و روسها و غيره .","chars":4188,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00653.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/653","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/653","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}