{"book":"adl0616","page":643,"text":"صحیفه ۱۲ سال دوم شماره ١٦\n\nیعنی مدیر او که سریاست علم و عقل\nوز فضل و هوش دفتر و دیوان دانش است\nروزوشب است دست گرمیان وی سخن\nبسیار کاردان و سخندان دانش است\nبس کن ادای وصف چنین ذات از توکی\nآید که بحر علم و خردکان دانش است\nدست دعا برآر که یارب مدام دار\nاین شاه خیر خواه که کیوان دانش است\n( عبدالهادی )\n\n( اخلاقیات )\n( آداب حضرت پیغمبری )\n( عيناً ترجمه از (کثر الحکم) - او )\nپیامبر ذیشان ما حضرت « محمد صلى الله عليه وسلم » ما فوق دایرهٔ تصور مؤدب و موقر بودند . به نهایت فصاحت و ملاحت تکلم میفرمودند . تا ضرورت نمی افتاد تکلم نمیفرمودند . از سخن گفتن بیفایده به آخر درجه احتراز میفرمودند . کلام را بصورت بسیار نازکانه ابتدا ، وبطرز بسیار ملایمانه ختام میدادند . و به کلام بسیار کم مقصد بسیار افزونی را میفهمانیدند . آنقدر صاف و واضح تعبیرات استعمال میفرمودند که شنونده گان آن در فهمیدن و محافظه کردن آن مشکلات و زحمت نمیکشیدند . خندیدن شان عبارت از یک تبسمی بود . تواضع را بمرتبهٔ قصوی رسانیده بودند . سخن هیچ کس را بریده بسخن آغاز نمیفرمودند ، و چون با شخصی مصالحه میکردند تا او دست خود را نمیکشید دست مبارک شانرا نمیکشیدند . هر فقیری که ذات رسالتبناهی شارا بطعام دعوت میکرد اجابت میفرمودند . اگر خواهش طعام نمیداشتند تناول نمیفرمودند . چون بطعام آغاز میفرمودند « بسم الله الرحمن الرحيم » گفته بدست راست و با سه انگشت میخوردند . و بعد از طعام از حمد و شکر هیچوقت فارغ نمیشدند . احتیاج هیچ محتاج را رد نمیفرمودند مهم دیگرانرا بر مهم خودشان دايما تقدیم میفرمودند . هیچوقت طالب انتقام نبودند . در راه حق بذل وجود ، و در امور دين تحديد حدود میفرمودند . خوب را خوب میدانستند و به تقویت خوبی کوشش میفرمودند . بدرا بد میدانستند ، و ازان خیلی احتراز میفرمودند . با خلق مدارا وتلطف نشان میدادند . با امت خودشان بصورت مشفقانه معامله میفرمودند . لسان مبارک را از فحش ، وغیبت ، و بهتان و دیگر نقایص محافظه میکردند . بزرگانرا محترم میشناختند . واهل تقوا را تعظیم ، و کوچکان را دایما شایان مرحمت میدیدند . سر هیچکس را فاش نمیکردند . اهل تقصیر را سرزنش و خدمتکارانرا بشدت خطاب نمیفرمودند ، و یکجا با آنها طعام میخوردند . شیرین زبان ، خنده رو ، دايم التفكر ، كثير الحزن بودند . حيا وشرم شان زیاده و رعایت شان به آداب مجلس فوق العاده بود . بسيار وقتها سکوت میفرمودند و در اکثر ایام روزه دار میبودند . شب ها را بعبادت مخفی خالق و روزها را به صحبت علنی خلق پسر می آوردند . بیمارانرا عیادت و به ادا کردن قرض مردگان همت میفرمودند . بیکاری و بطالت را هیچ دوست نداشتند . حتی در خانهٔ سعادت شان در امور خانه به اهل بیت خود معاونت میفرمودند . سخاوت مجسمه بودند . از بخل ، حقد ، حسد ، حرص ، مکر ، عجب ، كبر ، ريا ، وسمعه كلياً بری بودند .\nصلى الله عليه واله وسلم ( از ترکی بفارسی ترجمه شده است )\n\nادبیات\n( غزل )\n( رشوت )\nرشوت بود آن ماده و میکروپ مظالم\nگردهشت آن لرزه بیفتد به عوالم\nرشوت چه بو دراشی و آن سرمنشیش کیست\nناحق کن حق گشته به این جمله مکالم\nرشوت درم و مال چه جنسی وجه نقدی\nراشی بود آن کس که بدادن شده عالم\nشد مرتشی گیرنده رشوت که کند زود\nحق باطل وباطل كندت حق بمظالم\nاز حق چه قدر فرق بود تا عدم حق\nاین است که رشوت دهد این علم بظالم\nظلم است بمعنای حقیقی همه رشوت\nعدل است که از رشوت ظلم آمده سالم\n( محمود ) گذر از سخن رشوت منحوس\nرشوت بسر راه ضلالت سلالم (۱)\n\n( غزل )\nای مسلمانان بود وقت مدد کاری هنوز\nهست ما را يك بدیگر فرصت یاری هنوز\nچشم بهبود است اگر مرهم نهید از اتفاق\nنیست زخم روم و ایران آنقدر کاری هنوز\nچارهٔ این کار باید ساختن پیش از وقوع\nنیست از بهر خدا چون وقت ناچاری هنوز\n\n(۱) سلالم جمع سلم است که بمعنی نرد بانهاست","chars":3206,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00643.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/643","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/643","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}