{"book":"adl0616","page":626,"text":"سال دوم\nصحیفه ۱۵\n\nو همگینى فداکاریهای بزرگی برای مدد و خدمت همچنان هم عنصران خود بکار میبرند . چنانچه مثالهای این را تاریخهای حرب ما به بسیار بوضاحت نشان میدهد : مثلاً معاونت طونفوز ها در محاربهٔ روس و ژاپان به همچنان خودینی ژاپانها ، و معاونت و مددکاری جنسهای مختلفهٔ بلغارها ، و رومها ، وغیره که محکوم دولت عثمانیه بودند در محاربهٔ بالقانها به همچنان و هم عنصران شان . دیگر خدمتهای که از آنها گرفته میشود این است که در وقت جنگ جماعتهای کوچک کوچکی از آنها تشکیل داده و مسلح ساخته برای خراب کردن خطهای تلگراف ، و ریل ، ویرانیدن پلهارا بدینامیت ، و آتش افروختن ، و رهزنی کردن وغیره چیزها ئیکه موجب مشغولیت فکر و حیران ساختن دشمن شود ، و قوت اردوی او را کم و متفرق سازد . چنانچه درین محاربهٔ بالقانها بلغارها از ینگونه عملیات بسیار فایده ها برداشتند . همه این تدبیر ها ئیکه موجب مضرت دشمن شود در وقت حضر یعنی آرامی و پیش از جنگ حاضر و تربیت میشود ، و در وقت جنگ فایده از ان برداشته میشود .\n\nادبیات\nاز ترکستان مینویسند\nدر تعریف ( سراج الاخبار مبارکه افغانیه ) از طبع پریشان ناچیز شکسته دل ( عبدالعزیز ) متخلص به ( بسمل ) که تن خسته دارد و قلم شکسته نه تحریری لایق دیدن نه تقریری قابل شنیدن بد نام کنندهٔ نکونامی چند این عاجز هیچمدان کجا و شعر و بیان کجا از تلاطم جوش محبت و اخلاص مکنون ضمیر خود را بعرصهٔ بیان آورده اما چه بیان همه بی مضمون و پریشان امید است که جواهر اخلاص این حرف پاره ها را شایان التفات و قبول سازد و به نظر عاطفت جناب استادان کرام و اولوالالباب عظام بنوازد انشاء الله تعالى\n\nوقتیکه همراه مشتریهای خود کار را فیصله کردم عادت ماست که نیم مبلغ را پیشکی میخواهم ازین سبب عفو شما را طلب کرده از عادت خود بیان کردم .\n— بسیار خوب عادتیست . این حرکت شما را شایان تحسین می بینم . از جزدان خود يك بانكوط پنجصد فرانکی کشیده )) بنابرین مهم همه پیسه شما را پیشکی میدهم .\n— بکمال خوشی باقوطها را گرفته آیا به قابل آن يك رسید میخواهید ؟\n— نی مادام ، من برشما امنیت نامه دارم .\nمادام آنغومه بهان خود را بدفعات سلامها داده داده تا بدر زینه مشایعت کرد . حتی يك چند زینه هنوز پایان شده بود که باز هم از عقبش از سلام دادنها دست بردار نمیشد ، وقتیکه برامدن مهمان خود را از دروازهٔ خانه دیده واپس به اوثاق خود بکمال انشراح دل بر گشت خود بخود میگفت :\n— پنجصد فرانك ها ! هم پیشکی ! چه عجب لقمه ! هیچ شبهه\n\n(تخمس)\nدیده حیران سراج الاخبار دل تپاخوان سراج الاخبار\nخبربینان سراج الاخبار علم ارکان سراج الاخبار\nحب دین جان سراج الاخبار\n\nآرش قوت احیا دارد در دل سامعه ها جا دارد\nهست روشن ید بیضا دارد هر طرف موج تجلا دارد\nشمس تابان سراج الاخبار\n\nیافت در فن سیاسی جهان بهره خاص از و پیر و جوان\nظاهر است اینکه درین سعد آوان رونق تازه به افغانستان\nداد عرفان سراج الاخبار\n\nاهل اسلام همه یکتن گردید ملت و ملک چو گلشن گردید\nای بسا خلق که پرفن گردید ای بسا دیده که روشن گردید\nاز جوانان سراج الاخبار\n\nپرتو سایهٔ ظل الهی بر ملت از ترقی خواهی\nپرورانیده چنین آگاهی لاجرم آمده مدح شاهی\nعز عنوان سراج الاخبار\n\nشهر یاریکه به اخلاق نکوست خبر دین و وطن و قومش خوست\nای خوش آندل که از جیش معلومت شاه دیندار جوان بخت گروست\nرفعت شان سراج الاخبار\n\nآنکه ما را مدنیت آموخت هر طرف نور معارف افروخت\nهمه اسباب ترقی اندوخت غفلت و نخوت ما را سوخت\nنور رخشان سراج الاخبار\n\n(بسمل) هرجا که طپیدن دارد بی پر و بال پریدن دارد\nبهر سو دویدن دارد ذوق اخبار شنیدن دارد\nاز دبستان سراج الاخبار\n\nنمیکنم که در ین کار يك انتريكهٔ بسیار بزرگی دور می خورد . هم انتریکه ها و حیله ها در میان عالم کلاتخانه ها دور می خورد با این است که يك مادموازل یعنی دختر کدام کلانی يك خطای بزرگ و خیلی کرده ، با آنکه کدام شوهری را بازی داده زنش را حامله کرده اند . اما من این را زیاده تر آرزو میکنم که کدام شوهری بازی خورده باشد . حریف بی آنکه از چیزی خبر باشد و در خانهٔ خود بخواب راحت رفته باشد از دیگر طرف يك اولادی بخانه اش پیدا شود . بر اووو !! ( قهقهه خود بخود خندید ) حقیقهً چه عجب احوال ! بمن چه ؟ چون هیچ يك مردی تا بحال طالب ازدواج من نشده از آبرو بر سر شوهران هر گونه مصیبت و بلائی که بیاید خوش میشوم . به این مصیبت و بلاها مستحق هستند . جزاهای خود را بکشند .\nروز دیگر بعد از غروب بيك کمی ، یعنی در همان شبی که فونکس فلوتیند دور اندال از خانهٔ پدر خود مارکی دو موقوب باقی دارد","chars":3812,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00626.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/626","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/626","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}