{"book":"adl0616","page":604,"text":"صفحه ۱۳ سال دوم شمارۀ ١٤\n\nو چون جهات ورود بادها را یکبار شانزده جهت تقسیم کردند بعد ها میانه های این شانزده را نیز یکیک جهت دیگر اعتبار کرده اسم اثر ( گرنه ) میشود پس مجموع جهات ورود بادها را سی و دو جهت اعتبار کرده ازانقرار احوال جهات بادها را بخود معلوم میکنند !\n\n( خاتمه )\n\nاینستکه تا بدینجا در خصوص [ باد ] معلوماتی که بر قارئین کرام عرضه نمودیم از چند کتب و رسائل بسیار معتبر حکمیهٔ زحمت بسیار از لسان عثمانی بلسان فارسی ترجمه نمودیم . و از برای استفاده قارئین کرام تعب فکر ، و مشقت ذهن خود را که در راه تحریر و تقریر و ترجمه و تطبیق آن اجرا نموده ایم هموار ساختیم . و امید داریم که در خصوص کیفیت باد در منتج کتب حکمهای جدید ازین واضحتر و پیشتر معلومات حاصل نشود .\n\nاما این يك را نیز عرض کنیم که هر يك از فنون عالیه در حالتیکه به بعضی منابع معاونت میرسانیدند و فن مته اور لوژی نیز تا محال تنها بريك معاونت صنعت کشتیبانی منحصر مانده بود اما بعد از انکه کشت و گذار سیاحت روى هوا بواسطة [ بالون ] مرانسانهای اینتزمار مکشوف گردید ارباب بالون ، یا انکه ( سیاحان روی هوا ) دانسته از همه زیاده تر همین فن مته اور لوژی وعلى الخصوص شعبهٔ [ احوال بادها ] خیلی معاونت میرساند و موفقیت گوناگون در استقبال وعده میدهد که این کیفیت را مادر آینده انشاءلله شرح وبسط بسیاری در تحت عنوان [ بالون ] مینگاریم حالا از احوال باد بهمینقدر سخن اکتفاورزیده ختم کلام میکنیم و انشاءلله در خصوصات سائره حکمت طبیعی و مته اورلوژی بقیه نیز در محال مناسب سخنها خواهیم راند والله اعلم بالصواب\n\nانتها\nاز حوادثات طبیعی و جغرافیای ماربی ورسالهٔ فرق انبار بالترجمة والتطبیق به تحریر آمده است\n\nادبیات\n\nچار بیتی\nدر موسمهای اول بهار که دامانهای کهسار لاله زار ، و تپه ها سبزه زار میگردد، مردمان شهر عزیز ما که چار پنجماه را در زیر صندلیها از دست برد سرما به افسرد کی بسر می آورند رفته مانند مرغان در قفس مانده که پر وبال بگشایند بر کوهای خواجه صفا و آسامایی، و تپه های مرتجان و بی بی ماهر و برآمده هواهای تازه وطن را فرو می برند. و بر سبزه زارها می چند، و بپای درختان ارغوان می غلطند، و آبهای خوشگوار چشمه سارها را مینوشند و گلهای شکوفه را میبویند و بر نعمت آزادی و استقلال و مان خود شکرانه ها می سرایند .\n\nبعضی خوش آوازهای كوچك و بزرك وطني توا ، به نغمه های مجازی ادای صفاهانی صدا ، به آهنگ های مخالف راستی چا ، مانند باربد نهاوندی مأوا در هر دو گاه پگاه و مسا بلکه در هر روز سه گاه و چهار گاه ، در مقامهای لطیفتر از نسیم صبا ، قانون محبت وطن باصفا ، جنك اتحاد و امتزاج را به بربط دلها زده و شهباز شهنازی صدق وصفا رباب و داد را نواخته ( چار بیتی ) نام نشنیده های عاشقانه را می سرایند که این چار بیتی ها در اصل مرکب از چار مصرع است ولی چار بیتی زیبا نزد شده است برای نمونه یک دو چار بیتی وطن خود ما را درینجا لطیفه عرض میکنیم :\n\nمسلمانان به بینید شب چه وقتست\nکه بلبل مست و شیدای درخت است\nکه بابیل می برد شاخی شاخی\nجدایی مادر و فرزند چه سخت است\n\nدیگر\n\nمسلمانان درین شهر شمایم\nغریب و بیکس و بی آشنایم\nچلم بر کن بده بهر مسافر\nکه امشب اینجا و فردا کجایم\n\nيك صباح پر انشراح لطیفی بود . خواستم یکقدری صحرایی شوم . با ندیم صبحدم همدم شده راه دامانرا گرفتم ، دامان مرا بچمنزاری رسانید که از یکطرف کهسار ، از یکسو آبشار از دیگر جهت چمنزار ، از دیگر طرف درختان شکوفه باری پدیدار بود .\n\nآسمان صاف ، هوا لطافت اوصاف بود . نوکهای اشجار بلند چنار سفیدار را که نفس مسیحادم فصل ربيعي بيك رنگ","chars":3039,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00604.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/604","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/604","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}