{"book":"adl0616","page":58,"text":"صفحه ۱۱\nنمبر ۴\n\nو قیمت نداشته و بصورت مبادله با آن داد و ستد نشود از جمله ثروت و توانگری شمرده نمیشود . مثلا با وجودیکه از هوا و فضا نافعتر و فایده مند تر چیزی برای حیات انسان تصور نمیشود باز هم سببی که به تصرف و ملکیت کسی نمی آید، و بصورت مبادله با آن داد و ستد نمیشود از ( ثروت ) معدود نمیشوند . اگر چه اینها نیز تا یکدرجه بقراریکه پیش ازین ذکر شد قابل قیمت میشوند ولی چون آنچنان قیمت شاذ و نادر است و قابل مبادله و داد و ستد نمیباشد ازان رو در دایره تدقیقات ( علم ثروت ملل ) داخل نمیشود . اما آب چنانچه مذکور گردید مستثنا میباشد زیرا قابل مبادله و داد و ستد است . اگر چه بعضی ارباب این علم معنای ( ثروت ) را بسیار واسع و فراخ گرفته چیز هائیکه از قبیل معنویات و روحانیات باشد مانند علوم عقلیه، و فضایل اخلاقیه را نیز از جمله ثروت شمرده اند . ولی رای اکثر علمای ( علم ثروت ) برین است که ثروت بر همان چیزهائی اطلاق میشود که مادی یعنی جسمانی باشد و بدست گرفته شود ، و بچشم دیده شود . اما این را هم بگویم\n( باقی دارد )\n\nنیز که علوم عقلیه ، و فضایل اخلاقیه اگر چه از چیز های معنوی سیراب میشود ولی چون مدار کلی ترقیات مدنیه و سبب یگانه افزونی ثروت، دید یعنی توانگری جسمانی میباشد از اسباب اصلی ثروت شمرده میشود . اما چون اینها اساساً ( به علم اخلاق ) و ( علم حکمت ) تعلق میگیرد از صدد بحث ( علم ثروت ) خارج افتاده است . اگر چه اینها را ثروت نام داده شود، و به علوم ادبیه و علوم حکمیه و اخلاقیه و عقلیه را داخل ( علم ثروت ) باید شود . حال آنکه ( علم ثروت ) یک علمیست که مخصوص اشیای مادی و جسمانی که فایده و قیمت را حائز است میباشد .\nاز متأخرین ارباب این علم (جون استوارت میل) و ( آدام اسمیت ) که هر دو انگلیس میباشند درینباب چنین میگویند :\nاین یک را همه کس میداند که توانگر شدن دیگر است، و عالم و فاضل شدن دیگر . این را هم هر کس تسلیم میکند که جستجو کردن اسباب فضایل اخلاقیه\n\nاز یک زمینه بسیار چتل و پر گلی که در آخر یک رهرو تنگ و تاریک بد بوئی موجود بود اول به دایره ما در آمد، و از انجا به او تاقهای کرائی بالائی رفته می شد ما حالا با قارئین کرام خود به او تاق نمبر (۴) او تاقهای کرائی مذکور داخل می شویم .\nاین اوتاق آنقدر فلاکت زده و بد فرشی بود که بدتر و عادتی تر از ان هیچ یک او تاقی تصور نمی شد . از سامان بسیار چرکین و پر لکه سرخ رنگ پرده ها بر پنجره های آن آویخته شده بود، بر زمین خانه بجز تخته های خود خانه دیگر هیچ فرشی گسترده نبود، بر یک تخته کلفت و چهار تراشی یک نهالین بوریائی کاه پر شده، و بر روی آن از قماش چینی چرکین یک خواب گاهی موجود بود که پرده آن چرکین این خواب گاه، و پوشش هنگامی آن نیز\n\nاز قماش پرده های پنجره ها بود . یک الماری کلفت، و یک میز چوبین چرب و چتل و چارچوکی بوریائی پاره پاره جمله مفروشات این اتاق را تشکیل میداد .\nدر زیر بر آمده گی نجاری که در دیوار بود یک منقل آهنین ، و یک سماوار چودنی ، یک تیغ ، یک دو سه بشقاب آهن قلعی ، دو صراحی غلیظ آب ، یک دو کارد دسته شاخی و دو پنجه و قاشق زنگ زده ظروف و اوانی این اوتاق بود .\nدر باب مفروشات و اوانی اوتاق مذکور همین قدر بود که بیان کردیم حالا به اشخاصی که درین اوتاق موجود هستند نظر کنیم :\n( باقی دارد )","chars":2776,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00058.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/58","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/58","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}