{"book":"adl0616","page":556,"text":"شماره ۱۳\nسال دوم\nسلجوقی و بعد ازان مانند سلطان ( صلاح الدین ایوبی، و بعد ازان مانند سلطان ( مراد خداوند کار ) عثمانی بهادران اسلام موجود بودند که در پیش قوت شمشیر آنها بجز فرو آوردن سر تسلیم دگر هیچ چاره ندیدند . رفته رفته در اور باحکها ، و فیلسوفان با عقل و ذکا افزونی گرفته و مردمان نیز بعلم و صنعت و حکمت آشنایی پیدا کرده قوت و نفوذ پاپاها و کلیسا را ازین برافکندند. و واهی بودن این گونه خونریزیهای دینی بر همگان ثابت گردید . اگرچه محاربه های سیاسی بوقوع آمده و می آمد ولی کسی نام محاربه های دینی و مذهبی را بزبان نمی آورد.\n\nفرقه ها کوشها را به اهتزاز آورد. آن مجالس بزرگ ملت که هر کس آرا مطرح اصلاح و اتحاد، و یگانگی عالم اسلامی اعتقاد کرده بودند محل و معدن اختلافات، و احترامات گردید . آن اختلافات چون بر منافع خیه شرعیه مستند گردید اتفاق به نفاق انقلاب یافت. اعتراضات بدرجه پیش رفت که سلامت مملکت حکماً منیا را گرفت. در ان و لوله ها يك فلفلة محاربة ايتاليانها برامد. زیاده از یک سال دوام ورزید. اعتراضات تشکیل دادن کابینه ها در میان فرقه ها بدرجه آتشفشانی داشت که آن آتشهای محاربه را بجز بعضی قهرمانان غیوری مانند ( انور ) بیگ و رفقایش که در انجا بودند دیگر هیچکسی حس کرده نمیتوانست . تا آنکه ان مملکت جسیمه نیز از دست رفت با وجودیکه حرکات خصمکارانه بلغارها و شرکای جنایتش از آغاز مسئله پدیدار بود ، ولی نفاق فرقه ها هیچ نمیگذاشت که تدارك واقعه پیش از وقوع کرده شود. ممبر دیکه حرب بالقانهای وحشی که چندی پیش از بن باج ده ناشیه ردوششان بود آغاز نهاد همه تواقعات وعدم حاضری شان میدان رامد . از مغلوبیت مغلوبیت گرفتار آمده در استانبول محصور شدند. با وجود اینهم اختلاقات ومناقشات فاق همه فکرها و تصورها در بی ترقی و تمدن، و صنایع . و توانگری زینت و عمارت مصروف شده اوروپا عروس دنیا و و معدن عرفان و ذکا گردیده بعدل و علم . و حریت . و مساوات مبتدا به اشد ... ولی بنابر منتشای ( کل شی یرجع الی اصله ) برزهم درین عصر بیست و یکم همه آن مدینتها و درخشندگها دفعه باز مجدداً يك شدت وحدت وحشیانه، بالقانیهای دوباره کا اعلان حرب ولیسه را نمودند که دولتهای زرد اوروپا را نیز حیران ساختند . چه عجب جمت قهقری .....\n\n(از منظره های شکار گاه چناری )\n(شهزاده معظم معین السلطنه سردار عنایت الله خان با محصول شکار شان )\n\nکذالك احوال عصرها بیشتر دولت علیه عثمانیه را در ین وقت باز بکمال دهشت می بینیم که رحمت نموده است. مسئله های زورباها ، وینیجرها بازبین لباس دیگری جلوه گر گردیده است. حرکان در ابتدا بران قیام نمودند چون برای کلمات عدالت مساوات حریت بود، و همین کلمات در تصویرها و اخبارها و همه آثار مطبوعه شان دیده میشد شنوندگان و بینندگان دور و نزدیک آنها بيك امید مسرت نوید محبی افتادند . و به اتحاد و ترقی بيك شوق رهوس غربی در خود حس نمودند . چونکه همه افکار و آمال ملیه را بر سلامت و سعادت مملکت منحصر میدیدند. کمی نگذشته بود که صداهای تشکیل یافتن انگیز فرقه ها از شدت و دهشت فارغ نگردید . تا آنکه دولتها و بالقانها برین قرار داند که همتروم ایلی و جزایر بحر سفید از عثمانی که تجزیه شود. و تنها در ولایت استانبول نماند . هیئت و کلاووزرای استانبول هم بهمین قسمت خود راضی شده کم مانده بود که برین شرایط امضا کنند که بناگهان فرصت طلبان جمعیت اتحاد و ترقی که در کمین بودند بر فره زعیم خود خروج نمودند . اما چه خروج ! خروجی که انسان را تا به سنه ۱۲۲۲ هجری تقریباً یکصد سال پیش ازین بیشتر جعت قهقری مجبور میسازد ... معلوم میشود که دنیا برجعت قهقری آغاز نهاده است. باز هم","chars":3053,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00556.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/556","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/556","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}