{"book":"adl0616","page":537,"text":"٤ سال دوم شماره ۱۱\n\nبن مضامين عالى شيرين\nبهر ه غنچه كنتي بس رنگین\nهر چه کنى مبالغه كني\nهر چه سنتی كبر همی سنتی\nمن عاجز که نظم و نثر مرا\nقدرو قیمت نباشدش بر جا\nساده كويم سخن ولی پر کار\nهر چه دیدم همان کنم اظهار\nنیست مضمون بكرو شيرتم\nفي عبارات نغز و رنگیم\nنظم و نثری که میکنم تحریر\nخالی زاغراق و ساده چون تصویر\nهر چه دیدم عیان همان گویم\nنه د روغی به رایگان کویم\nآنچه دیدم بملك حضرت شاه\nميكنم وصف تا شوی آگاه\nباغ و شهر و ممالك است جند\nروح آنها شه بزرگ خرد\nخرد و عقل و دانش و هم دین\nهست نور ) سراج مات و دین )\nشد حبيب خدا و ظل آله\nهست محبوب جمله خلق الله\nعدل او تازه ساخت عالم را\nكرمش شست نام خاتم را\nرزم و بزمش چو نارو نور بود.\nرزم تار است و زم نور بود\nقهر و رحمش بود چو آتش و آب\nقهر او ميكند ادب را عام\nليك رحمش شهر غالب یاب\nرحم او زنده کی دهد به انام\nهر صفاتش اگر کنم تحریر میشود تنك و سعت تقریر\nدر سخاو کرم چه پیش و چه کم ذهب وقته ملك و مال و درم\nبخش و احسان نموده بر مردم کرمش ابرو خلق چون کندم\nپیرو طفل و شباب و مردوزن صف کشیده به پیش شاه زمن\nاو نشسته تخت لطف وکرم کرده شادان یکان یکان پدرم\nمن بجان بنده صفات او\nمن بدل داعي حيات او\n\nجواد داخليه\nجناب حق و فياض مطلق ممالک محروسه شاهانه را از آفات و بلیات ارضی و سماوی محفوظ و در امان دارد. لیل سه شنبه شب بیستم ماه صفر بساعت (۹) از شب يك آتش خانمانسوز بسیار مدهشی در بازار شانه سازی مندهی ) شعله افروزی جهنم آسایی گرفته بقدر (۲۳) دکان و [ ۱ ] اصطیل و [٤] در بند خانه ، و [ ٤٢ ] شجره از کار با اسرای ناظر خیر الله را طعمه آتش بی امان نموده است. بازار مذکور در يك موقع بسیار مهم شهر عزیز ما واقعیت که از یک طرف به بازار [ بالا جوك ] و بازار [ چنه ] مربوط میباشد و از یکطرف به بازار [ مندهی ] كه يك دايره بسیار وسیع غله و از زاق فروشی و انواع حبوبات و سبزی کاری و غیره اشیایی که همیشه محتاج اليه بلد میباشد در ان خرید و فروخت میشود متصل است طبقه پایانی آن عبارت از دکانهای تجارها نیست که شانه میسازند . طبقه بالایی آن را کاروانسرای معروفی که به ( برای ناظر خیر الله ) مشهور است تشکیل داده است سرای مذکور عبارت از پنج شش پوشته بك بنائیست که چوبکاری بسیاری دارد. دکانهای زیر آن نیز همه شانه سازی بود که پر از چوب و برنج فروشی میباشد. از همه بدتر اینکه رای مذکور بازار بزرگ جهه که همه پوشش آن سراسر از چوبست اتصال دارد، و خانه های بهم پیوست پر جو بکاری علوی شهر نیز بر همین اطراف است. پس چون این چنین موقع بسيار نازك پرچوب شهر و آتش افروخته کی را زیر نظر دقت بیاریم فضل الهی را شامل حاله ، وسعی و کوشش مامورین حکومت را شایان تحسین می باییم. از قرار استخبارات موثوقه رسمی که بدست آورده ایم آتش ابتدا از دکان عبد الله نام شانه ساز که بر و سرای مذکور بود آغاز کرده بالا و اطراف سرایت کرده است. فوراً نائبان امين العس محمد قاسم خان وعبد العزيز خان، وركد غلام جیلانی خان برکه عند كو توالى ، و گرتیل دانه دشاه خان و دیگر منصبداران نظامی غند مذکو رہا بلوکهای نظامی آن ، و عبیدالله خان مامور صفایی و تقریهای صفایی و کوتوالی بهمراه بمبه های کوتوالی و بمبه های از لا مبار که در موقع حریق رسیده، و در اول امر علاقه محل حریق را از اطراف قطع نموده بقوت بيدها و سی و همت اطفائیان در ظرف سه چهار ساعت آتش مهیب پر لیب را خاموش نمودند، و تهل که سرایت آتش بدیگر اطراف مندفع گردید. اما اطفای همه آتشی که در زیر خاکها و آوارها مانده بود تا بساعت یک و نیم روز دیگر میسر کردید. از قرار را پوت دایره کوتوالی قیمت همه تلفات وضایعات مالي مصیبت زدگان این حریق دهشت طریق تقریباً مبلغ شصت و سه هزار روپیه کابلی میباشد . والحاصل این بلیه عظما و آتش دهشت آنها از فضل و عنایت پارتیعالی و توجهات مراحم آیات بادشاه مقدس ما ، وسعی و کوشش مأمورين","chars":3256,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00537.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/537","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/537","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}