{"book":"adl0616","page":529,"text":"مینه ۱۲\n\nکه قرآن کریم را تلاوت کننده با هیچ نباشد. نماز باید محمود الهه که نیاز زبان عربی از اشیای دولت عرب بر ایران یک زبان\nهم بعضی سور قرآنیه را قرائت کردن لازم السنة. لهذا الالیمه خالق و مستقل بود کل در زمان سابقه در همان حال اصلی خود\nمسلمانانی که خواه در شرق با عتلاء و هوان در غرب این زبان معجز الدوله الاله او ولی امر به ایران نمرود المان زبان\nبیان عربی مبین مفروی توشناس و اساس میان شان شمرده میخوان فارسی با زبان عربی امتزاج حاصل کرده، و فصاحت و بلاغت عربی سرا\nاز همه عجبتر که اساس تعلوم وفنون حمد مسلمانان که غیر از عرب بازاکن و المافت تهیه فارسی تطبیق داده یک زبان بسیار با سلامت\nو عربستان هم باشند. بر اسان عربه بنا یافته است. در ایران، ترکستان و اطاقت میری بوجود آمده است که آنرا و مزبان دری نیز میگویند\nهندستان ، افغانستان وغيره بالاهم ميلمان نشین اصول تحصیل علمیه اصل زبان فارسی از شعر نینتهایی آرمانی های سلاله کافکاری میباشد.\nرلسان عربی منحصر است. مؤلفین فریس و هند، و تو نیز همه اکثر که تفصیل آن در مقاله سابقه ماسبقت نموده است و از اصل زبان\nتالیفات وتصنیفات مهمة علمیه که علم گرفته اند زبان عربی نوشته اند فارسی قدیم ميبك اثرى و اخلاف نرسیده است مكريك كتاب ناتمام\nدر مملکت عزیز ما نیز اصول تحصیل مدرسه ها و طالبها از قاعده الفبای مقدس آتش پرستان زردشتی ایران که بنام [ زند] با [ زنداوستا ]\nبغدادی آغاز کرده بر صرف و نحو و منیه وكثر منتهی میشود، و اگر معروف است و زبان اصیل فرس قدیم نوشته شده است . و بعد از چندی\nعلوم عالیه را پیش بردن خواهند و علوم ریاضیه ، و منطقیه را تحصیل به زبان پهلوی [ کلمه؟] توجه شده که آن ترجمه را [ بازند ] مینامند .\nکردن گیرند، و یا در علوم فقهیه وحدیث وتفسیر وغيره قطع مراتب اصل کتاب ناتمام [ زنداوستا ] از طرف اوروپائیان بقیع رسیده\nآرزو کنند باز هم بزبان عربی باید بخوانند .\nاست. و بزبان شان ترجمه هم شده است و از ان سبب زبان قدیم ایرانرا\nازین هم عجبتر اینکه چون بدیگر زبانهای کانه یعنی ترکی عثمانی [ زند ] نام نهاده اند از قرار تحقیقاتی که اوروپائیان در زبان زند\nو فارسی ، وارد و نظر کیم در وقت حاضر هیچ یکه و سطر تحریر را بعمل آورده اند مشابهت آنرا از فارسی بیشتر به زبان سانسکریت\nبدون معاونت كلمات ولغات عربیه نمی بایم ، علی الخصوص تحریرانی یافته اند که از نیهم معلوم میشود که اقوام زند نیز از شعبه آریانهای\nدادن لازم است\nکه به ادبیات ، و حکمیات تعلق داشته باشد که آن چنان تحریر و تقریر هندوکش جدا شده در ایران قایم شده اند .\nهیچ یک زبانی ازین زبانهای چارکانه که موضوع بحث ماست بدون ما از زبانهای قدیم فرس که هیچ اثری از آنها پدیدار نیست صرف\nاستعمال كلمات ولغات عرب تحریر آن خارج اقتدار محرر است بنابرین نظر کرده باز و همین زبان فارسی متداوله که بعد از آمیزش بالسان\nمعلوم میشود که زبان عربی بمنابه روح فعال زبانهای مسلمانی میباشد عرب وجود گرفته، و بهزاران اثرها و تالیفهای کرابت های متنوعه\nاسباب یگانه این عمومیت و شمولیت زبان عربی را برد و چیز در ان زمان تحریر یافته بحث میرانیم :\nمی بایم : یکی سبب معنوی دینی آنست که آنهم معجزه قرآن عظیم این زبان ، بعد از انفراس یافتن حکومت عرب در همه سلطنتهای\nالثانت. دوم سبب مادی سیاسی آنست که در انباب چیزی تفصیل طوائف الملوکی که از اقوام مختانه در هر مر طرف آسیا تشکیل یافت\nزبان رسمی حاکمه کردید. حکومتهای سلیوقیه عراق و ایران و قونیه\nهنگامی که ظهور آفتاب بالمتاب دين مبين مقدس اسلام بوجود هم مکاتبات رسمی شان به مین زبان دایر و جاری بوده است. ساسانیان\nغزنویان، غوریان این زبانرا خیلی ترقی داده اند در عصر پادشاهان وبط جا طلوع درخشنده کی گرفت کمتری نگذشته بود که اکثر افطار كودكانية جغتای ایز زبان عمومی بسیار واسمی بود که ادبیات آن\nعالم را پرتو آن نور تیر درخشان منور ساخت، عساکر اسلامیه ایز دران عصر ترقیات بدیم نشان داده است زبان فارسی در هندستان\nدر هر مملکتی که در آمدند احکام دینیه و سیاسیه اسلامیه را نیز زبان\nعربی نشر دادند. دانا زبان عرب در اصل و اساس خود نیز یک زبان و ادین عمومی بود و در ایزمان بی آثار نفیسه ادبيه و حکیه بدیعی میدان\nبليغ و قصیح پر معانی بود که بران بلاغت و فصاحت اصليه بلاغت نهاده است. در دولت علیه عثمانیه این تا بسیار وقتها زبان رسمی وادبی\nرحمت آمود حضرت ( [ محمد ] ) على السلوة والسلام از مشرق يترب\nو فصاحت معجزه نمای فرقانیه این علاوه شده با انوار ایمان زبان نیز تصمیم گرفته است تا آنکه در زمان سلطتهای امویون و عباسیون حاکم مهمه آن زبان فارسی بود ! نبیاء علیه گفته میشود که بعد از زبان عربی مبین زبان فارسی\nهمه زبانه ای : [ ق ] زبان عربی گردیده بود . دوان عرب و عباسیون در آسیا به انجام رسید، اگرچه شیرین بک رکن بسیار مهم زبانهای عالم اسلامی شمرده میشود ولی\nبعد ازان طوائف الملوکی بظهور آمده اکثر از مردمان اثر اک مانند در وقت حاضر تنها زبان رسمی دولت علیه ایران و دولت علیه افغانستان\nسلجوقها ، و شعبه های آنها ، وغزنویها و عثمانیها وغيره الى يومنا زبان فارسی بوده بدیگر طرفها نیز جهت ادنی او دیگر شمولیتی ندارد\nهذا بظهور آمد، ولی حاکمیت زبان چنانچه دو معنویات ودینیت امدیم بر زبان ترکی عثمانی اولا این را بگوئیم که این زبان چنانچه\nبر زبان عربی باقی ماند. هم چنان جهت سیاسیات آن بزبان فارسی توارت زبان فارسی از آمیزش زبان سربی يك حسن و لطافت کامله حاصل کرده\nاست زبان عثمانی نیزار آمیزش و امتزاجش با زبان عربی و فارسی بك\nو انتقال نمود .","chars":4658,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00529.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/529","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/529","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}