{"book":"adl0616","page":469,"text":"تحفه ١٦ سال دوم شماره ٦\n\nو یا برای منفعت بسیار اشخاص وضع شده میباشد ، یا آنکه برای نظم و نسق حمليات صناعيه، ووقايه ومحافظة منابع بوجود آورده میشود .. و بعضی از مواقع بنابر مقصد محافظة هيئت عمومیه از طرف حکومت وضع میشود . موانعی که برای منفعت اشخاص وضع میشود ، و امتیازانی که ازان بوجود می آید عبارت ازین چند مواد است : يك كاری كه بطريق الحصار بيك شخص ، ويا بيك شركت داده شود، و برای اجرای بعضی صنایع بعضی اشخاص را مأذون دارند . و تحدید عدد ، وتعیین معاملات آنهاست . موانی که برای اجرا نشدن صنایع بدون اجازه و رخصت وضع شده است بسیبی که اساساً به ( وقابت ) و ( آزادی اعمال ) مخالف است از ارو در نزد علم ثروت مضر شمرده میشود . قبل ازین در ممالک متمدنه صنایع اصناف صنعتکاران در زیر نظام و قانون گرفته شده بود. و هر گونه اعمالی که به اجرای آن هر صنفی از ارباب صنایع مأذون میبود با قوانین و نظامات مخصوصة تعیین میگردید. و هر صنعت از پدر به اولاد انتقال می یافت . هر کس تا یکمدتی شاگردی نمیکرد ، و استاده ای آن صنعت تصدیق نمیکردند آن کس اجرای صنعت نمیتوانست . و آن تصدیق را بدست آوردن بر خوش کردن خاطر استادها متوقف بود که آن نیز به بعضی مصارفات وزحمات موقوف بود. هر صنعت از خود يك دايره بنى محكمة مخصوصی داشت که آن هم از خود باشيها و سرپرستهای جداگانه را مالک بود . و نيزيك هيئت اداره داشت که نظام و قانون آن صنعت را اجرا میکردند که انتخاب صنایع را به تکلیفها و زحمتهای بسیار گرفتار می آوردند. از دیگر طرف برای اجرای هر صنعت جاهای معین و محدودی بود که به اینصورت از صنایع محدود شده بود . حتی نانیایی و قسابی و بقالی که از صنعتهای احتیاجات ضروریه شمرده میشود نیز در زیر دست یکچند نفری به انحصار در آمده بود . تا آنکه رفته رفته این نظامنامه اصناف و ارباب صنایع لغو و بر طرف گردید. کسانیکه از لغو شدن نظامات و قوانين اصناف صنعتکاران افسوس میکنند یکبار احوال سابقه اوروبا وعلى الخصوص احوال سابقه ملا، فرانس را با احوال حالایی آن یکقدری مقیسه و مطالعه نمایند در قرون وسطا در شهر (میلان با تخت ایطالیا) آزادی صنایع کاملا جاری و در دیگر جاهای اوروپا جاری نبود . به این سبب منسوجات یعنی صنعت بافنده گی این شهر در انوقتها به نفاست و متانت مشهور عالم شده بود، و در هر طرف بکلی اموال بیرون براورده میشد ، وشهر ( میلان ) از انرو خیلی کسب ثروت و قدرت کرده بود . اما رفته رفته خواه در ایتالیا و خواه در دیگر ممالک اوروپا اصناف ارباب صنایع به نظام و قانون ربط گردیده و رفته رفته\nباقی دارد.\n\nاعلان\n\nسياحتِ دورا دور كرهٔ زمين\nچندر فایده ها و شيرينيها دارد ! على الخصوص\nکه آن سیاحت با آن بزرگی و وسعت\nبه هشتاد روز ✍\nاجرا شود ! آرزو کننده گان این سیاحت خارق العاده هرگاه برای خریداری کتاب ( سیاحت پردورا دور کره زمین )\nبهشتاد روز\nقدر دوربیه کابل بك مبلغ کمکی را صرف نمایند این سیاحت را گوبابا ( فلباس فوق ) سیاح و رفقایش یکجا اجرا کرده خواهند بود ! محل خریداری این کتاب دکان ( ملا غلام محمد ) تاجر كتب متصل مدرسه شاهی میباشد .\nمؤلف این کتاب ( ژول ورن ) فرانسوی است که در نوشتن ناولهای فی مشهور آفاقت. از فرانسوی به ترکی و از ترکی فارسی ترجمه شده است. کتاب مذکور تنها ناولاتی بلکه در ناول فن جغرافیا و جغرافیای ریاضی را نیز بطرزا فسانه نشان میدهد .\nدر (مطبعهٔ عنایت) که از مؤسسات شهزاده جوانبخت معظم دولت علیه افغانستان جناب عالی (معين السلطنه ـ ردار عنایت الله خان) است بزیور طبع آراسته شده است. این کتاب نایاب را زود بدست آرید و فرصت را فوت مکنید که نسخهای آن زود تمام خواهد شد. و افسوس فایده نخواهد بخشید .\n\nهمه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر یافته\nمحمود طرزی\nدر چاپ خانه حروفی دار السلطنه کابل طبع گردید","chars":3203,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00469.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/469","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/469","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}