{"book":"adl0616","page":463,"text":"مينه ۱۰ سال دوم شماره ٦\n\nو حركات ميكانيكيه، وتركبات وتحللات كيميويه وحكميه اجزای فرديه اشیای این کره نیز تعمیق فکر و اندیشه نمی کنیم . بلكتها اگر بسوى ( ميكروب ) ناميك چيز بسيار كوچك و حقیری که از کوچکی بسیار بچشم نمیآید و بواسطة آلات خورده بينيه ( ميكروسكوپ ) دیده میشود يك توجهی نمائیم خود را سراسر گم و صنایع می بينم : در یک قطره آب صاف اگر با ( ميكرو سكوب ) نام آله فنی نظر کرده شود به اقسام و اشکال مختلفه هزاران حیوانات جاندار غریبه مشاهده میشود که آنرا (میکروپ ) میگویند. اين يك عالم ديگر است كه اگر درين عالم در آئيم آنرا نيز بقدر جولانگاه بی‌پایانی وسيع و فراخ می يابيم كه علم الى غير النهايه دران سيران و جولان ميتواند . بعضی از عالی نظران حقایق بینان این چیزها را خارج دایره حدود علم پنداشته حقیقت (علم) را عبارت از پی بردن به ذات اقدس خلاق عظيم الشان جمله كاينات ، و دانستن حقیقت آن واجب الوجود همه موجودات را علت العلل ميدانند و بس ! سبحان الله ! از غير محدود بودن اعضای لایتناهی بیان کردیم علم نیز در میان آن بحر محیط بی پایان وجوديم و اكر آنرا رفته رفته غير محدود كرديد ! حال آنکه این مجموعه بی‌پایان ، و این وسعت و فراخی عظیم الشان که علم حساب ، و علم هندسه و همه علوم رياضيه در تعداد و ابعاد این محیط نجوم درخشنده عاجز و صلت علم ماند نسبت به آن ابدیت وازلیت محيط المحيط ذات القدس الوهيت بجز يك نقطه كوچك موهوم ديگر هيچ نسبتی نميگيرد ! بس کدام فكر و قوا را يارا و کدام عقل و ذهن را توانا که به تحدید حدود آن عظمت و کبریا و ترمید غیر محدود آن جلالت و اعتلا جرأت تواند ، و به تعداد و شمار آن جنود غير معدود رب عظيم و ودود جسارت ورزد ! .... حالا خود بينديشيم که آیا علم را محدود بگویم یا غیر محدود ؟ و در علمی که زنجیر بند گرداب تحیر گردد ، و برای دانستن حقایق اشیای ثابت هيچ يك مقياس تحديد و تعدادی بدست نداشته باشد آیا جهان غير محدود گفته شود ؟ اما درينجا يك نكته ( عكس العمل ) بظهور می آید که آن باز به نوشتن يك مقاله مخصوص دیگری موقوفست، چون وقت نداریم آن مبحث را بوقت آخر تعليق نموده تنها بر همين قطعهٔ عارف دانای راز حضرت سعدی شيراز مقالهٔ خود ما را خاتمه ميكنيم :\n\nقطعه\nای بر تر از قياس و خيال و گمان و وهم\nوز هر چه گفته ايم و شنيديم و خوانده ايم\nدفتر تمام گشت و بآخر رسيد عمر\nما همچنان در اول وصف تو مانده ايم\n\n( ايضا حوادث خارجيه )\n( آخرترین خبرهای محاربه )\n\n— ( خبر های حرب ) —\nاز همعصر معزز وطن برای اخبار تایمز از مقام چا پيغام رسيد که :\nترکان بروز یکشنبه (۱۷) نومبر) بوقت نیم شب پیشقدمی کرده بر موضع بابا برغاس متصرف شدند ، بلغار سنگرها را بحالت سراسیمگی حال کرده رو به گریز نهادند . از حالت موجوده معلوم می شود که از پیشقدمی کردن بر فوج میسره ترکی ( بر لب بحیرهٔ مارمودا ) بالکل عاجز شده اند . چرا که توپخانه ترکی با کمالی تمام بلغارها را از پیشقدمی مانع می آید – بنابرین بلغاریان از جای خود يك قدم هم پیش رفته نمی توانند .\n\n— ( تأئيد مطالبۀ استريا ) —\nبالغراد ۱۹ نومبر سفرای جرمنی و ایطالیه به وزیر اعظم رویه کرده اند که سلطنت های ما در باب مطالبۀ توسیع قلمی و سرویه تائید خیالات استریا میکنند وزیر اعظم مذکور بجواب شان گفت که قبل از اختتام جنگ جواب قطعی داده نمی شود .\n\n( گفتگوی مصالحت مفروضه )\nقسطنطينيه ۲۰ نومبر — باب عالی برای گفتگوی با وكلای بلغاری تاريخ ۲۱ نومبر و کلای خود را مقرر خواهد کرد ( خواهش مصالحت هميشه از جانب مغلوب بظهور ميرسد ) .\n\n( راز گفتگوی مصالحت مفروضه فاش گرديد )\nقسطنطينيه ۲۱ نومبر — باب عالی شرائط بلغار را نا منظور کرده برای ناظم پاشا حکم داده است که کار روائی جنگ جاری داشته باشد .\n\nصوفيا ۲۱ نومبر — حکومت بلغار برای باب عالی اطلاع داده است که شرائط ما هر گز قطعی نمی باشد، نه بطريق پيغام آخری است که باب عالی بر آن مجبور کرده بلکه باب عالی اختيار کلی دارد که اگر شرائط بلغاری ناپسند خاطر باشند بالمقابل آن شرائط خود را تجويز نمايد .","chars":3390,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00463.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/463","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/463","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}