{"book":"adl0616","page":452,"text":"صحیفه ١٥\nسال دوم\nنمبر ٥٠\n\nادبیات\nغزل\nايا علم محدود است با غير محدود ؟\nما پیش چه بودیم و در ینوقت چه گشتیم\nبودیم بر فتار و براحت به نشستیم\nآسوده گی و عیش وسفاهات وتنعم\nبگذاشته بودیم و پیش هیچ نگشتیم\nدر يك كف ما تيغ عدالت بدگر کف\nمیزان عدالت بدو آفاق گرفتیم\nدر نشر حق ولغو اسارت عقب علم\nهر لحظه دویدیم وز دو دیم نهشتیم\nافسوس که این فضل و کمالات وعدالت\nما ترك نموديم وذكر هیچ نجستیم\nمحدود نمودیم علوم و از حدودش\nيك خطوه چو بیرون نهشتیم گذشتیم\n(محمود) چو محدود نمودیم در علم\nتحديد ترقی شد و محدود نشنیم\n\nچیستان\n( عيناً مكتوب )\nاز استانبول ٢٠ شوال سنه ١٣٣٠\n– ( بحضور مدیر و سر محرر سراج الاخبار افغانيه ) –\nما در استانبول از خوانندکان سراج الاخبار افغانيه شمرده میشویم در جریده فريده شما نمره ٢٣ را خواندم در اثنای قراءت در زبر سر لوحه چیستان شش سوال نوشته بودید پنج سوال را هم جواب نوشته اید که یک سوال که سوال ششم است او را بر خوانندگان گذاشته بودید ما هم قارئین سراج الاخبار میباشیم عاجزانه این جواب را مینویسم : آن چیز که در شهر بی سایه میگذرد در عقل طفلانه من خود ( آب ) است . سم دوازده است این قدر فارسی آموخته ام این نامه را بخدمت نوشته ام اگر جواب عاجز مطابق باشد در نسخه آینده خواهم خواند باقی دعا و سلام و دست بوس میکنم\n\nاز قارئین سراج الاخبار افغانيه\nمحمد نور الدین افغانی بن ولی محمد افغانی\n\n– ( سراج الاخبار افغانيه ) –\nما جواب این همشهری كك كوچك خود را به نفس الامر مطابق یافته بکمال مسرت درج نمودیم ۱۰ گرچه بعضی ( خورشید منور ) و بعضی ( وزش باد ) گفتند، ولی چون خورشید منور خودش موجد سایه میباشد و ( وزش باد ) تنها در شهری بلکه در همه جایی سایه میگذرد ، از ارو جواب موافق شمرده نمیشود اما خود آب از میان شهر آب البته بی سایه میگذرد زیرا مایع است و سایه از خواص جسم است ، محمد نور الدين افغانی کمان میبریم که بی سایه گذشتن آب را از رفتار نکردن و بمنزل رسیدن راه استنباط کرده باشند. چونکه سرك كابل تا بجلال اباد میرسد ولی خودش راه نمیرود. همچنان است آب که از شهر میگذرد و لی سایه نمی اندازد .\n\nقلوتیاد چشمهای خود را پوشید و چنان وانموده که بخواب رفت. با آنکه براستی بخواب رفت. اما دیده میشد که دانه های سرشک حزن و یاس از چشمهای پوشیده اش یکان یکان بر رخسار بيرنك و پر نمات آهنش در جریان بود. بعد از دو ساعت مادام آلفو به کمال احتیاط در اتاق داخل شد فونتی فلوتیاد چشمان خود را باز کرده گفت :\n– آيا يك خبری هست مادام ؟\n– آدمی که فرستاده بودم حالا آمده، موسیو و فونتی که شما برای او مکتوب فرستاده بودید در خانه بود، اما چه خانه ! حقیقتاً لایق اقامتگاه پرنسها ! فرستاده ما مکتوب شما را بخدمتکار اتاق او تسلیم کرده .\n– بسیار خوب اما جواب نگرفته ؟ آیا جواب چه شد ؟\n– موسیو لوقونت تحریراً جواب نداده. لاکن گفته که خودم حالا می آیم .\n– بنابرین سخن فلوتیاد چنانچه یکبار بزرگ و سنگینی از سر دلش فرو آمده باشد یک آهی کشید. چونکه دل حزین و داغدارش بعد از بسیار روزها بلکه بعد از ماهها و سالها امروز بهمین خبر یک قدری مسرت و سر و رحم نموده بود بناءً علیه بمادام آلفو گفت : – پس معلوم شد که میآیدها ! ذاتاً من عالیجنابی او را میشناختم و از آمدنش خاطر جمع بودم. آه آه ندانستم ! سعادتی که از روی این آدم بمن پیش آمدنی بود خود به لگد زدم، اما این لگد زدن بر من بسیار گرانبها تمام شد !\nهنوز پنج دقیقه نگذشته بود که صداهای گرپ گرپ پاهای اسپهای اصیل یک عرابه که از کوچه میگذشت بگوش آمد. بعد از کمی يك عرابه بسیار مکمل و ظریف قویه در پیش دروازه خانه بابا وینیو استاده شد. و عرابه چی و یقونت ( دوخرانلیو ) نیز در آمدن بادار خود را در يك خانه شیکه هیچ مناسب نام وشان او نبود یکمال حیرت تماشا کرد. ویقونت نوجوان به بسیار سرعت از زینه خانه بطبقه اول خانه بالا بر آمده در کوریدور خانه بادانیه مادام آنفو که منتظر او بود روبرو آمد .\n\nباقی دارد","chars":3324,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00452.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/452","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/452","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}