{"book":"adl0616","page":44,"text":"صفحه ۹\nنمبر ۳\n\nو اثبات میکنند که من بچنان کردار نابکاری مشغولم که سنت سلام را بجا آورده نمیتوانیم. حیف حیف!! از آداب انسانیت چه قدر دور است که انسان در هر مقام که پیر، جوان، خورد، کلان علی الخصوص زنان مستوره اسلامیه در گذر و رفت و آمد باشند به این وضع نالایقی که از میان آن انسان را حجاب می آید رفتار کند! ای همشهریان عزیز!! این عرض مرا بو جدا جدا صاف و دل پاک خود حواله فرمائید. عقل خود را حاکم ساخته بیغرضانه و منصفانه حکم نمائید که آیا این خوب است یا بد؟ اگر بد است پس بیایید که به اتفاق هم ازین عادت حیا براندازانه دست بردار شویم و السلام.\nمحمد\n\n《 ادبيات 》\n\n《 شام غریبان 》\nاین کلمه ( شام غریبان ) ازین شعر بلبل نغمه طراز گلشن را زا خواجه حافظ شیراز) زبان زد گردید، که میفرمایند:\n(نماز شام غریبان چو گریه آغازم)》\n《(بویه های غریبانه قصه پردازم)\nآیا زمان غروب آفتاب را چرا شام غریبان) میگویند؟ هر کس بر فکریکه داشته باشد! فکر من در باب وجه تسمیه\n\n( شام غریبان ) حال محزونانه رقت آورانه این وقت مبارک است!\nوقتها نیز مانند موسم با حالات روحانی مخصوصی دارند. موسم بهار، با یک عالم حیات و جهان جهان نشاط، و خرمن خرمن فرحت و دامن دامن طراوت ظهور می نماید! و وقت ما، وقت صبح صادق تصدیق صدق شبابت این وقت پر صباحت را با آن موسم سراسر لطافت ثابت میسازد.\nموسم خزان، و وقت شام غریبان لوحه حزن انگیز رقت آمیزی تصویر میدهند که مشابهت و مناسبت این وقت و این موسم را نیز طبیعت شناسان عالم ادب انکار کرده نمیتوانند.\nخلاق لیل و نهار و کردگار خزان و بهار گران شمس ضیا نثار حرارت آثار را برای حیات عالم موجودات یک مخلوق بدیع شحوار لطف کرداری خلق فرموده که ماشین خانه کائنات به در و حرکت او ثبات دارد، و مخلوقات موجود و خالق بدیع الصفات بضیا و حرارت داد نشأ حیات میآرد. طلوعش صبح سعادت پر شطارت موسم زمینی ریعان شباب نشان میدهد، غروبش جهان را با یک پرده ظلمت اندوده خزان، و غربت پر محزونیتی می پوشاند.\nوقت صبح و موسم بهار در تمام عالم اجسام حسن استقبال یک حیات پرنشاطی را بر می انگیزد. وقت شام و موسم خزان در همه، موجود است یک حزن فراق اندود، و کدورت عبرت آمودی بظهور می آرد.\nهنگامیکه طلیعه طلوع شمس خاور می از گوشه افق پدیدار می شود، و شعاعات زرین ابتدا از او نوک های درختان بلند چنار، و زروه کوهسار را طلا کاری میکند و در همه موجودات زمینی یک حرکت حیات و زنده گی و یک حسن نشاط دست زمانی پدید آمیشود. مرغان از شاخها","chars":2099,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00044.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/44","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/44","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}