{"book":"adl0616","page":439,"text":"شماره ۳\nسال دوم\n\nسراج الاخبار افغانيه\nعيد سعيد اضحى را بر همه برادران اسلام وقارئين و قاریه های گرام خود از صميم دل مبارکباد ميگويد.\n\n— ( آثار عتيقۀ غزنين ) —\n(افغانستان) صانه الله فى الحفظ والامان چنانچه در خصوص هر رقم (معادن) يعنى كانها خيلى توانگر است در خصوص (آثار عتيقه) كه عادتاً زبان فن تاريخ شمرده ميشود نيز بسيار توانگر شمرده ميشود . اين خاك پاك مقدس وطن عزيز ما از زمانهاى بسيار قديم مظهر بسى انقلابات دهر بو قلمون ، ومحدث بسى حوادثات گوناگون گرديده است كه در هر هر طرف غير از انكه حفريات فنيه اجرا كرده شود در ظاهر ارض به بعضى آثار عتيقه مهمه دسترس شده است . مثلاً سكه‌هاى بسيارى از ضرب اسكندر يونانى، وبراهماها ، وبوداهاى قديم ، وبسى سكه‌هاى اسلامى دستیاب شده است . بعضى سنگهاى نوشته كه از عصرها بيشتر از ميلاد عيسى عليه السلام زمانها را حكايت ميكند در بعضى جاها موجود است . شهر شهير (غزنين) در آثار عتيقه توانگر ترين جاهاست كه اگر حفريات آن بقرار قاعدۀ فن اجرا شود آثار عتيقه بسيار گرانبهايى از ان بظهور ميرسد . ذات اعليحضرت بادشاه معارف آگاه مقدس ما در مطالعۀ علم تاريخ يك ذوق و هوسى فوق العاده دارند كه از انسبب آثار عتيقۀ تاريخيه را بيك نظر تقدير واستحسان تلقى ميفرمايند مثلاً پارسال در اثناى بعضى تعميراتى كه در غزنين اجرا ميشد از زير يك پشته خاكى يك قبۀ دخمه مانندى ظهور نمود كه همۀ آن قبه از يك رقم جسمهاى كلوله گليني پر بود . چون آنرا ميشكستند يك پاره گل مدورى بمانند يك روپيه كه بر هر دوروى آن چون سكۀ مسكوكات بعضى نوشته ها بخط سانگريت چاپ شده بود ظهور مى‌يافت . و نيز ديگر بعضى اوانى آهنى وسنگى وغيره تصادفاً ظهور يافته است كه هر يك جداگانه قيمتهاى تاريخى را حايز بوده است .\n\nمناره هاى غزنين ، و بعضى مراقد ، ومزارات شريفۀ غزنين از چنان آثار عتيقۀ معتبره شمرده ميشود كه زبان صامت ساكت خودشان از پى حوادثات گذشتۀ بشريت حكايتها ميراند . مثلاً اگر يك لحظه در پيش يكى از ان آثار يك تفكرى بكنيم ، وصفحه هاى تاريخ را در زير نظر آورده بسوى ماضى يك نظرى بگردانيم همان يك مشت خاك ، يا يكپاره سنگ يا يك نباى مندرس برما كتابها ميخواند ، وعبرتها، واندرزها ميدهد، وچشمهاى بصيرت ما را مى‌كشايد .\n\n— ( يکدوسخن در اهميت آثار عتيقه ) —\nحالا يکقدرى از اهميت و اعتبار آثار عتيقه بحث ميرانيم تا قارئين كرام ما تا يکدرجه بر قيمت وحيثيت آثار عتيقه اطلاع حاصل نمايند ، و در دل خود نگويند كه آيا چيزهاى كهنه فرسوده را چه قدر و قيمت خواهد بود كه آقاى محرر از ان بحث ميراند ! ...\n\nجستجوى آثار عتيقۀ فنيه امروزه روز آنقدر پيش رفته كه بعضى حقيقهايى كه به آغوش اطلاع تاريخ نرسيده بواسطۀ اين جستجوهاى آثار عتيقه كشف و پيدا شده است . از نتيجۀ اين جستجوها بعضى هيكلها ومجسمه هايى كه پيش از وجود يافتن تاريخ موجود بوده ، وبه اساطير الاولين متعلق مانده از زير خاكها بيرون بر آورده شده است . وخطهاى گوناگونى كه چار هزار سال پيش ازين بر سر سنگها نوشته شده بود و در زير هزارها من خاك پنهان","chars":2574,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00439.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/439","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/439","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}