{"book":"adl0616","page":43,"text":"نمبر ۳\nصفحهٔ ۸\n\nبجا آورده نخواهیم بود . چشم بینا گوش شنوا ، بدن توانا ، وجدان با صفا ، عقل پا برجا با عطا و احسانها فرمود . علی الخصوص که ما را به نعمت ایمان سرفراز ، و بدین مبین حضرت خاتم الانبیا محمد مصطفے صلی الله علیه واله وسلم ممتازه فرمود که بزرگ ترین نعمتهای خدای مهربان است .\n\nدین مبین بسیار محکم و متینی که ما را بر ان ثابت قدم ساخته همه احکام مقدسه آن عین حکمت است . بجا آوردن آن حکمها ثوابها و خیرهای دنیا و آخرت را در بر دارد . در هر حکم شریعت غرای محمدیه هزاران حکمت و صدها منطقها پنهان است . و هر امر و نهی آن کرورها نفوس بشر را از هر فیض و امان .\n\nای همشهریان عزیز ! یکی از صفات عظیمه حضرت پیغمبر برحق ما صلی الله علیه وسلم ( خلق عظیم ) انحضرت است که ذات اقدس الهی در کلام قدیم خود ایشان را بصفت جلیله ( وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ ) ممتازه فرموده ، اخلاق حسنه یعنی خوبیها و عادتهای خوب و پسندیده را پیشه گرفتن و از کارهای قبیح و بد اجتناب ورزیدن برای ما امت ناحیه محمدیه از لوازمات ضرورۀ دینیه شمرده میشود . به آداب شرم و حیا خود را آراستن و از بی ادبی و بی حیائی دوری کردن بهترین وسیله پیروی و متابعت ماست به حضرت رسول مقبول پروردگار ما . با ادب ترین مخلوقات ذاتِ پاک کبریا حضرت پیشوای انبیا محمد مصطفے علیه افضل التحیات که بحدیث شریف ( اَدَّبَنِیْ رَبِّيْ فَاَحْسَنَ تَاْدِیْبِیْ ) درجه قدسیت آداب مقدسه شان تا یکدرجه معلوم میگردد .\n\n«ادب آموز از ان ادیب که او»\n«ادب از حضرت خدا آموخت»\n\nای همشهریان عزیز ، و ای برادران با تمیز ! مقصد عاجز شما از این جمله تمهید است و بیاناتی که عرض شد یک یاد آوری ایست که بشما آنرا بیان میکنم . پیشتر گفته بودم که احکام دین مبین محمدی سراسر حکمت ، و پر از فایده و منفعت است . به بینید یک مثالی برای شما عرض میکنم : عبادت خالق یگانه بی همتا به ما فرض گردید . عبادت بر طهارت یعنی پاکیزه گی موقوف شد . و اگر ساده تر و صاف تر بگویم چنین میگوئیم که نماز فرض است و ادا نماز به استنجا و آبدست گرفتن وابسته است . حکمت مهمه ئیکه در استنجا موجود است هیچ صورت انکار نمیشود . زیرا اگر مخرج بول با خاک خشک در اول امر خوب خشک گردد و بعد از ان با آب شسته شود خوبتر و بهتر طهارت یعنی پاکیزه گی بعمل میآید . لهذا لازم و ضرور است که اول با کلوخ استنجا شود ، و بعد از ان با آب شسته وضو گرفته شود .\n\nولی هزار افسوس که درین کار با صواب همشهریان یک کار بسیار بیهوده و نالایقی را عادت گرفته ایم که سراسر مخالف آداب انسانیت و مغایر پیروی آداب پیشوای امت است .\n\nای همشهریان ، ای برادران ! انصاف بفرمائید ! آیا ازین بدتر و کریه تر چیزی چه باشد که در راه ها و سرکها و کوچه ها بیک آدمی بر خورید که بند زیر جامه اش را که باز است بدست راست گرفته و دست چپش در درون پاجامه با یک عضو که از گرفتن نام آن زبان قلم را حیا می آید بازی کند .... بلی خشک کردن استنجا ضرور است ، ولی نه اینچنین ! بلکه در همانجائیکه حاجت خود را قضا کند خود را خوب خشک کرده و چند بار ها پای چپ خود را بر پای راست و پای راست خود را بر پای چپ خود نشان داده و بند پاجامه خود را بسته براه خود روان شود .\n\nبکمال افسوس بسیار همشهریان خود را می بینیم که در راهها و کوچه ها و معبر های عام بهمین وضع و قیافه که بیان شد براه میروند و هیچ باک و پروائی هم نمیکنند ، و حتی با همدیگر اختلاط و سخن هم میزنند . و از همه عجب تر اینکه اگر کسی سلام دادن شان لازم آید ( نا معذور هستم ) گفته اعتذار هم میکنند که به این سخن خود شان اقرار","chars":3011,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00043.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/43","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/43","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}