{"book":"adl0616","page":420,"text":"صحیفه ۳\nسال دوم شماره ٤\n\nانی و محبتی تشکیلی داده به استماع هواهای لطیفه ملی موزیکهای و اولادهای وطن که جگر بارهای ملت است بدست او سپرده شد. ولی هزار افسوس که بسبب بی وجدانی و نا اهلی نه شرف رتبه عسکری ، و سازنده ها و خواننده های هندی و ایرانی به تنشيط قوه سمع میپرداختند ، جمعیت سطرنج بازان نیز يك ها یهوى و منصب و مسلمانی خود را محافظه توانست و نه يك فايده از و بدولت وملت ما رسید . غیر ازینکه بنی اختلاسات در اداره مکتب پر جوشی و خروشی داشت بعضی نماشای کتابهای تصویر دار ، کسانی به بازی برد و قطعه ، کسانی بمصاحبه و منادمه تا بساعت روا داشت شرف و حيثيت مكتب وعلم وعرفاترا نيز بيا مال نمودن یازده شب به انواع مسرتها وفرحتها بسر آورده لیله جشن پر جرأت ورزید. و ازین است که به جزای سزای خود واصل گردید سعادت سالگره شهزاده بلند اقبال مکرم به تمام سرور و کمال حبور به انجام رسید .\n\n( واقعه نگار هرات مینویسد )\n\n) سراج الاخبار افغانیه ( از صمیم دل به تبريك اين جشن مبارك مسارعت میورزد، و از درگاه ذات اقدس خالق يگانه بی همتا نیاز و استدعا میکنند که تا سال های بیشمار بند کار این چنین لیله های مسعوده فرخنده گی آثار تزئین محايف اخبار نماید. در یوم سه شنبه ۲۵ ماه جمادی الثانی هوا گرم بوده نماز عصر روز مذکور ابر بروی هوا پیدا شده تا نماز مغرب باد سخت و شدید پیدا کردیده نم نم باران هم باریدن گرفت و طوفان باد دقیقه بدقیقه بزاید کوشیده از شدت آن یکدر بندخانه جدید عالیهاء رشادت همراه عبد الرحيم خان جرئیل نظامی مقیم انجارا که قریب برج شمالی ارگ مبارکه هرات انداخته بودخانه مذکور را برداشته تخمیناً می زرعه دور انداخته میباشد چون فقره مذکور از جمله ندرت است لهذا تحرير نمودم فقط .\n\nجواد داخليه\n\nمكتب حربيه سراجيه .\n\nمكتب حربيه سراحیه در سنه ١٣٢٥ هجری با ارادة سنية اعلیحضرت پادشاهی در دار السلطنه کابل تأسیس و بنیاد یافت . ) محمود سامی ( نام یك شخصی که در بغداد معلم جمناستك بود. و از انجا فرار نموده بکابل آمده بود با اراده سنبه اعلیحضرت همایونی در زیر نظارت ذات عالی جناب ( معين السلطنه سردار عنایت الله خان ( بوظيفة مديرى مكتب مذکور مقرر گردید اولادهای بسیاری از اعزه و اشراف مملكت بمكتب ادخال نموده شد. چنانچه تفصیل آن در شماره های سابقه ما سبقت نموده . در ظرف انمدت از مدیر موصوف بنی کارهای مخالف نظام و قانون سرزد . مثلا بعضی شاگردان و نفریها را بدرجه مرگ و بلکه بعض را بمرگ لت و کوب نمود. در مشهر گاهای عمومی مردم را بشمشیر زد ، پاها ، دستها، سرها شکست، در اداره مکتب بسیار ناگواریها بعمل آمد. در هر وقوع جنایت و خیانتش نظر به غریب الدیار بودنش نصیمت و اندرز کرده شد، رفته وقته قباحتها به جنحهها و جنایتها کشید . به تکثیر و توبیخ و تحفير نيز براه نیامده به تحریکات فسادهای خلاف قانون و آداب در میان شاگردان آغاز نهاد. حرکات ناشایسته آن فطرت از درجه تحمل خارج شد . بناء عليه مجازات لازمة قانونية افغانیه گرفتار آمد، و از رتبة ، ومنصبش تجرید شده و به تنی و اخراجش از ممالک دولت علیه افغانیه اراده سنیه اعلی حضرت همایونی شرف صدور یافت . ما به این سخن بسیار افسوس میکنیم که محمود سامی با وجود اینهمه احسانها و مرحمتهایی که از طرف دولت علیه افغانستان درباره او شد، و همه امورات مكتب مستقلا به او محول گردید\n\n( حوادث منگل )\n\nعیناً تحریرات رسمی ایست که از طرف نگران ما\nجناب ايشيك آقاسی ملکی حضور اعلحضرت\nمایونی برای مینا درج شدن به اداره رسیده است.\n\nعالیاء محبت همراه محمود بيك خان مدیروسر محرره راج الاخبار افغانیه محفظ حضرت الامی باشند ، نفری ملکان سمت جنوبی که در محار به منگل خدمت کرده بودند و نفری ملکان احمد زائی و منگل و طوطاخیل که ابتدا بغاوت نموده بودند و نفری بچه های ملکان احمد زائي ومنكل وطوطاخیل که بقسم بر عمل آورده شد. بود و نیز بعضی از نفری رعایا که خدمت کرده بودند بتاریخ ۲۷ ماه رمضان المبارك همر كاب اردوی عسکری بدار الساطنه حاضر شدند - حال لازم است که برخی از دربارهای اعلحضرت والا پست و شرفیابی نفری مذکور که بحضور مبارک اعلحضرت سراج الملة والدين بدر مهربان رعیت مشرف شدند تفصیل وار برای شما ارقام دارم که عیناً درج روزنامه مبارك سراج الاخبار افغانيه نمائید که برادران وطن از چگونگی حالات اوشان و نطق های اعلی حضرت والا مستحضر شوند . روز دوشنبه ۱۸ ماه شوال المکرم پسران مردم منگل واحد زانی و طوطا خیل در خیابان مشرقي كوئى مبارك استور به سلام حضور مشرف شدند نفری مذکور بهمراه يك باجه عسگری","chars":3801,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00420.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/420","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/420","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}