{"book":"adl0616","page":410,"text":"صحیفه ۹\nسال دوم\nشماره ۳\n\n( ترانه سپاه ایطالیا )\nنامه نگار المؤید از مقام بنغازی نقل آن ترانه که سپاه ایطالیه بوقت جنگ می سرایند بعنوان ( سپاهی را از مادر خود رخصت شدن ) فرستاده است و مضمون آن این است : برای جوان ده ساله مصیبت کلان آنست که او برای وطن خود جنگ نکنند. تحالیکه در طرابلس جنك جاريست و يبرق سه رنگ اطاليه و ترانه نظامی هر محب وطن را بطرف خود میخواهد . پس و گریه مکن بلکه خوشوقت شو تا که من خوشوقتی در طرابلس بروم و برای وطن خون خود را بریزم . این جنگ بخلاف مذهب اسلام است که برای سلطان زنهای باکره را جائز کرده است . من برای تا بود نمودن قرآن به قوت تمام خود جنگ خواهم کرد. برای وطن خود را هلاک نکردن هیچ عزت ندارد — ایما در قصه آن\n\nخاتون بادکی که پسران خود را بروطن قربان کرده بود ـ ایمادر من اکنون میروم جهاز من روانه میشود ومن بطرف طرابلس بخوشوقتی میروم — چراکه علم مئات الالوان که زیر سایه آن طرابلس است مرا میخواهد — شما خود را هلاك نسازید که من هنوز زنده ام و اگر من واپس نرسیدم شما برای پسر خود ما تم نکنید بلکه هر روز زیارت قبرم کنید — الفاظ رخصتی شما که شما را از ماتم منع کنند از نیر طرابلس من همراه نسیم صبح بشما خواهند رسید ایمادر ، دعا کن و اگر کسی سبب نکردن ماتم از شما دریافت کنند بگوئید که پسر من در طرابلس از دست ترکان کشته شده است — اکنون طبل کوچ زده شد و من از شما رخصت میشوم — درین زمانه تهذيب بك سلطنت مهذب جوش سپاهیان خود را بذریعهٔ ترانه مذکوره مشتعل می سازد — و گفته میشود که این جنك جنك مانی نيست — اگر جنك هذامانی نمیباشد اطالبه را که\n\nاز مناظر دربار عید سعید فطر تفصیلا — در شمارهٔ (۱) سال دوم\n\nرعایای او مسلمان هم میباشند احترام مذهب شان لازم بود — و با وجود ترانه های این قسم مردانگی که سپاه ایطالیه در میدان کارزار نموده است بر کل عالم ظاهر است و چون عربان از مضامین ترانه های مذکور واقف گشته بخلاف ایطالیه خیال جدید قائم کردند آن نیز ظاهر خواهد شد :\n\nمقاله مخصوصه\nداکترها — وداکتری\n\n( داکتر — دو فتور — دکتور ) کلماتیت مترادف که بلهجهٔ ملك ما داكتر ، وبلهجهٔ تركى دوقتور، وبلهجهٔ عربي دكتور تلفظ و تكتب میشود. این کلمه لفظ ( لا تینی ) است که در عرب بمعنى (معلم ) یعنی ( استاد ) استعمال میشود ، اصل موضع این کلمه\n\nيك لقب و خطابیست که برای چنان اشخاصی كه بر جميع معارف ، وهمهٔ درجات علمیه را حاصل کرده باشند و اجازهٔ تعلیم آنها را گرفته باشند داده میشود که در عربی بمقابل لقب ( داکتر ) كلمة (حكيم) و در فارسي قديم ( پزشك ) يا ( مؤید ) گفته میشود در اوایل قرن دوازدهم میلادی لقب [ داکتر ) تنها بعلمای قانون دان قانون شناس مخصوص بود و بر دیگری اطلاق نمیشد . و باز یکوقتی شد که لقب داکتری مخصوص علمای آلیات ولاهوتی بود . و باز برای حاذقين اطبا و ماهرين فن موسیقی تخصیص شد . که درین وقت تنها طبیبان را [ داکتر یا دونتور — یا دکتور ] میگویند . لهذا اگر داکتر بمعنى ( حکیم ) باشد اطلاق عنوان جلیل [ حکیم ) بر هر طبیب و جراح جائز نیست ، حكمت ، يك علم عام و محیطی است که طبایت یک شعبه از شعبات آنست و آن","chars":2635,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00410.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/410","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/410","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}