{"book":"adl0616","page":393,"text":"شماره ۲\n\nچشم باز کرده بودم . چون این انسانیت پروری و حقانیت گستری او ر و پا را در مخالف اوراق حوادث مطالعه میکردم بك حس احترام و تکریم عظیمی به آن مدنیت میپرورانیدم زیرا من بصباوتم از استدراك شقاوت شان عاجز بود و نها بظواهر دیده میتوانست و باز چون از حوادث منشئات صالح عمومی و سررشته های ترک سلاح عمومی در قونفرۀ الاهی خبرها میشنیدم بر چنان مدنیت عادلانه فاضلانه بيك نظر ممنونانه والهانه مینگریستم، حالا چون می بینم حكايه منظومه گربه و موش عبید زاکانی که در عالم طفلی آنرا خوانده بودم در پیش نظرم تجسم میکند: مگر آن لغو اسارت یک برده یا صد برده برای برده ساختن ملیونها برده بود و آن صلاح عمومی برای این خونریزیهای خصوصی بود و در زیر پرده آن مدنیت هزارها دامهای وحشت گسترده شده بود ......\n\nافکار تایمز آف اينديا و بغاوت مشكل\nه مصر معزز ما اخبار روزانه ( وطن ) در نیمه مورخهٔ ۲۰ اگست خوديك مضمون دور و درازی از اخبار (تایمز آف ایندیا) که در پینی بلغت انگریزی طبع و نشر میشود در باب بغاوت (مشکل) نشر کرده که ما از نقل همهٔ آن صرف نظر نموده تنها از بعضی نقاط جاندار آن بیان میکنیم و در اسباب به رفع بهای غلط فهمیهای بی اصل و اساس و شبهه های دور از قیاسشان کوشش میورزیم : اخبار تایمز آف ایند با در اول امر از تحریرات سابقه خود که در باب بی بارگیری از دو و تعطیل یافتن حرکات عسکری افغانستان در نثرهای سابقه خود نوشته بوده صحبت کرده میگوید : ((چیزی که پیش از این در باب عدم بار برداری ظاهر کرده شده بود نبود . بلکه دیگر سیما هم بود که آنهم برد و وجه بود : یکی مقصد اتحادبین الاقوامی دیگرش عدم اعتماد بر افواج با قاعده یعنی عساکر منتظمه .. در خصوص سبب اول بیان کرده شده بود که ارکان پارتی سازشی حکومت کابل غالباً همین خیال داشت که این امر برای فرمانروای اسلام سزاوار نیست که بر رعایای مسلمانان جبر و تعدی روا داشته خود را ( به جبر کننده بر مسلمانان ) مشهور سازد. و بهمین خاطر از پایتخت افغانستان بجای سپاه جماعت ملاها روانه کرده شده بود که غلط کاریهای باغیان به پند و نصیحت اصلاح کرده بطرف اطاعت فرمانروای خود مایل گرداند. اما چون حربهٔ روحانی مذکوره کارگر نشد سپاه افغانی را به آهستگی تمام بطرف کوههای مشکل سوق نمودند و بطریقی که از سپاه افغانی کار گرفته شد. هر کس به آسانی تمام معلوم کرده میتواند که ارباب حل و عقد افغانی را بر سپاه مذکور تا چه درجه بی اعتمادی موجود بود )) .\n\n§\n( سراج الاخبار افغانيه ) بكمال اعتدال در و تمام آرامی هوش دردم تفوهات اخبار ( تامز آف ایندیا ) را از سر تا به پا شنیده یکان یکانرا تصحیح وتعديل وترديد مينمايد :\n\nجناب تایمز آف ایندیا در تمنیات و قیاسات خودشان خطا کرده اند. اولا خوف ورعب حکومت افغانستانرا از عدم بار برداری نشان داده بودند. و چون باربرداری عدم کی بلکه وجود پیدا کرده فعلیات آن پیدان برامد جناب شان مجبور کردیدند که خودشان عنان خود را واپس بگیرند، لهذا آنرا فنی کرده دو سبب مبهم دیگری اختراع فرمودند . مسئله اتحاد بین الاقوامی را با عدم اعتماد حکومت برعكر منتظمه خودش مزح نموده يك خليطهٔ غیر متبالی ساختند . از يك طرف از اتحاد بین الاقوامی بحث راندن و از دیگر طرف يك دکن عظیم قوم وملت یعنی صنف عسکری خود همان قوم و ملت را از دایره اتحاد و اعتماد بیرون برآوردن چقدر غیر متجانس و ضد همدیگر افتاده است . آیا عساکر منتظمه افغانستان را از دیگر قوم و ملت فرض و تخمین فرموده اند که آنرا از دایرهٔ اتحاد بين الاقوامي وزمرهٔ معتمدین همجنس وهم ملتی بیرون کشیده اند؟ و اگر چنین گمان و تهمین کرده باشند میبودیم که انکار شانرا تصحیح نموده بگوئیم که عساکر منتظمه با قواعد افغانستان از خود قوم وملت پادشاه افغانستان است . پادشاه افغانستان و سر انس بزرگ همه اردوهای افغانستان یعنی اعلحضرت سراج الملة والدين ) ( امير حبيب الله خان ) عساکر شاهانه خود را اولاد خود میداند. و اولاد خطاب میفرماید . عسکر بادشاه خود را پدر مشفق و پیشوای مقدس خود میشناسد . پارتی ها و فرقه های سازشی در حکومت افغانستان و در افغانستان موجود نیست . در ین فقره اخبار موصوف این قدر سستی را قابل تصحیح دیده حالا بر فقره دوم آن که در زیر عنوان (سهل انگاری فوجی) نوشته اند احالهٔ نظر نموده برای روشن ساختن حقیقت و اصلاح تحريرات شان کوشش ورزیم درین فقره شان سه نقطه جلب نظر دقت میکنند. که یکی قابل تصحيح ، ويكى لا يق تردید، و سیوم سزاوار تاویل است.\n\nآنکه قابل تصحیح است این است که میفرمایند: ((سهل انکاری ازین ثابت میشود که از وقتیکه فوج فرستاده شد تا وقت آخر در جنگ شريك نشد و چون بريك موقع به فوج مذکور برای حمله کردن بر دره ( النمور ) حکم داده شد سپاهیان فوج چنان بد نظمی انداختند که در نه بودن اعتماد برانها هیچ شک و شبهه باقی نماند )) در این باب انقدر گفته میتوانیم که غالبا مخبر حربی که از طرف شان برای نامه نگاری این محاربه از پینی تا به افغا نستان اختیار زحمت فرموده تشریف آورده بودند. آدم خیلی بی دل و بی جرأ می بوده است که هیچ به محار به نزدیک نشده است. و از جاهای بسیار دوری بهمان قدر شنیده گیهای که از کدام رهگذری مانند خود بیخبری گرفته اکتفا ورزیده بغلط برای جناب تا نیمز آف ایندیا) خبر داده است .\n\nنقطه دوم قابل تردید است که میگویند: حاکم خوست بانی","chars":4452,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00393.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/393","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/393","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}