{"book":"adl0616","page":372,"text":"الحيفة ٥ شماره ۱\n\nاصلاحات تعمیر یه در باغ شاهی جلال اباد\n\nباغ شاهی یکی از باغهای ارم مثال بیهمالیست که از بناهای عصر فرخنده کی حصر خاقان مغفور جنت مکین اعليحضرت ( ضياء الملة والدين أمير عبد الرحمن خان ) طاب مثواه میباشد . اگرچه از صدد بحث ما خارج است ، ولی چون در سال گذشته بعضی اصلاحات تعمیریه مهمه دران اجرا شده و يك كول مصنوعی بسیار بدیع الخلقتی در آن حفر و انشا گردیده تذکار آن را از وظایف تاریخچه خود شمردیم .\nچنانچه در نفس قصر پرشکوه وسط باغ بعضی تغییرات وتزئينات بسيار بدامی بکار برده شده در آخر جهت شرقی باغ نيز يك كول مصنوعی بسیار بطبیعی نزدیکی ساخته شده است که اطراف آن با نباتات و شجيرات بگولها مناسب تزئین یافته ، و دو جزیره بسیار ظریف و لطیفی در كول موجود است که با پلهای بسیار خوشنمای زینت ادایی مزین شده . والحاصل اگر در کدام شب جشن پر چراغان رنگارنگی بقدر يك چند دقیقه در يك كشتی در میان اين كول يك جولانی اجرا کنید هیچ شبهه نیست که خود را مستغرق بلجهٔ دریای حیرت دیده در یک عالمی دیگیری فرض خواهید کرد !\n\nنهر سراج قندهار\n\nیکی از آثار عظیمه عصر سراحیه حفريات نهر بسیار جسيم (نهر سراج قندهار) است که از نتایج مستحسنهٔ سفر خیریت اثر همایونیست که در سنه ۱۳۲۵ تمام ممالک محروسه شاهانه را دور و سیاحت فرمودند. و در هر ولایت و هر مملکت که قدوم میمنت لزوم موکب همایونی رسيد يك أثر عمران، ويك علامة ترقى نشانی بیادگار نهادند. نهر سراج نیز از همان نشانه های سعادت و عمرانست که از نهر ( هلمند ) برای اسقا و اروا نمودن أراضي خالية غير مزروع زراعت صالح حفر شدن اثر الاراده فرموده اند. انشاء الله تفصيلات آنرا در آینده سر مقالهٔ مفتخرهٔ اخبار خود خواهیم نمود. در نجا چون در سال گذشته تمام گرمی و فعالیت در انشا آن عملیه آن دوام ورزیده شده به مینقدر تذکار اکتفا نموده شد .\n\n(سراج العمارات) نسبت بجسامت و عظمتی که دارد در مدت بسیار کمی بوجود آمده است . حالا آنکه بعضی عمارات عالی بادشاهی که به بزرگی و جسامت قریب آنست که بهشت و نه سال به انجام نرسیده است . این از انست که سراج العمارات جلال آباد بمهندسی معماری ذات اعليحضرت همایونی ساخته شده، و مهندسی آنگونه عمارات دیر تمام را مهندسان دل ناسوز أجنبي تخته مشق تجربه های خود کرده بودند. ( کس نخارد پشت من، جز ناخن و انگشت من)\n\nقلعة السراج لغمان\n\nدر شماره (۱۳) اخبار ما احوال مفصل ( قلعة السراج لمقان ) مندرج است . درینجا اینقدر میگوئیم که در سال گذشته که اخبار ما تاریخچه انرا مینویسد همه امورات انشائيه وتفريشية آن اكمال و اتمام یافته است . این بنای معظم محتشم نیز یکی از انشا آت بسیار فاخرهٔ عصر معالی حصر شاهانه شمرده میشود . غیر از محسنات تعمیریه آن از نقطه نظر حرکات عسکریه نیز اهمیت عظيمه را حائز است . چنانچه ( سراج الامصار ) در جهت شمالی ايالت قطعهٔ کابل زمين يك مركز عسکری بسیار مستحکم منتظم میباشد ( قلعة السراج) لمقان نیز در جهت شرق شمالی يك موقع عسكرى بسیار مهمی شمرده میشود که همه دره ها و گذرگاههای مهمه آنسمت را در زیر ترصد و ترقب گرفته است .\n\nکیفیت افتتاح این عملیات بسیار مبارک نیز در شماره (۹) اخبار ما مندرج است . تمام سال گذشته در حفریات و عملیات آن کار شده . در خوبی و فواید آن بحث و بیان کردن را زاید می بینیم. کدام کس حکم خواهد کرد که بی آبی از با آبی بهتر است؛ و یا آنکه تشنه کی از سیرابی خوش تر است ؟","chars":2875,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00372.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/372","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/372","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}