{"book":"adl0616","page":262,"text":"صفحه ۵ نمبر ۱۹\n\nیک آینه قد نما می شود در ساختن حسیات برادرانه و خیر خواهانه برادران دین هندوستان زمین را با نشان میده به چون صفحات ما گنجایشی در درج همه آن مقاله را نداشت پس بیکی ازان اکتفا ورزیدیم.\n\nافغانستان\nچونکه ما مسلمان مستقیم خداوند کریم ما را برشته (انما المؤمنون اخوة) منسلک ساخته است — و بهمین سبب اگر کدام مسلمان ساکن چین بستهای در دو تکلیف میشود مسلمانان افریقه در بدرد او نا آرام میگردند و اگر بر ترقی یا راحت کدام مسلمان یوروپ سیر مسلمانان تمام دنیا مسرور و خوشنود میگردند — الغرض مسلمانان کل عالم خواه سفید رنگ باشند خواه سیاه رنگ و خواه از امریکه باشند و یا از ایشیا افراد یک قبیله و یا اعضای یک جسم شمرده میشوند و چونکه افراد بعد گر نزدیک دیده نسبت به افراد دور بهره و فایده زیادہ تر حق دارد و نسبت بمردم دیگر هم به زیاده مستحق میباشد بنابرین با مسلمانان هند اگر از حالات مسلمانان همسایه خود دل حسینی حاصل نمائیم یک ابر قدرتی است و بهمین سبب اشاعت یافتن سراج الاخبار افغانیه دارالسلطنه کابل بنهایت خوش وقتی خیر مقدم آن کرده ایم.\n\nاینا چه سبب ؟\nصرف بهمین سبب که بذریعه اخبار موصوف در قلوب برادران افغان روح ترقی و بیداری پیدا خواهد شد سراج الاخبار افغان در آنها اشاعت علم خواهد کرد — اکثر اهل افغانستان که راه ترقی علوم و فنون نیافته اند رهنمائی آنها خواهد کرد و رسوم خلاف شرع و بدعات که باعث جهالت در آنها پیدا شده اند از دل آنها محو کرده اشاعت اسلام حقیقی خواهد کرد — یعنی اخبار موصوف خدمت مذہبی مسلمانان افغانستان هم خواهد کرد نیز نکته های ترقی دنیا وی با آنها ظاهر کرده راه بسر بردن زندگانی با عزت هویدا خواهد ساخت.\nالحمد لله\nما اسباب برآری امید های مذکور را فوق می بینیم — سراج الاخبار افغانیه مضامین بلند پایه مینویسد و اگرچه اخبار موصوف یک نخل نورسته و نازک است اما بلحاظ طاقت و تقدیر کار خود را بنهایت درستی انجام داده است در طبقه امرا و فوق مطالعه اخبارات انداخته آنرا که دیده خود ساخت و امید است که آینده حلقه اثر او وسیع خواهد گردید — اما اگر مایان در با اجرای اخبار موصوف ممنون احسان حکمران بیدار مغز اعلیحضرت سراج الملة والدین پادشاه و ملکه افغانستان قدیم میشک که ناسپاسی خواهد بود — که از حسن کوشش\n\nشانه شان روشنی علم جلوه گر شده و آینده بهین روشنی افغانستان بقیه نور خود خواهد ساخت — انشاء الله تعالی — اسم مبارک اعلیحضرت ممدوح در تاریخ علمی افغانستان قابل تحریر بیاب ذریعه دوستان می آیند و اسم مبارک حضور ممدوح را بنهایت ادب و تعظیم یاد خواهند کرد — و این کوشش ها را که اعلیحضرت شاهانه شان مخصوص ترقی علوم و فنون افغانستان می نمایند به نظر احترام خواهند دید و اعلیحضرت ممدوح بنظر خدا و مخلوق خدا عزیز خواهند گشت چرا که خدمت مبارک شان در ادا نمودن فرایض منصبی شان استن و روان افغانستان بچه طریق ترقی کرده میتواند ؟\nما در اشاعت گذشته تحریر کرده ایم که راز نامی ترقی اسلام در این مضمر اند که آنها خود را مسلمان پخته بسازند و قرآن مجید را بغور بسیار بخوانند و بر احکام آن عمل نمایند — نکته های دقیق قرآن شریف را بحدیث های رسول مقبول صلی الله علیه وسلم حل کنند — و بسبب جهالت و اختلاط اقوام دیگر رسوم زشت و عادات که در آنها راه یافته اند یکقلم ترک دهند و غور کنند که آن کدام ذرایع بودند که اسلاف ما بران عمل نموده بر بام ترقی رسیده بودند و استاد کل عالم گفته می شدند — و بکدام اسباب بود که ما را تباه و برباد ساخته در قعر مذلت انداخته است — در قرآن شریف و حدیث نبوی صلی الله علیه و سلم اسباب مذکور شرح دار نوشته میباشند اما افسوس که ما بطرف آن متوجه نمی شویم و از آن ترک داده اسباب تباهی خود پیدا کرده ایم — اما ازین امر که مدیر سراج الاخبار جناب محمود طرزی صاحب ازین راه واقف می باشند مدارسی شده است در رساله اول ( علم و اسلامیت ) که از قلم پر زور شان تحریر یافته اگر چه مضمون مختصر است اما بر حسب حالت علمی افغانستان با مضمون مذکور را غنیمت میدانیم.\n\nموفقیات دولت علیه در رودس\nدر شماره سابق خود از گرفتن ایطالیانهای خاین دار جزیره (رودوس) را نوشته بودیم کشتیهای جنگی ایطالیانهای نابکار که بیک لگد سنگ ماهیان مقهور شده مشابهت میرسانند از حیوانات ذوی المعیشتین یعنی حیواناتی که هم بخشکه و هم بآب زندگانی بتوانند نیست . تنها در آبها ئیکه نزدیک ساحل باشد تقرب میتوانند و بمجردی که از آب بر ریگهای ساحل سفینه هایشان هلاک میشوند . دولت علیه عثمانیه چون از آغاز حرب میدانست که (رودوس) هدف کشتیهای ایطالی خواهد شد از آنرو با وجود اکثر اهل جزیره از نصار های روم بودند به بسیار پنهانی هم قریب","chars":3911,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00262.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/262","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/262","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}