{"book":"adl0616","page":251,"text":"مبر ۱۸\nصفحه ۱۰\n\nدور سوم — (مدت سنگ) است که آنرا اقدم\nدرونی ، نیز میگویند. تحجرات این مدت هم بسیار است ، و هم\nاز تحجرات پیشینه با حیوانات و نباتات کمتری را شامل است.\nدر تحجرات این دور اگر چه حیوانات مفصلی و ناعمه و شعاعی بسیار\nدلی ماهی و علی الخصوص از نوع سنگاهی ماهیان بسیاری\nدیده میشود. اثر ها می نخستین نباتات و حیواناتی که مخصوص خشکه\nاز تماشا می ماشین باز این عبرت هم با میرسد : که چنان\nهمه چرخها و همه آلات را در کار ، و هیچ چیز بر معطل و بیکار نمی ماند.\nآن کار ها و عملها را بی انتظام و بیقانون هم نمی یابیم، همه آلات خود\nو کلان متحرکی که در یک کارخانه دیده میشود به حرکات آن در\nزیر یک قانون و نظام با قاعده در حرکت میباشند که یک آن از\nجهان قانون لا متغیری که برای آن وضع شده تخالف نمی ورزند . و به جهان\nیک و تیره و یک با گراد و یک آهنگ برکات منظمه خود دوام آورد\nکه اگر نظام و قانون نباشد یک آهنگی و یک نظمی در کار پیدا نشود\nو چون یک آهنگی و یک نظمی در کار پیدا نشود هر چرخ و عبرت الهی\nخود بخود دور خورد و نتیجه سعی و کوشش آنها برسانیده شدن دادگاه\nافتادن دار شهره نمی بخشد.\n\nخلاصه آن عبارت از این چند چیز است: حرکت فعالیت\nسعی و عمل ، قانون و انتظام ، تقسیم اعمال ، تقسیم اوقات\nکه از نوع جهاد است بحاصل دادن صنعت ها رقم رقم منجر میشود\nانسانها این چیز ما را در عملها بشری خود تطبیق نماید و نتیجه و عمرها\nسعادتها، و فرد تنها و خوبیها میشود. [انتها]\n\nتاریخ کره زمین\nما بعد از نمبر ۱۷\n\nدور دوّم — (مدت تاریخ) است که آنرا (آزاد و بیست)\nنیز میگویند. در کتکه با دستگپاره ها می اندات ( متحجرات ) نباتات\nو حیوانات بسیار بسیط و ساده مشابه و میشود. در نیوت از حیوانا\nنا عمه ) یعنی (جانورهای نرم بی استخوان ، مانند کرمها ، و تو کیا\nبات مفصلیه ) یعنی ( جانوران نرم بند و در ) و (حیوانات\nشعاریه ) یعنی (جانوران درخشنده و نو بظهور آمده میباشد.\nبیشترین حیوانات این عصر عبارت از حیوانات ناعملها نرم و جودا\n\nاگر برائی کر سنگی با خنده گندم کارد، بافنده جامعه برای او تدارک کرده\nنمیتواند. بندا جه افراد جمعیت بشر به سعی و عمل مجبور است. این سے\nو عمل خود را پرس که موجب تا به تقسیم اعمال برا وقات تقسیم و تطبیق\nهیچگاه دقتش صنایع نمیشود و چون پوشش صنایع نشه ایع نشود از عمر خود بهره\nمی برد. و چون از عمر خود بهره ببرد خیرش هم بخودش و هم به ابنای\nجنش رسیده میباشد\nدور چهارم — (مدت محتمی ) یعنی مدت زمان سنگ\nاست که آنرا ( مدت کاربون ) نیز میگویند ، در تحجرات\nاین است از حیوانات زاحفه ، یعنی حیوا نا تیکه بر سینه میروند\nاثر های نخستین عبور آن دیده میشود. ( حیوانات دو معیشتین)\nیعنی جانور که هم در خشکه و هم در آب زندگانی دارند و\nحشرات صغیره مانند تلخ ، و ما در کیک و غیره، و ا حیوانات\nقشریه ( یعنی جانور که پوست دار مانند سنگ پشت و خرچنگ\nمان و غیره در تحجرات این مدت دیده میشود. از جنس نباتات\nرچ، کوجان و جلغوزه و غیره در نباتات نشو\nنمای زیادی دیده میشود. زغال سنگ از محصولات نباتات\nاین مدت است. در این مدت حرارت قشر کره زمین از نوقت\nبار بار بیشتر و افزونتر بود. و در هوای محیط آنوقت جو کاربون\nخان (کاربون) نیز خیلی زیاده تر بود. از آسیب در آن مدت\nکوه نامیه بسیار ترقی کرده هر نوع نباتات و اشجاریکه\nبا در این وقتها دید و در آنوقتها بعد با با ر بزرگتر و غلیظه تر یافته\nاز بیانات این وقت بوده است که این را تحجرات معدنی\nاز زغال سنگ نشان می دهد. درختان بزرگی بزرگ کم و کامل\nجنگلها و بیشه های عظیمه بر روی زمین بوجود آورده از خطه\nاستوار تا بقطبها پهن روی زمین را فرا گرفته بود. در\nآنوقت حرارت مرکزیه زمین نیم پخته شد و بر قشر زمین\nتبدلات و حادثات پی در پی عظیمه بوقوع می آورد. بار بار\nاز شدت آتش پر هر طرف زمین می کند ، نهیب های جهنم\nکوه های آتش فشان هوای بیقرار از زمین را بیجار\nتحویل داده طوفانهای عظیم را سبب می شد و آن طوفانها\nهمه آن جنگلها به زیر و زیر کرده در طبقه های زمین می خواباند\nو باره ها جذب شده و در جاها می چیدند و گودالها جمع می آمد\nو فصل بعد - معنی سرد شدن روی زمین عصراً بعد عصر\nو دیرتر بعد و بر افزونی میگرفت که آن جنگلها در طبقات\nزمین منجر - یعنی سنگ شدن گرفته : زغال سنگ را\nبوجود آورده است .","chars":3587,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00251.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/251","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/251","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}