{"book":"adl0616","page":243,"text":"صفحه ۲\n\nخودشان بیرق استعمال کرده اند، و بیرقهای خودشانرا محترم و مقدس داشته اند.\n\nو در دولت علیه مقدسه (افغانستان) اگر چه پس از تاریخ سنه (۱۳۰۶ هجری) بیرق در صفهای عسکری موجود بوده، حتی در اولهای حکومت افغانیه هر سردار از خود یک بیرق و طبلی داشتند که بجهان سردار نسبت میرساند. اما بیرقی در افغانستان نه یک انتظامی داشت و نه یک رنگ مخصوصی، و نه یک علامت فارقه که بواسطهٔ آن علامت شناخته و فرق شود، و نه یک نامی که به آن نام انسان بدان پی برد. هر سردار رنگی را که می پسندید و هر رقم که دلش میخواست بیرقی خود را می ساخت، حتی در صفهای سایر نظامی نیز یک قاعدهٔ منتظمی با بیرقها موجود نبود. در هر کندک و هر برند برنگها و نشانهای مختلف بیرقها دیده می شد. نامها مخصوصی هم نداشت. مثلاً اگر یک بیرق سفیدی که برنگ سرخ بران یک چلیپائی و یا یک بیرقی زردی که برنگ سبز بران یک نقشی میدید و می پرسیدید که این چه بیرقی است؟ جواب میگرفتید که این بیرق (فلانی کندک) و یا بیرق (فلانی ارته) میباشد. و بیرقهای محالهای دولتی نیز از علامت پر مهابت بیرق محروم بود.\n\nذات اعلیحضرت پادشاه معظم محبوب القلوب با این نکته باریک بسیار مهمه را در زیر نظر ترقی پرور همایونی گرفته پنج سال قبل از این انتظام بیرقها را بنظم متین شاهانه خودشان ترتیب و سر رشتهٔ بسیار درست و لایقی اجرا فرمودند.\n\nو در وقت های اخیر از قرار ذیل بیرقها در ولایت مقبوضه مقدسه ما (کابلستان) بر پای اعلیحضرت پادشاه مراحم خصال قوی بال برافراشته میباشد:\n\nاول — (بیرق مخصوص پادشاهی ما) که رنگ پرچم سعادت منظم آن سرخ و نشان محراب و منبر آن سفید است و تنها به رنگ سرخ از بیرقهای دولتی فرق بهم میرساند و در هر جائیکه ذات اعليحضرت شاهانه تشریف داشته باشند بران مقام برافراشته میباشد.\n\nدوم — (بیرق دولتی است) که رنگ پرچم این بیرق دولتی که عبارت از نقش محراب و منبر است سفید بران مرسوم میباشد این بیرق رسمی دولت است. بر جبهه دوایر حکومتی و جمیع محاکم دولتی از صبح تا شام برافراشته میباشد و بوقت شام فرود آورده میشود.\n\nسوم — بیرق مقدس بزرگ عسکریت که به (علم) موسوم است. برای هر (خنده) یک علم از طرف اشرف اعلیحضرت پادشاه عطا فرموده شده است. بزرگترین بیرقه های عسکری عبارت از همین (علم) مبارک میباشد اصل پرچم فرخ توأم (علم) از قماش تاویز ابریشمی سیاه بافت خود افغانستان است. نوشته های آن و نشانهای آن با ابریشم سفید بطرز نقده دوزی کار شده است. در یکطرف پرچم علم مبارک یک نشان دولتی (محراب و منبر)، و یک نشان خود خنده را دارد. در طرف بالای آن کلمه طیبه (لا اله الا الله محمد رسول الله) و در دو طرف پایان آن عبارت (دولت علیه خداداد افغانستان)، و در وسط آن\n\nنمبر ۱۸\n\nکلمه جلیل (الله اکبر)، و بر سر شانی که علامه فارقه آن است آیه کریمه (و لا یستخفّنّک الذین لا یوقنون)، و بر سر شان دویم محراب و منبر آیه کریمه (و کان حقا علینا نصر المؤمنین)، و در زیر نشان کلمه آیه کریمه (یا ایها الذین امنوا ان تنصروا الله ینصرکم و یثبت اقدامکم) و در چهار کنج علم شریف این بیت را که: بعد قابو بکر و عدل عمر به رزم عثمان غزای حیدر تقسیم کرده نوشته شده است.\n\nدر طرف دوم پرچم محترم از یک نشان دولتی و یک نشان خنده موجود است\n\nدر طرف بالا (بسم الله الرحمن الرحیم)، و در طرف پایان نام نامی اعلیحضرت سراج الملة والدین میر حبیب الله خان، و در وسط آن باز کلمه جلیله (الله اکبر) و بر سر شان آیت شریفه (انهم لهم المنصورون و ان جندنا لهم الغالبون)، و بر سر شان آیه کریمه (نصر من الله و فتح قریب و بشر المؤمنین)، و در زیر نشان آیه کریمه (ان الله یحب الذین یقاتلون فی سبیله)، و در زیر نشان آیه کریمه (صفاً کانهم بنیان مرصوص)، و در چهار کنج آن نامها مبارک چهار ملک مقرب (جبرائیل، میکائیل، اسرافیل، عزرائیل) نوشته شده است، اینهمه نوشته ها و نشانها با ابریشم سفید بصورت نقده دوزی نوشته شده است.\n\nمهتاب سر علم مبارک آهنین است. در وسط مهتاب نشان دولتی قرار و منبر بصورت شبکه کاری از برنج که با طلا گلت شده است مرسوم میباشد و در دو طرف مهتاب آیه کریمه (و من یتول الله و رسوله و الذین آمنوا فان حزب الله هم الغالبون) حک کرده نوشته شده است. متن این خطها بخط عربی خوش خط نوشته شده میباشد. چوب بیرق علم مبارک از چوب بانس و درازی آن از سر چه آهنین تا سر مهتاب یازده فوت میباشد.\n\nچهارم:— بیرق مبارک (عقاب) است که بعد از علم بزرگترین بیرقهای عسکریت شمرده میشود. و چنانچه علم برای یک خنده مقرر بود (عقاب) برای یک (ارته) مقرر است بیرق عقاب نیز از قماش ابریشمین سیاه است متن آن دو قسمی محراب و منبر آن از کتان سفید است. در یکطرف آن (الله اکبر) و (دولت علیه خداداد افغانستان) و در طرف دیگر آن در بالا (بسم الله الرحمن الرحیم) و در پایان نام نامی (اعلیحضرت سراج الملة و الدین امیر حبیب الله خان) و در چهار گوشه آن کلمه جلیل (الله اکبر) نوشته شده است.\n\nبرای این دو بیرق مبارک سلامتی توپ هم گرفته میشود مثلاً اگر علم و عقاب با قوای عسکری منصوبه خود از شهری بشهری وارد شود برای علم خنده از (۱۱) فیر توپ و برای عقاب خنده مذکور به (۹) فیر توپ سلام کرده میشود.\n\nپنجم:— (رایت) نام بیرقی مبارکه عسکریه است که چنانچه برای هر خنده علم و برای هر ارته عقاب مقرر است (رایت) نیز برای هر بلند و هر دسته مقرر میباشد. علم و عقاب و رایت هر خنده و هر دسته در رنگ و کیفیت و دسته بندی از هم فرق دارند. غیر از اینها برای (کندک)، و (تولی ها) نیز بنام (بیرق) و (علامه) بیرقهای کوچک تری نیز موجود است که جزئیات و تفصیلات آنرا انشاء الله در ذیل اردوهای عسکری دولت علیه خداداد افغانستان خواهیم نگاشت. و حالا بدعای خیر برای ذات اعلیحضرت (سراج الملة و الدین) پادشاه مقدس معظم خردمند با دانش و دین خود مان ختم مقال مینمائیم. و بیرقهای ظفر انتمای دولت متبوعه مقدسه خود مانرا تا بدام الدوران بشوکت و مظفریت برافراشته میخواهیم.","chars":4967,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00243.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/243","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/243","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}