{"book":"adl0616","page":220,"text":"صفحه ۱۱\n\nمسائل اقتصاديه\nتجارت\n\nمیخواهیم کار یک مسئله بسیار بانی که یکی از مسایل حیاتی\nترقی میں بلکہ دور بر د ر تنزلی کرده آخر الامر موجب خود شناسی انان\nمیشود - خوبسها می آزادی تجارت داخلیه را بکندری می دهیم\nاین یک پوشیده نیست که حضرت خالق جهان علت کلمت\nعن النقصان چنانچه دو انا نرا در طبیعت و با خلاق و در شکل استایل\nبلکه مگر مشابهت نداده قلعه ها و بعده های خاک نیز از بعد میر یا میتها\nجد الخانه ، و قابلیت های مخصوصه ممتاز نموده ، و چنانچه زید بعمرا\nملکه ها و قلتها شمرده میشود بحث و بیان را نیم، و آنهم مسئله\nشباهت و مانند ندارد ، خاک ولایت ( جلال آباد ) نیز\nتجارت\nیعنی سوداگری میباشد ، تجارت در این عصر ها در\nبخاک ولایت کابل اش به شمرده نمیشود. بسیار محصولات\nانجان یک اهمیت و اعتباری پیدا کرده که در اسانس\nدر جلال آباد حاصل میشود که محمد لا ا محصولات کابل مانند نیست\nد بنیاد های همه امورات دولتها سنگ اول تهداری آن\nمثلاً در حالیکه خاک جلال آباد نیشکر بسر میرسی نه خاک کابل\nشمرده میشود . اکثر محارباتی که در نیوفتهای حاضر بو نوع می\nبر رسانیده نمی تواند . پس چون چنین باشد. هر گاه گرک\nاگر هیچ اسبابی نمیداشته باشد ممر (تجارت) مدارکی در میدان\nبیه یعنی باج گیری محصولات و اشیائی که از داخل ملک به اصل ملک\nهمه صنعت اده\nتجار مرفوع گردیده یک آزادی کامل به تجار د اخلیه یعنے\nنها مبشر تجارت است\nدر مباد را محصولات داخلیه داده شود محصولات محص چند استرون\nاد فابریک ، د اختراعها مشرد\nیک وسعت و برکت فوق العاده پیدا کرده هم به تجارت\nاگر تجارت نمی بود ازین همه اختراعات محیر العقول صنایع مختلفه پیچ\nمی پرورانند و حاضر می سازند چون بحقیقت نظر شود خود شکار\nاستفاده نمی شد و همه قوامی عسکریه به آلات حریقه که دولتها\nو ثروت رهم بدفع احتیاجات مملکت ماید و منفعت می بخشد.\nدهد درسان تجارت شان شمرده میشود. ایمپراطور با قرابها\nمثلاً یک ولایتی فرض کنیم که در خاک آن پینه پا نیشکر\nپادشاهی اور و با تحر یک یک رئیس تجارت دیگر چیزی نیستند\nپائیل یا بسته و امثال آن محصول می آید، و در دیگر راه های\nبا تو بار ) یعنی جنگ های تجارتی که در بین زمان کا بطور\nاطراف آن چیزهای نه کور وجود ندارد. هرگاه موانع گمرک\nبا می آید هیچگاه دهشت و خرابی آن از جنگهای خوب تفنگ\nو خرج گیر بہا نباشد و به ازادی نام دا د دستند تجارت\nیا کم نمی آرد. دولتهای اور دو پا را اگر یک کمپنی بسیار بزرگ\nان اجرا شود ان ملکی که در ان چیزد و با نیشکر بسر میرسد زیاده ر\nتجارت بکوشیم بایی یک سخون مبالغه نگفته خواهیم بود\nاختر اوله پنبه و نیشکر محصول میدید . زیرا اهالی آن ولایت سبب موانع\nر تجارت با در داخل ملک و یا با خارج ملک\nمذکور و جهان قدر مینه و نیشکر میکارند که در دخته بتوانند، و از قابلیت\nکه اول انرا ا تجارت داخلیه و دوم آنرا ( تجارت خارجية )\nو استعداد زمین که در خصوص پر در ایندن و بر ماندن چینه\nمیگویند.\n\n(۰)\nمبادله\nبدل کردن یک چیزی\nبه چیز دیگری (مبادله)\nمیگویند\n\nقارئین کرام در نسخه های سابی ( سراج الاخبار افغانی\nو پایشگر دارد تنها مرها فایده حاصل نمیکنند . و چون مواقع رفع\nدر زیر عنوان ( ثروت ملل ) در بحث (مبارکه) مطالب فرمود\nشود همه زمین های خودشانرا که استعداد و قابلیت نیشکر\nباشند که نوشته شده بود که هر فرد می از افراد بیشتر که جمعیت\nو چند برسانیدن را دارد برا می جهان رقم چیز با حصر کرده .\nمدنی را تشکیل دار لیل داده بواسطه مبادله اکثر احتیاجات خودشانرا\nو در باب افزونی آن سعی با دکوشش با بعمل آورده و محصولات\nرفع کرده میتوانند . لہذا مبادر تجارت را بوجود می آرود\nحاصل کرده خودشانرا به کال آزادی دیگر ولایت همجوا خود\nاہمیت و منابع مبادله در تجارت بظهور می آید .\nدر بازار تجارت انداخته رنج و فاید و بر میدارند . کذالک\n\nاول از تجارت داخلیه بحث کنیم :\n\nیگاه مدار ترقی تجارت داخلیه آزا دینی است یعنی\nولایت دیگری که از آنجا برگ و گلیم و پوست و غیره خوب\nدر زیر انحصار نبودن آن، هرگاه حاصلات و اشیامی\nد ر ا فر اهل می دید چون موانع بر طرف شود در یک مقیار\nمحتاج بهامی ملک در زیر انحصار بعضے منکرین در آید ویا اینکه\nواسع تر و بزرگتری انچیز ما رواج میگیرد . و الحاصل بر انقدر\nترک یعنی خراج و باج از ان گرفته شود و به آنشب تجارت\nکه در تجارت و صنایع داخلیه آزادی داده شود بها نقد\nدر داخل ملک بصورت آزادانه اجرا نشود تجارت و خیلیه\nآن تجارت و صنایع ترقی میکند .\nازمین آزادی تجارت دو فایده حاصل میشود بینی که","chars":3748,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00220.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/220","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/220","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}