{"book":"adl0616","page":216,"text":"صفحه ٩\nنمبر ١٥\n\nمقالات علمية\nتا تاریخ\n\nمن عرف نفسه فقد عرف ربه ، یعنی هر کس که خود را شناخت\nخدا را شناخت ما افغانیم ، با افغانی لازم است . میباید که در\nاول از تاریخ خود با خبر شویم و خود را بشناسیم. بعد از ان بدیر\nپردازیم.\nوالحاصل اینست که مقاله تاریخ نمبر ١ سراج الاخبار افغانی\nموجب این همه مصادمات افکار و انشین دماغان هو سکاران علیم\nوقتن و نونهالان چمنستان وطن گردید که ما بجز معرض شکران در\nبودن حق بدست چه شان و گر چیزی گفته میتوانیم ، لاجرم لازم\nمی آید که پیروی امرجمه کانرا نموده از همه اقسام تاریخی که ندکون\nگردید به تحریر آغاز کنیم و از هر جهت به تطیب خاطر می نویسندگان\nکرام خود کوشش در رزیم ، سراج الاخبار افغانیه میخواهد که خاطر\nهیچ یک از دو اطلبان عرفان را نشکسته یک مسلک عجیبی\nدر باب قسم ( علم تاریخ ، خود پیشه گیرد ؟ و مانند یک محلل\nمال پر شوق و نظارتی بهر حسین و سمنی بال کشا می سعی و غیرت\nگردیده مواد لطیفه امندی که از جمعه بیست شهید مصفا می معلومات\nو با خبر می برا در این وطن را با ر آورد تحریر نماید . هم از عمومی سخن گوید\nو هم از خصوصی هم از تاریخ اسلام بحث را ند او هم از تاریخ افغان\nدر مخصوص با یک کتاب تاریخ عمومی مینویسیم، و نه خصوصی.\nبلکه کلام فواید انجام ( خذ ما صفادع ماكدر ، راس\nخرید گرفته بطرفه انتخاب از هر هر گوشه و کناره عام و خاص این عالم\nخواید خواص منظره های بدیعه غریبه و عجیبه بنظیر مطالعین کرام\nخود عرض می دهیم .\n\nاور نمبر ١١ روزنامه خود در زیر عنوان ( مقدمه تاریخ\nاز اهمیت و فواید دو اقسام تاریخ شما بیان کرده و انه\nقارئین کرام خودا کرام خود استخراج کیفیت نموده بودیم که یا میل\nمطالعه کنندگان کدام به کدام قسمی از اقسام تا ریخ\nخواهد بود ؟\n\nدر بناب از دانشمندان وطن، وجوانان پرشوق\nو ذوق علم وفن به پسی التفات نامه ای شیرین در زمینی\nو سنوا دار شدیم که هر یک به جداجدا اقتسام تاریخ ارز در جوس\nعلیم پر درانه خودشانرا اظهار کرده اند. بعضی نوشتن تاریخ\nعمومی ، و بعضی تاریخ اختراعات دینه، و بعضی تاریخ خصوصی\nهینے صرف تاریخ اسلام، و بعضی تنها تاریخ افغانستان\nارزو کرده اند و هر کس در باب این آرزو و خواهش خود\nشان دلایل واضحه و متینه بیان نموده که نیز تصدیق تسلیم\nاگر کل مقابل آن پیدا نتوانستیم .\n\nالبته ما که هنوزه از هیچ کدام اقسام تاریخ آگاهی\nنداریم تا همه انام آنرا از آنها ز خلقت بصورت عمومی نخوایم\nاز تاریخ های خصوصی چه حاصل خواهیم کرد.\n\nنی با ما را به این قدر دور و دراز معلو تا چه است؟\nبرای ما خضر و در ترین احتسابه تاریخ بہانا تاریخ خصوصی اسلام است\nتا بر حقایق فضایل دین مبین خود خبر شویم\nمریم بحث و بیان را نیم که چسان ، و چه وقت ، و به کیفیت خلق\nآفتاب چیزیست ظاہر، دین بین محمدی میلے ) فرموده شده است. حالا بشنویم که تاریخ ( کره زمین)\nنه چنان نس سیارانت نیست که بر بر داره از وزات اجرا با چه میگوید :\nبیت اجتماعی متمسکین آن دین متین یک لسعه ناشی از ان\nنتابیده باشد، و همه از ان شمایم به وایج انس استشمام\nنموده باشد کتب مبارکه سیر و تفاسیر یکه در زبان فارسی\nبیان ما موجود و مطبوع است این ما خبری ما را تایل در جها این\nمیتواند ما میخواهیم از چیزهای خوشنویم. اینامه اختراعات جاری\nکه چشمان ما را میده خشه و عقدهای ما را غریق به حیرت چسباز\nمیخواهیم که از تاریخ اختراع آنها درفته رفته ترقی و شکل آنها الله\nمام اینها همدان است آیا نشنید و اید که فرموده:\n\nاول سوی کائنات یک نظری باید انداخت.\nو بسوی جای و موضع، ومسکن و موقع خود باید دید که آیا ما\nدر کجانیم ؟ البته خواهیم دید ؟ البته خواهیم دید که ماده (کره زمین) که خلاق\nعظیم الشان ما انرا مسکن و اقامت گاه با مقر ر زر و سیم دهنده این الان\nمریم بحث و بیان را نیم که چسان ، و چه وقت ، و به کیفیت خلق\nفرموده شده است. حالا بشنویم که تاریخ ( کره زمین)\nبا چه میگوید :\n\nتاریخ کره زمین\n\nاین بحث ما عجب یک بحثی است. زیرا از تاریخ خلفت\nکره زمین بحث میرانیم، در ویکا او نے این بحث یک دری","chars":3358,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00216.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/216","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/216","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}